Waarom zijn de aandeelhouders van ABN Amro niet tevreden?

Kwartaalcijfers De bank maakte meer winst dan verwacht, maar de aandeelhouders zijn toch negatief. Hoe komt dat? Drie mogelijke verklaringen.

Het hoofdkantoor van ABN Amro in Amsterdam.
Het hoofdkantoor van ABN Amro in Amsterdam. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Het leven van een bankier zou simpel kunnen zijn: gewoon goed voor het spaargeld van de klanten zorgen, en leningen verstrekken aan huizenkopers en bedrijven. Maar het leven is al jaren niet simpel: Nederlandse banken krijgen steeds maar weer klappen te verwerken in een aantal hoofdpijndossiers.

Dat bleek ook woensdag weer uit de eerstekwartaalcijfers van ABN Amro. De bank, nog altijd grotendeels in handen van de staat, maakte weliswaar een boven verwachting hoge winst bekend van 295 miljoen euro, maar beleggers waren toch negatief. Het aandeel van de bank sloot bijna 12 procent lager.

Waarom? Waarover aandeelhouders ongelukkig zijn, vertellen ze er meestal niet precies bij als ze op de verkoopknop drukken. Maar een gang langs de hoofdpijndossiers van ABN Amro geeft al wel een aardige hint over wat de beleggers niet aanstaat.

1 Witwasaanpak valt toch weer duurder uit

Het grootste nieuws woensdagochtend was dat er weer een nieuw hoofdstuk komt in de witwasaanpak van ABN Amro. De bank schikte een jaar geleden voor 480 miljoen euro met het OM, omdat ze jarenlang slecht toezicht hield op mogelijke witwassers onder haar klanten. Daarvoor was ABN Amro, net als de andere banken in Nederland, al door de toezichthouders aangespoord om veel meer te doen aan haar functie als poortwachter van de financiële sector. Bij de bank werken nu rond de 5.000 mensen aan het checken van nieuwe klanten en het nalopen van al bestaande klanten, op een totaal personeelsbestand van ruim 26.000 (eigen personeel en inhuur).

Topman Robert Swaak maakte woensdag bekend dat de bank langer de tijd nodig heeft voor het nalopen van oude dossiers, en daarvoor ook weer meer personeel moet inhuren. Dat kost de bank in totaal 50 miljoen euro extra, boven op de 465 miljoen euro die ze aan jaarlijkse kosten heeft.

Bij de presentatie van de jaarcijfers had de bank nog gezegd dat het hoogtepunt wat betreft poortwachterskosten na 2021 achter de rug zou zijn. Nu verwacht de bank in 2023 pas een daling in de kosten. Dan denkt de bank minder personeel nodig te hebben voor het nalopen van oude dossiers. Ook moet dan het controleren van nieuwe klanten en in de gaten houden van bestaande klanten geautomatiseerd zijn.

2 Stroppenpotten nog steeds vol door Oekraïne

Banken moeten van toezichthouders geld opzij zetten als zij op hun leningen verliezen verwachten. De gedachte is dat banken door vooraf hun stroppenpotten te vullen, minder snel in de problemen raken als hun klanten daadwerkelijk omvallen.

Het einde van de coronapandemie is goed nieuws voor de hoogte van de stroppenpot. De horeca is in de meeste landen weer normaal open en winkels verwelkomen weer bezoek zonder restricties. Vorig jaar liet de bank zijn stroppenpot al wat leger lopen, omdat ze toen zag dat dankzij de ruime overheidssteun minder bedrijven dan verwacht over de kop gingen. ABN Amro meldde woensdag dat de coronagerelateerde voorzieningen nu vrijwel helemaal zijn vrijgegeven.

Lees ook: Er gloort licht, maar banken zijn nog niet risicovrij

Toch is de stroppenpot van ABN Amro per saldo bijgevuld, met 62 miljoen euro. Reden: de oorlog in Oekraïne en de daarom uitgevaardigde Russische sancties. De bank had weliswaar met 50 miljoen euro weinig leningen uitstaan in Rusland – ING liet na de inval weten voor 6,7 miljard euro aan kredieten verstrekt te hebben aan Russische klanten – maar ABN Amro verwacht een indirect negatief effect: door hogere energie- en grondstofprijzen, de wereldwijde leveringsproblemen en de oplopende inflatie. Die giftige cocktail zal een flink aantal particuliere en commerciële klanten in problemen brengen.

De onzekere situatie in de wereld door de Oekraïne-oorlog maakt ABN Amro ook voorzichtig rond het belonen van haar aandeelhouders. De bank heeft net een aandeleninkoopprogramma afgerond, maar wil pas in de tweede helft van het jaar kijken of er weer zo’n beleggersbeloning in zit.

3 Inkomsten door hogere rente vallen tegen

Een bank als ABN Amro verdient vooral geld met rente-inkomsten. Dat de rentes hard oplopen, voedt de verwachting dat de bank ook meteen meer rentewinst zal boeken. Maar dat blijkt (nog) niet het geval. Door de hogere rentes ziet ABN Amro namelijk minder klanten hun hypotheken oversluiten. De rente-inkomsten van de bank werden afgelopen jaren gespekt doordat klanten bereid waren een boete te betalen om te mogen oversluiten. Die inkomstenbron droogt nu op, waardoor de hogere inkomsten veroorzaakt door de hogere rentes deels teniet worden gedaan.

ABN Amro heeft bovendien wat betreft het spaargeld dat ze beheert last van de nog altijd negatieve rente van de Europese Centrale Bank (ECB). De bank moet elke nacht een flink deel van het spaargeld bij de centrale bank stallen, en daarvoor wordt al jaren een negatieve rente van een half procent gerekend.

Er is mogelijk wel licht aan het eind van de tunnel voor banken – en hun klanten. De verwachting is dat de ECB in de eerstvolgende vergadering die rente iets minder negatief maakt, met een renteverhoging van een kwart procent. Klaas Knot, als president van De Nederlandsche Bank lid van het ECB-bestuur, zinspeelde deze week zelfs op een rentestap van een half procent, zodat het stallen van spaargeld geen geld meer kost.

Dat zal waarschijnlijk niet voor lang de hoofdpijn stillen bij de banken. Spaarders zullen immers direct aankloppen en vragen: wanneer komt er weer positieve rente op hun saldo?