De dame lust geen mens, ze prefereert koud bloed

Hoe deze mug aan haar splinternieuwe naam komt, onthult .

Steekmuggen behoren misschien wel tot de meest gehate insecten. Ze veroorzaken jeukende bulten, slapeloze nachten en lelijke pletvlekken op de muur. Bovendien zijn er ziekteverwekkers als malaria die hun bloeddorstigheid als vervoermiddel misbruiken. Ze weten je moeiteloos te vinden, tenzij je stopt met ademen en je temperatuur tot ongezonde waarden daalt. Het is namelijk koolstofdioxide waar ze op afkomen, waarna ze inzoomen op een lekker warme prikplek.

Maar niet de kikkerbillenbijter, Culex territans. Deze steekmug blieft geen mensen. Zij is alleen maar geïnteresseerd in koudbloedige kikkers. Als een vrouwelijke kikkerbillenbijter een bloedmaaltijd nodig heeft om haar eieren te laten rijpen, richt ze zich ook niet op CO2, maar op gekwaak. En dan heb ik het dus over gekwaak van kikkers – niet van bepaalde mensen, al zou dat ook wel aardig geweest zijn van deze onopvallende, maar algemeen voorkomende mug.

De kikkerbillenbijter is een dame met lef vanwege de donor van haar voorkeur. Immers, die kikker lust haar rauw. Ze moet op de een of andere manier zien dat ze zijn bloed eet zonder zelf gegeten te worden, en daarna maken dat ze wegkomt om haar eieren te leggen. Dat doet ze niet zoals de meeste steekmuggen rechtstreeks op water, maar op oevers. Vervolgens moet een stijgend waterniveau of een regenbui ervoor zorgen dat haar nageslacht naar een plekje met voldoende algen spoelt. Dat is wat de larven eten, en wat hun fraai groene kleur veroorzaakt.

De verkiezing tot Insect van het Jaar 2022 wist deze steekmug niet te winnen. Bovengenoemde positieve eigenschappen, door haar ambassadeur Asha ten Broeke fraai samengevat als „een stoer wijf dat de grootste roeptoeters pakt”, waren blijkbaar niet voldoende, ze legden het af tegen de blinde muggenhaat.

Wat wel gelukt is, is dat de kikkerbillenbijter nu een veel grotere bekendheid geniet. Wat veel mensen vermoedelijk niet weten, is waarom het beestje kikkerbillenbijter heet, terwijl juist die naam ongetwijfeld ook stemmen heeft getrokken.

Ik zal verklappen hoe het is gegaan. Toen uit de genomineerde insecten vijf soorten geselecteerd moesten worden die zouden meedingen naar de titel Insect van het Jaar, had de kikkerbillenbijter nog geen Nederlandse naam. De soort heette nog gewoon Culex territans. Maar ja, zelfs het feit dat het hier gaat om een steekmug zou minder afschrikwekkend zijn dan zo’n plechtige wetenschappelijke benaming. Dus besloten we gewoon iets te verzinnen. Peter Koomen, voorzitter Nederlandse Entomologische Vereniging, opperde kikkerbillenbijter, en dat bekte zo goed dat er verder weinig woorden aan vuilgemaakt werden.

Foto’s die we later ingestuurd kregen van dit dier toonden opvallend vaak een mug die de huid boven het uitstulpende oog van een kikker doorboort. Kikkerogenbijter was dus ook een prima benaming geweest, maar dat allitereert lang niet zo lekker. Ergens wel jammer, want deze mug staat dus regelmatig werkelijk oog in oog met de vijand.