Recensie

Recensie Film

Bloederige, compromisloze klassenstrijd in ‘New Order’

Drama Het krachtige, maar iets te veel op effectbejag gerichte ‘New Order’ toont dat de enorme kloof tussen de superrijken en de allerarmsten onhoudbaar is.

Opstandelingen verstoren met geweld een huwelijksfeest in ‘New Order’.
Opstandelingen verstoren met geweld een huwelijksfeest in ‘New Order’.

De kloof tussen arm en rijk is groter dan ooit. Waar boosheid en rancune over deze extreme ongelijkheid toe kan leiden, laat het Mexicaanse New Order (Nuevo orden) op huiveringwekkende wijze zien. Al in de proloog van Michel Franco’s film groeit het onbehagen. Vooral door beelden uit een ziekenhuis waar patiënten haastig uit hun bed worden gehaald om plaats te maken voor bloedende, zwaargewonde mensen. Even later glijdt de camera over lijken.

Ook zien we veel groene verf: op een naakt meisje en op een raam waarachter een jonge vrouw nietsvermoedend haar trouwjurk past. Zij heet Marianne, is afkomstig uit de gegoede klasse, staat op het punt te trouwen met een architect en gaat de hele film gekleed in een rood broekpak. Net als groen een van de kleuren van de Mexicaanse vlag.

Het trouwfeest vindt plaats bij de luxe villa van Mariannes ouders, die niet vies zijn van smeergeld. Uit nieuwsflarden blijkt dat er onrust is op straat, met protesten die uit de hand lopen. Als er opeens groen water uit de kraan komt, wordt Mariannes moeder bezorgd. Niet ten onrechte, zoals al snel blijkt. Wat volgt is een virtuoze, in één take gefilmde scène die uiterst gewelddadig is, een voorbode van de rest van het compromisloze New Order.

Ondertussen heeft de toeschouwer gezien dat een oude man aan de poort staat, oud-werknemer Rolando. Hij is op zoek naar geld om de spoedeisende operatie van zijn vrouw Elisa te bekostigen, een van de patiënten die in de proloog plaats moesten maken voor gewonde relschoppers. Marianne is de enige die zich werkelijk om Rolando bekommert. Als zij hem geld gaat brengen, ontsnapt zij bij toeval – en tijdelijk – de geweldseruptie in hun villa.

In interviews vertelde Franco zijn krachtige, maar iets te veel op effectbejag gerichte film te hebben gemaakt om erop te wijzen dat de enorme kloof tussen de superrijken en de allerarmsten, hier de gemarginaliseerde inheemse bevolking van Mexico, onhoudbaar is. Maar zijn kijk op de uitkomst van de gewelddadige, bloeddorstige revolutie in zijn film is uiterst cynisch en nihilistisch. De ‘nieuwe orde’ blijkt erger dan de oude: een militaire dictatuur, een verstandshuwelijk tussen de geprivilegieerde elite en het leger, waarbij de onderklasse wederom het onderspit delft. In een treffende scène zien we een ingehuurde verpleegster die voor Mariannes gewonde vader zorgt gewoon weer als voetveeg gebruikt worden.

New Order doet soms denken aan Pasolini’s fascisme-parabel Salò (1975) en de recente klassenstrijdfilm Parasite (2019). Het verschil is dat Franco liever provoceert en schokt dan dat hij een dieper gravende analyse biedt. Tegelijkertijd is zijn beklemmende toekomstvisie behoorlijk realistisch, hoe onaangenaam ook: de kans dat een opstand van achtergestelden wordt gekaapt door een autocratisch regime of simpelweg jammerlijk mislukt is groot. Evenals de kater die dan volgt.