Tweede Kamer stelt politietop onder curatele

Politie Om aan de onveilige situatie bij de Landelijke Eenheid een einde te maken, moet er extern toezicht komen op de politietop, vindt een meerderheid van de Tweede Kamer

Henk van Essen, korpschef van de Nationale Politie. Een meerderheid van de Tweede Kamer vindt dat de huidige korpsleiding al jaren „niet in staat is gebleken” de leiderschapscultuur binnen de politie te veranderen.
Henk van Essen, korpschef van de Nationale Politie. Een meerderheid van de Tweede Kamer vindt dat de huidige korpsleiding al jaren „niet in staat is gebleken” de leiderschapscultuur binnen de politie te veranderen. Foto Laurens van Putten/ANP

De korpsleiding van de Nationale Politie moet onder verscherpt, extern toezicht worden gesteld. Door meer controle op de politietop moet er een einde komen „aan de onveilige werksituatie bij de Landelijke Eenheid”. Dat vindt een meerderheid van de Tweede Kamer.

VVD, D66, PVV en SP hebben overeenstemming bereikt over een motie die donderdag wordt ingediend. De vier partijen constateren dat de huidige korpsleiding van de politie al jarenlang „niet in staat is gebleken de leiderschapscultuur” in de politieorganisatie te veranderen. De ongerustheid bij de Tweede Kamer over de onveilige situatie bij de Landelijke Eenheid (zesduizend werknemers) is gevoed door de uitkomsten van een reeks onafhankelijke onderzoeken naar zelfmoorden. In een periode van nog geen twee jaar tijd beroofden drie agenten zich van het leven.

De Tweede Kamer wil dat de zogeheten commissie-Schneiders, die het afgelopen jaar werkte aan een advies voor een ‘verbeterprogramma’, belast wordt met het toezicht op de noodzakelijke veranderingen. In de motie wordt gevraagd de commissie „voldoende bevoegdheden” te geven „om op de werkvloer te kunnen zien of de onveiligheid daadwerkelijk afneemt”. De commissie moet „dwingend advies” kunnen uitbrengen als „een onveilige situatie voort blijft bestaan”. Schneiders moet ook rapporteren aan de Tweede Kamer.

Geen vertrouwen

Lilian Helder (PVV) en Michiel van Nispen (SP) zeggen dat de strekking van de motie in de praktijk betekent dat de huidige politietop onder curatele wordt gesteld. „Ik heb geen vertrouwen dat de situatie vanzelf goed gaat komen”, zegt Van Nispen. Helder vindt dat de huidige korpschef Henk van Essen „niet langer houdbaar is” in zijn huidige functie: „Hij zou de eer aan zichzelf moeten houden. Ik heb er geen vertrouwen meer in dat deze korpsleiding noodzakelijke veranderingen gaat doorvoeren. Ze deden niets met signalen dat er iets ernstig misging”.

Hanneke van der Werf (D66) zegt te hopen dat de korpsleiding de motie „met open armen” zal ontvangen. „Dat zal bijdragen aan het beeld van een zelf lerende organisatie”. Ze zegt dat agenten klagen over „leidinggevenden die te ver van de werkvloer zijn komen te staan, vooral bij spannende operaties”. Agenten zijn volgens haar bang kritiek te uiten. „Er bestaat nu het idee dat het heel belangrijk is de juiste mensen te kennen om succes te boeken in je loopbaan. Dat is niet goed.”

Leiderschapscultuur

Volgens de indieners van de motie is het heel belangrijk dat de vijf leden van de commissie-Schneiders „niet alleen koffie drinken met teamchefs, maar ook gesprekken voeren met de werkvloer”, zegt Van der Werf. Van Nispen zegt dat de minister moet regelen dat Schneiders „alle informatie krijgt die hij nodig acht en met iedereen kan praten. We hebben geen behoefte aan dikke rapporten met managementtaal.”

Lees ook: Politietop krijgt forse kritiek in debat over ‘verziekte werksfeer’ bij de Landelijke Eenheid

Minister Dilan Yesilgöz (Justitie en Veiligheid, VVD) zei vorige week in de Tweede Kamer dat de commissie-Schneiders in ieder geval het komende jaar de leiderschapscultuur bij de Nationale Politie „actief gaat monitoren”. De commissie zal volgens de minister „gesprekken blijven voeren met belanghebbenden binnen en buiten de politie”.

De uit vijf leden bestaande commissie onder leiding van voormalig burgemeester Bernt Schneiders werd een jaar geleden ingesteld door toenmalig minister van justitie en veiligheid Ferd Grapperhaus (CDA). Ze hebben de opdracht te adviseren over een „verbeterprogramma” voor de Landelijke Eenheid. Over twee weken verschijnt het eindrapport van de commissie. De commissie zal de minister naar verluidt voorstellen dat de Landelijke Eenheid (waar nu alle landelijke politietaken in zijn ondergebracht, van infiltranten tot de bereden politie) in tweeën wordt geknipt. Er moet een centrale opsporingseenheid komen voor de grote rechercheonderzoeken en een eenheid coördinatie en regie waar ondersteunende diensten onder zullen vallen.

Ingrid Michon (VVD) zegt dat „de Landelijke Eenheid ontzettend belangrijk is voor een veilig Nederland. We moeten dus alles op alles zetten om ervoor te zorgen dat die mensen zo snel mogelijk op een goede manier hun werk kunnen doen.”

De korpsleiding van de politie laat weten nog niet te willen reageren en de stemming en het debat over de motie af te wachten.

Aanvulling (18/5, 21u.): in een eerdere versie van dit artikel stond dat er nog reactie van de korpsleiding van de politie kon worden gekregen. Inmiddels heeft de korpsleiding laten weten nog niet te willen reageren, dat is hierboven aangepast.