Musk kiest bij overname Twitter voor de tactiek van Trump

Vijf vragen over de overname van Twitter Elon Musk zaait opnieuw twijfel over zijn plannen om Twitter over te nemen. Wil hij ontsnappen aan de deal, of past hij de chaosmethode toe?

Elon Musk in maart dit jaar bij de opening van een Tesla-fabriek in Grünheide, in de Duitse deelstaat Brandenburg.
Elon Musk in maart dit jaar bij de opening van een Tesla-fabriek in Grünheide, in de Duitse deelstaat Brandenburg. Foto Patrick Pleul/AP

Er klinkt geen spoortje twijfel in de overnamebrief die Elon Musk op 13 april stuurt naar Bret Taylor, de bestuursvoorzitter van Twitter. Musk heeft het geld: 44 miljard dollar. En Musk heeft een missie: minder spam en meer vrijheid van meningsuiting op ‘het dorpsplein van de wereld’. „Twitter heeft enorme mogelijkheden. Die zal ik ontsluiten”, schrijft hij.

Een maand later stuurt de rijkste persoon op aarde een poep-emoji naar Twitter-topman Parag Agrawal.

Uit het niets lijkt Musk toch te aarzelen over de overname van het berichtennetwerk. De aanleiding: Twitter is volgens hem niet eerlijk geweest over het aantal bots (automatische accounts) in verhouding tot het aantal werkelijke gebruikers. Zolang Twitter niet kan aantonen dat dit minder is dan 5 procent, wil hij de overname ‘on hold’ zetten.

Musk drukt daarmee een niet-bestaande pauzeknop in, want op papier zit de topman van Tesla en SpaceX vast aan de overname. Om de chaos nog wat te vergroten, bezweert Musk dat hij vastbesloten blijft om Twitter over te nemen.

1 Is dit de eerste keer dat Musk aarzelt over de deal?

Nee. De weg naar de overname lag bezaaid met vaagheden, blijkt uit een gedetailleerd overzicht van de gebeurtenissen die Twitter publiceerde. Als Musk in het voorjaar de vrijheid van meningsuiting bezingt – hij voelt zich gemuilkorfd door de beurswaakhonden die hem verbieden koersgevoelige informatie te twitteren – laat hij doorschemeren te denken over een eigen sociaal netwerk. In werkelijkheid verwerft hij stapsgewijs 9,2 procent van de aandelen in Twitter, het netwerk waar hij op dat moment al ruim 60 miljoen volgers heeft.

Musk verzuimt die aandeleninkoop tijdig te melden bij de toezichthouders – een manier om het belang in Twitter voordeliger uit te breiden. Als op 4 april bekend wordt dat hij grootaandeelhouder in Twitter is, schiet de koers omhoog. Musk voert dan al serieuze gesprekken over een plek in het Twitter-bestuur. Hij gaat niet akkoord met de voorwaarde om zich publiekelijk niet langer over Twitter uit te laten. Toch wil Musk een bestuurszetel overwegen, en belooft hij niet meer dan 15 procent van de aandelen te verwerven. Hij begint per 9 april, maar zegt op 10 april alsnog af.

Dan komt Musk op 13 april met een ongevraagd bod op Twitter. Eerst nog zonder financiële onderbouwing, later met steun van twee zakenbanken en een lening op basis van Musks aandeel in Tesla.

2 Waarom is Musk zo geobsedeerd door bots?

Twitter telt 229 miljoen gebruikers wereldwijd, waarvan er 37,5 miljoen in de VS wonen. Volgens schattingen van Twitter zit achter 5 procent van die gebruikers geen mens maar een geautomatiseerde account, of bot. Die verspreiden nep-informatie of reclame, maar soms ook nuttige informatie, zoals automatische waarschuwingen voor aardbevingen of overstromingen. Zulke bots staat Twitter toe.

Musk vindt dat Twitter in gebreke blijft zolang het niet kan bewijzen dat het aantal bots zo laag is. Hij schat dit aantal eerder op 20 procent. In een videointerview sluit hij niet uit dat 80 of 90 procent van de Twitter-gebruikers eigenlijk een computer is.

