Bolu Babalola, auteur van Liefde in kleur: „Je kunt jezelf altijd herkennen in menselijkheid.”

Foto Antonio Olmos/Eyevine

Interview

‘In Europese liefdesverhalen verdien je alleen liefde met blond haar en blauwe ogen’

Herkenning Voor Liefde in kleur herschreef Bolu Babalola legendes, mythes en sprookjes uit de hele wereld tot moderne liefdesverhalen met vrouwen van kleur als protagonist. „Hoe verschillend we ook zijn, in elk verhaal zit een element waarin je jezelf kan herkennen, als mens, als vrouw.”

Een oud verhaal van de Assante-stam vertelt over het huwelijk van de Ghanese prinses Yaa, maar in Liefde in kleur is Yaa een socialite die vreemdgaat met een jeugdliefde. De Egyptische koningin Nefertiti is herschreven tot een lesbische femme fatale op naaldhakken en Naleli, een oude legende uit Lesotho, is een scholier met een huidaandoening die een oogje heeft op de aanvoerder van het atletiekteam. Mythische verhalen uit Afrika hebben een plek gekregen in het debuut van de Brits-Nigeriaanse schrijfster Bolu Babalola (31), maar ook verhalen uit Perzië, China en Mesopotamië. Babalola trekt volksverhalen uit hun patriarchale verleden en vormt ze om tot moderne liefdesverhalen met vrouwen van kleur in de hoofdrol.

Gehuld in een oranje croptop, met perfect gemanicuurde nagels en nonchalant opgestoken haar loopt Bolu Babalola uit de lift van een monumentaal pand aan de Keizersgracht voor het interview. Ze werd een bekende twitteraar toen ze zichzelf photoshopte als vriendin van acteur Michael B. Jordan (meer dan 20.000 retweets en 134,000 likes in vijf dagen). Naast scherpe reflecties op millennialcultuur op sociale media schrijft Babalola romans en tv-scripts voor onder meer de BBC. Love in Color (2020), haar debuutroman, werd een Sunday Times Bestseller. Vorige maand was ze in Amsterdam te gast bij culturele instelling De Nieuwe Liefde ter ere van de verschijning van de Nederlandse vertaling van haar boek.

Als ze gaat zitten, komt Babalola snel ter zake: Liefde in kleur is een eerbetoon aan de verhalen die aan de zijlijn van de geschiedenis zijn beland. „Kolonialisme heeft ons beroofd van onze taal, onze verhalen – het is een vorm van ontmenselijking”, zegt Babalola, die is geboren in Londen en Nigeriaanse ouders heeft. „Dat maakt me verdrietig omdat juist verhalen de geschiedenis van een volk vertellen.”

Het boek telt tien hervertellingen van volksverhalen en drie originele vertellingen. Liefde in kleur begon als een idee van Babalola’s uitgever. Maar zij wilde de oorspronkelijke verhalen niet klakkeloos optekenen zonder aanpassingen. Volksverhalen, waar dan ook vandaan. zijn volgens haar zonder uitzondering „patriarchaal en masochistisch”, zegt ze. „In deze verhalen zijn de vrouwen afgevlakt en overgeleverd aan mannelijke verlangens. No way dat ik ze op deze manier zou hervertellen. Ik moest ze feministisch maken, met de vrouw als middelpunt.”

Lees ook: Waarom zijn er zo weinig kinderboekenmakers van kleur?

De hoofdpersonages in Liefde in kleur zijn zowel Belle als het beest. Het zijn sterke persoonlijkheden met eigen gedachtes, verlangens en emoties. Soms zijn ze eigenwijs, soms gaan ze gebukt onder diepe onzekerheid. Ze kiezen zelf wie ze willen liefhebben en op welke manier. Neem Siya, gebaseerd op een oude legende van het Soninke volk uit West-Afrika. In de originele vertelling is Siya een hulpeloze jongedame die wordt gered door de legerofficier Maadi. In Babalola’s vertelling moeten de geliefden elkaar redden. Nu is Siya de commandant, gewapend met pijl-en-boog. „Het spijt me dat ik dit moet doen,” zegt de vijand als hij erachter komt dat hij tegen een vrouw moet duelleren, „je had er zo mooi uitgezien op je rug”. Siya houdt haar hoofd schuin en antwoordt: „,Jij zult er ook mooi uitzien op je rug. Levenloos.”

