Recensie

Recensie Beeldende kunst

Jonge kunstenaars laten zien of ze klaar zijn voor de toekomst

Open dagen Rijksakademie Op de Rijksakademie in Amsterdam tonen jonge kunstenaars hun werk tijdens de open dagen. De lichting van dit jaar maakt duidelijk dat natuur en techniek, kunst en engagement elkaar niet bijten. NRC selecteerde vier hoogtepunten.

Op de enorme doeken van Hend Samir kolkt het okergeel, grijswit, een toefje azuurblauw en fladderig lila je tegemoet.
Op de enorme doeken van Hend Samir kolkt het okergeel, grijswit, een toefje azuurblauw en fladderig lila je tegemoet. Foto Olivier Middendorp

Drie gastresidenten en 43 kunstenaars openen de komende dagen hun ateliers op de Rijksakademie in Amsterdam. Voor sommige eerstejaarskunstenaars komen de stressvolle open dagen wat vroeg. Residenten die hun tweede en laatste jaar op de Rijksakademie voltooien, kunnen aan het massaal toegestroomde publiek laten zien of ze klaar zijn voor de toekomst.

De kunstenaars op de Rijksakademie komen uit alle windstreken. En de lichting van dit jaar maakt duidelijk dat natuur en techniek, kunst en engagement elkaar totaal niet bijten. Naast studiopresentaties zijn er collectieve kooksessies, film- en performanceprogramma’s.

studio 31, begane grond

Wouter van der Laan

Op een zestiende-eeuwse houtsnede van Hans Sebald Beham is alles mogelijk: een werkplaats vol spinnewielen, spinstokken, bollen wol en een keramische kachel wordt een plek van helemaal losgaan in erotisch opzicht. Wouter van der Laan (1993) presenteerde op de vorige Rijksopen een overzicht van kopieën van ‘spook-ledematen’, zoals hij ze noemt. Een stoel van Thonet naast een ruimtelijk object van Katarzyna Kobro, een fluffy knuffelbeest en een spinnewiel met een pop erachter. Vertrekpunt was een historische prent.

Ook in de presentatie nu is het uitgangspunt iets wat al bestaat, maar dat – uit elkaar gerafeld en weer in elkaar gezet – tot iets heel anders wordt. In het geval van Van der Laan is de werkplaats van Sebald in drie dimensies nagebouwd, met als magnum opus de groene, door hemzelf gemaakte keramische oven. De mannen en vrouwen die op Sebalds prent over elkaar tuimelen, zijn afwezig. Die mensen, zo zegt hij, komen misschien wel in de avond of anders de nabije toekomst. Dan werpen ze alles wat hen beknelt van zich af en volgen ze hun gevoel – clandestien of niet.

Foto: Olivier Middendorp
Foto: Olivier Middendorp

studio 18, tweede verdieping

Hend Samir

In de studio van de Egyptische kunstenaar Hend Samir (1986) draait alles om schilderkunst: rul, smeuïg, nat-op-nat schilderen. Op de open dagen van vorig jaar verblufte Samir met gigantische schilderijen – en ze won er de Koninklijke Prijs voor Vrije Schilderkunst mee. Dit jaar – het kan – heeft ze zichzelf overtroffen door in alle weelderigheid te kiezen voor rust.

Op de opnieuw enorme doeken kolkt het okergeel, grijswit, een toefje azuurblauw en fladderig lila je tegemoet. In het op wild zeeschuim lijkende verfoppervlak duiken priegelige figuren en gezichten op. Sommige hebben maskerachtige tronies, andere zijn verwikkeld in erotische activiteiten of verzorgen gewoon elkaars voeten. Samir schildert haar enorme formaten vaak op de grond, giet de verf over het oppervlak en begint dan te roeren, te vegen, te mengen. Het mooie is dat haar schilderijen abstracter zijn geworden. Figuratie is er, als een duveltje uit een doosje, maar is minder hoofdzaak. Samirs favoriete filosoof, zo vertelde ze een keer in een interview, is de Egyptische Plotinus, die stelde dat alles op de wereld uit één bron komt. En dat is wat haar werk subliem verbeeldt.

Foto: Olivier Middendorp

studio 45, Stallen

Peng Zhang

Dat een moestuin paradijselijk kan zijn, bewijst het werk van de als schilder in China opgeleide kunstenaar Peng Zhang (1990). In één van de studio’s in de oude stallen van het Rijksakademie-complex heeft Zhang in grote vurenhouten bakken zwarte aarde gestort waarin hij geometrische vormen heeft getekend en met kleine steentjes raadselachtige patronen heeft uitgezet. Zorgvuldig heeft Zhang de aarde gekneed en beschreven, opgehoopt tot cirkelvormige terrassen of juist uitgegraven. Het jonge groen van een slakrop en het donkere groen van tuinkers contrasteert mooi met de aarde.

Als je langs Zhangs werk beweegt, is het alsof je een boek leest in een magische taal. Zhang noemt zichzelf een ‘boerenkunstenaar’ die probeert de herinneringen aan zijn Zuid-Chinese dorpsachtergrond levend te maken. Daarom heeft hij rondom de moestuin ook sprookjesachtige aquarellen gehangen, die dezelfde betovering als de tuin uitstralen. Een konijn huppelt rond en vissen springen van de ene vijver in de andere. Je zou het als symbool kunnen opvatten van de twee werelden waartoe Zhang zich steeds moet verhouden.

studio 29, derde verdieping

Polina Medvedeva

Vorig jaar toonde de Russisch-Nederlands Polina Medvedeva in haar studio de bitterzoete film But this was later, when they already had a name for us. Die film volgde vier Russische vrouwen die in Nederland wonen. Wat komen ze tegen aan vooroordelen? Wat is hier fijn en hoe hard wordt moedertje Rusland gemist?

Medvedeva’s huidige presentatie is minder eenduidig – en grimmiger.

Polina Medvedeva
Olivier Middendorp

Haar nieuwe werk omvat de hele zolderverdieping. Als bezoeker maak je onderdeel van het werk uit, én je zet het in werking. Met een speciaal ontworpen antenne en een koptelefoon op dwaal je rond. Een ontplofte wasmachine – het resultaat van een bomaanslag – staat vlak na de ingang. Verder in elke hoek een comfortabel zitje. Schemerlampen zorgen voor sfeer. Je loopt langs wanden, en dan – plotseling – begint het te ruisen. Door die ruis heen vormen zich woorden, gesprekken van wildvreemden die jij afluistert. Het is niet moeilijk om in Medvedeva’s nieuwe werk een referentie te zien aan de situatie in Rusland nu, waar veel uit de Stalinistische tijd weer terugkeert, inclusief het afluisteren en de angst.

Foto’s Olivier Middendorp

 

Lees ook alles over de winnaars van de Koninklijke Prijs van vorig jaar: ‘Winnaars van de Koninklijke Prijs tonen lef tot de schilderscanon te willen toetreden’