Musk bezwoer op voorhand spam en nep-accounts te zullen bestrijden. Zijn account heeft daar last van; zijn schare volgers groeide de afgelopen maand van ruim 60 naar meer dan 90 miljoen. Grote kans dat daar veel bots en spam-accounts bij zitten, die willen meeliften op Musks populariteit.

Een van de vervelendste bots (volgens Musk) is @ElonJet, de Twitter-account die automatisch doorbrieft waar het privévliegtuig van Musk landt en vertrekt, en hoeveel CO2 dit onderweg uitstoot. De bot verspreidt openbare gegevens, toch bood Musk bedenker Jack Sweeney 5.000 dollar om @ElonJet uit te zetten. Sweeney weigerde.

3 Gaat het Musk hier alleen om Twitter?

Hoewel hij slechts 5 procent van zijn tijd zegt te besteden aan Twitter, leidt de overname de aandacht af van het belangrijkste bedrijf van Elon Musk: Tesla.

Het onderpand voor de Twitter-overname – Musks belang in Tesla – verloor bijna 40 procent van de waarde sinds Musk zijn ambities met Twitter bekendmaakte. Twitter is voorlopig niet winstgevend. Als hij minder hoeft te betalen voor Twitter, komt dat de koers van Tesla ten goede. Ook Musks eigen vermogen daalde dit jaar met 20 procent. Volgens de miljardairsindex van Bloomberg is Musk met 218 miljard dollar vermogen nog wel de rijkste persoon ter wereld.

Musk probeert gaten te prikken in de Twitter-cijfers om de verkoopprijs te drukken. Musk deed zijn „beste en laatste bod” van 44 miljard of 54,20 dollar per aandeel op 13 april, toen Twitter op 44,49 dollar stond. Nu staat Twiter weer op 37 dollar en lijkt Musk een behoorlijke premie te betalen. Twitter wil niet opnieuw onderhandelen en houdt Musk aan zijn „beste en laatste” bod.

4 Kan Musk nog onder de Twitter-deal uit?

Het percentage bots is geen vereiste ‘materiële reden’ om het contract te ontbinden, maar wellicht dat Musk zich daar doorheen denkt te bluffen. Hij is tenslotte Elon Musk.

De verkoopovereenkomst kan alleen verscheurd worden als beide partijen het hierover eens zijn. Afbreken kan Musk ook nog als hij de financiële middelen niet kan opbrengen. Dat is onwaarschijnlijk.

Als de deal niet doorgaat, moet Musk een miljard dollar betalen als vergoeding. Twitter moet op zijn beurt Musk een miljard dollar betalen als zich een andere koper aandient. Ook dat is onwaarschijnlijk – niemand wil de toorn van Musk over zich afroepen. Misschien helpt tijd rekken: het verkoopcontract kan ontbonden worden als de deal niet rondkomt voor 22 oktober dit jaar.

5 Gaat het alleen om tactiek, of ook om politieke kwesties?

Elon Musk behandelt Twitter zoals hij twittert: uitdagend, chaotisch en twijfel zaaiend zonder rekenschap te geven voor eerdere uitspraken, in de wetenschap dat de wereld ademloos toekijkt. De tactiek lijkt op die van Donald Trump. Hoewel de voormalig president van de VS verbannen is van sociale netwerken, is Musk erop gebrand om Trump zijn account terug te geven.

Musk zegt nu Republikeins te stemmen en ziet elke aanval op zijn persoon of bedrijven als een politieke aanval vanuit het Democratische kamp.

Musks retoriek – bijvoorbeeld als het gaat om het tellen van het aantal bots – lijkt op die van Trump. Als Tesla volgens kredietbeoordelaar Standard & Poor’s niet milieuvriendelijk en niet sociaal genoeg is (het bedrijf wordt uit de ‘schone’ ESG-index verwijderd) dan is dat volgens Musk „bedrog”. Ook als hij deze week door een oud-medewerkster van aanranding beschuldigd wordt – dat verhaal is niet geverifieerd – ziet Musk dat als een smaadcampagne uit de linkse hoek: „De aanvallen op mij moeten door een politieke lens gezien worden.” Hij ontkent dat hij de vrouw heeft lastiggevallen.