Babalola vindt het jammer dat romantiek in boeken of films vaak wordt afgedaan als iets triviaals of frivools. Zelf omschrijft ze zich als liefhebber van de liefde en ‘romconnoisseur’. Haar absolute favoriet is de romantische komedie When Harry met Sally. „Natuurlijk heeft liefde iets lichtzinnigs, maar het is ook serieus en diepgaand; iets wat veel van onze acties bepaalt.” Ze ging op zoek naar vergeten mythes en legendes waar ze rijke liefdesverhalen uit kon distilleren. In elk verhaal voert de zoektocht naar liefde de boventoon: hoe moeilijk het is om te vinden, of om vast te houden.

Lange vertelgeschiedenis

Het traceren van deze vergeten mythes bleek niet gemakkelijk. De meeste verhalen in het boek kennen een rijke orale traditie, maar weinig zijn ook schriftelijk vastgelegd. Op haar zoektochten vond Babalola blogs waar gepassioneerde amateurs de verhalen opschreven die hun oma’s altijd vertelden, die zij weer van hun oma hoorden.

„In elke herhaling komen centrale thema’s terug, met kleine afwijkingen. Dat is de kunst van verhalen vertalen: elke persoon geeft zijn eigen draai eraan. Dat uitgangspunt maakte het makkelijker om Liefde in kleur te schrijven. Dit is míjn perspectief op de verhalen, mijn versie. Zo wordt mijn verhaal deel van een lange vertelgeschiedenis.”

In veel verhalen zijn de vrouwen afgevlakt en overgeleverd aan mannelijke verlangens. No way dat ik ze op deze manier zou hervertellen

Eén ding stond vanaf het begin vast: zwarte, vrouwelijke lezers moesten zichzelf als de protagonist herkennen. Juist omdat Babalola zichzelf niet vaak vertegenwoordigd zag in de verhalen waarmee ze opgroeide. „Friends is één van mijn favoriete televisieseries, maar ik zag mezelf niet terug. Maar het draait om een groep vrienden dus dáár kan ik mezelf wel in vinden.” En dus kunnen volgens haar witte mensen in Europa net zo goed verhalen waarderen die spelen in een andere cultuur dan die van hen. „Je kunt jezelf altijd herkennen in menselijkheid. Hoe verschillend we ook zijn, in elk verhaal zit een element waarin je jezelf kan herkennen, als mens, als vrouw.”

In haar jeugd maakte Babalola kennis met de verhalen van de gebroeders Grimm, Hans Christian Andersen en Disney. „In Europese liefdesverhalen is er een specifiek beeld van wie liefde verdient. Je moet er op een bepaalde manier uitzien. Blond haar, blauwe ogen. Verhalen zoals Sneeuwwitje gebruiken de witheid van haar huid om haar schoonheid te omschrijven.” De meest ontroerende reacties kreeg ze van vrouwen van kleur die zeiden dat ze zich voor het eerst gezien voelden en het gevoel kregen dat ook zij romantiek verdienen.

De standaard

Van de tien hervertellingen in Liefde in kleur komen er zes uit Afrika. „Maar Afrika is niet de enige plek die is getroffen door kolonialisme, en het is ook niet de enige plek met verhalen die zijn overschaduwd door Europese narratieven”, zegt Babalola. Ze deed uitgebreid onderzoek naar de verhalen uit de verschillende culturen. Ze vroeg haar vrienden uit verschillende delen van de wereld naar kleine details (zoals een Iraanse vriendin: „Wat eet jij zoal op een zondag?”), bekeek afbeeldingen van architectuur en liet elk verhaal nalezen door zogenoemde sensitivity readers, experts van de desbetreffende culturen. Alles om te voorkomen dat haar versie geen recht zou doen aan de rijke traditie van de verhalen.

Liefde in kleur sluit af met het liefdesverhaal van Babalola’s ouders. Het verhaal draait om een Nigeriaanse prins en prinses die elkaar aanbidden, het is een hulde aan hun relatie. „Mijn ouders zijn echt beste vrienden, het is een relatie die is gebaseerd op gelijkheid, respect en partnerschap. Nu besef ik pas hoe zeldzaam dat is, niet alleen voor hun generatie maar ook voor de mijne. Hun relatie zette voor mij de standaard: ik zou nooit met iemand daten die mij slechter behandelt dan mijn vader mijn moeder behandelt. En hij aanbidt de grond waarop ze loopt.”

De verhalen over de liefde, met verschillende vertelvormen, tijdsperiodes en genres, werken verbindend, hoopt ze. „We zijn verenigd door verhalen over macht, liefde en lust. En door de hoop op happy endings.”