Reportage

Australië lijdt onder droogte, maar veel politici praten liever niet over klimaatverandering

Verkiezingen Australië lijdt al langer onder de gevolgen van klimaatverandering. Maar in de campagne voor de verkiezingen van zaterdag speelt dit thema een kleine rol.

De windturbines op de droge grond van schapenboer Charlie Prell.
De windturbines op de droge grond van schapenboer Charlie Prell. Foto Jack Moran

Voor schapenboer Charlie Prell (65) was het kantelpunt de zogeheten millenniumdroogte die Australië tussen 2001 en 2009 trof. Al ruim veertig jaar runt hij een bedrijf van zo’n achthonderd hectare op twee uur rijden van hoofdstad Canberra. Zijn landgoed is groen, al was dat destijds anders. „Wat ik me van de milleniumdroogte vooral herinner, is hoe uitgeput het land eruit zag”, zegt Prell. „Alles was droog en kaal, het leek een soort maanlandschap. Ik besloot dat ik alles zou doen om te voorkomen dat zoiets weer gebeurt.”

Prell is een vierde-generatie-schapenboer in de buurt van het dorpje Crook-well, in deelstaat New South Wales. Zijn overgrootvader kwam 120 jaar geleden naar deze plek en bouwde het statige Victoriaanse boerenlandhuis dat uitkijkt over de landerijen. Prell heeft op het punt gestaan alles achter te laten. De droogte trok een zware wissel op zijn vrouw en hem. „We waren chronisch depressief. Ik heb nog steeds af en toe paniekaanvallen.”

Een boek over Prells familiegeschiedenis. Zijn overgrootvader stichtte de boerderij. Foto Jack Moran

Prell is teleurgesteld dat het thema klimaatverandering tijdens de verkiezingscampagne van de laatste weken maar weinig aan bod is gekomen. Een groeiende groep Australiërs eist meer klimaatactie van een nieuwe regering, die zaterdag gekozen wordt. Volgens een recente peiling was klimaatverandering het belangrijkste thema voor 29 procent van de kiezers. Meer dan 75 procent van de bevolking maakt zich ernstige zorgen om klimaatverandering en wil dat steenkoolmijnen worden gesloten.

In plaats daarvan worden er juist méér mijnen geopend, met overheidssteun. Uit een recent rapport van denktank Australia Institute blijkt dat subsidies aan de fossiele industrie de Australische belastingbetaler het afgelopen jaar 11,6 miljard Australische dollars (7,7 miljard euro) hebben gekost, 1,3 miljard meer dan een jaar eerder. Australië is de grootste exporteur van aardgas ter wereld en levert 29 procent van de steenkool.

Nek-aan-nekrace

Zaterdag gaan Australiërs naar de stembus voor een nieuwe federale regering. Het is een nek-aan-nekrace tussen de regeringscoalitie van de conservatieve Liberals en de boerenpartij Nationals, en aan de andere kant de Labor-partij. Maar ook onafhankelijke kandidaten maken het de gevestigde partijen moeilijk. Zij voeren vooral campagne op het thema klimaatverandering, precies het onderwerp waar de grote partijen van wegblijven.

Klimaat is een zeer gevoelig thema in de Australische politiek. Morrisons voorganger Malcolm Turnbull moest in 2018 aftreden omdat zijn partij zijn ambitieuzere klimaatplan niet steunde.

„Het probleem is dat klimaatverandering als politiek wapen wordt gebruikt”, zegt Charlie Prell. „Als een partij iets aan klimaat wil doen, gaat de tegenpartij meteen in de aanval.”

Charlie Prell Foto Jack Moran

Prell is voorzitter van actiegroep Farmers for Climate Action, die zo’n 7.500 leden telt. Hij lobbyt voor beter klimaatbeleid en steunt boeren die zich niet gehoord voelen. Prell ging na de overstromingen die begin dit jaar veel dorpen en land onder water zetten, langs bij getroffen boeren om hen een hart onder de riem te steken. „Er is veel wanhoop in de bush, want de echte harde klappen van klimaatverandering vallen bij de boeren. Als ze geen voedsel kunnen produceren, hebben ze geen inkomen”, zegt hij.

In de heuvels staat een straffe wind. „Het waait hier altijd. Na veertig jaar raak je eraan gewend”, zegt Prell terwijl hij een berg op loopt, hond Roy rent vooruit. Naast het gieren van de wind is er ook een hoog gezoem te horen. Het zijn de gigantische windturbines die verspreid in de weilanden staan. De wieken zwiepen vervaarlijk boven zijn hoofd. Hij heeft een overeenkomst met een Spaanse energieleverancier. Die bouwt en onderhoudt de turbines, Prell stelt alleen zijn land beschikbaar.

De aanlooptijd was lang; het duurde bijna twintig jaar voordat de turbines er stonden. „Ik ben trots dat het is gelukt en als ik naar die windturbines kijk voel ik me positief over de toekomst. Iedere turbine levert energie aan zo’n tweeduizend huishoudens. Het land van mijn overgrootvader produceert voedsel en nu ook energie.” Het leasen van zijn grond levert ook een aardig inkomen op.

Het leasen van zijn grond voor windmolens levert Prell een welkome aanvulling op bij de inkomsten uit de schapenhouderij Foto Jack Moran

Schaarste

De gierende inflatie is wél een thema dat veel aandacht krijgt van de grote partijen. Hoge prijzen bij de pomp, hogere energieprijzen en duurdere boodschappen, die thema’s komen dagelijks in het nieuws. Alleen wordt het verband met klimaatverandering weinig gelegd. De stijgende kosten worden deels veroorzaakt door de oorlog in Oekraïne, maar dat is volgens Prell niet het hele verhaal. „Door de recente overstromingen zijn grote oogsten groente en fruit weggespoeld. De herstelwerkzaamheden zijn kostbaar en duren lang”, zegt hij.

Familiesnuisterijen. Jack Moran

Het gevolg is: schaarste. „We zijn in Australië redelijk zelfvoorzienend, de prijs van levensmiddelen wordt bepaald door de beschikbaarheid in eigen land. Dus overstromingen, bosbranden en droogte hebben meteen invloed op de prijzen”, verzucht Prell.

De populariteit van de ruim twintig onafhankelijke parlementskandidaten laat zien dat een groep Australiërs neigt te kiezen voor een politicus die klimaatbeleid als prioriteit heeft. Dat vormt een bedreiging voor het traditionele politieke systeem waarbij één van de twee grote partijen een meerderheidsregering vormt. De kans is aanwezig dat het deze keer een minderheidskabinet wordt dat zal moeten leunen op onafhankelijke parlementsleden.

Een van die onafhankelijke kandidaten is Zali Steggall, die drie jaar geleden de zetel van oud-premier en klimaatscepticus Tony Abbott pakte. „Het is heel eenvoudig: rampen zijn duur. Falen op het gebied van klimaat betekent dat de regering Australië voorbereidt op steeds terugkerende rampen die we nooit kunnen betalen”, schrijft ze in een opiniestuk.

Charlie Prell is na vier generaties boeren waarschijnlijk de laatste van zijn familie die dit land beheert. Zijn kinderen zien een toekomst als boer in Australië niet zitten, ook niet nu de windturbines een regelmatig inkomen opleveren. „Ze hebben de droogte meegemaakt en gezien hoeveel stress mij dat gaf. Zo’n toekomst willen ze niet.”