Reportage

Drie dochters en geen geld voor maandverband – inflatie in Suriname treft vrouwen extra

Inflatie Eten kopen, de huur betalen, of toch maandverband? Steeds meer vrouwen en meiden in Suriname staan voor die keuze nu menstruatieproducten steeds duurder worden.

Judith Faerber (links) zette in Suriname een project op touw om vrouwen aan menstruatieproducten te helpen. Die zijn door de hoge inflatie voor veel mensen onbetaalbaar geworden.
Judith Faerber (links) zette in Suriname een project op touw om vrouwen aan menstruatieproducten te helpen. Die zijn door de hoge inflatie voor veel mensen onbetaalbaar geworden. Foto Idi Lemmers

Onder haar houten huisje op neuten [palen, red.], in een arbeiderswijk buiten Paramaribo vouwt Geeta Boedhoe samen met haar drie tienerdochters de schone was op. Het is zaterdagochtend en na een flinke sibi busi, een tropische regenbui, staat het erf deels onder water, maar de zon is weer gaan schijnen. „Leg die stapel broeken maar vast in de kast en Romana, doe jij de rest van de kleren in de wasmachine?”, zegt Boedhoe tegen haar dochters. Ze loopt naar de keuken en pakt de boodschappen uit die ze eerder die ochtend bij een Chinese supermarkt verderop heeft gedaan. „Bijna alles is weer duurder”, moppert ze. „Kip, eieren, maandverband”.

Als alleenstaande moeder met drie dochters in huis is Boedhoe (30) maandelijks naar eigen zeggen wel 600 Surinaamse dollar kwijt aan menstruatieproducten. Omgerekend nog geen 30 euro, maar met een karig loon en vier vrouwen in huis, neemt het maandelijks de grootste hap uit haar boodschappenbudget: een derde – en soms zelfs de helft – van haar maandsalaris gaat eraan op.

„Ik heb geen vast werk. Af en toe maak ik schoon bij gezinnen in Paramaribo. Afhankelijk van het aantal dagen dat ik werk, verdien ik dan zo’n 1.500 Surinaamse dollar per maand, soms 2.000 (omgerekend 90 euro, red.). Maar we hebben zeker vijf, soms zes pakken maandverband nodig. Tampons zijn helemaal onbetaalbaar”, zegt ze.

Harde valuta

Menstruatie-artikelen zijn in Suriname zo duur doordat alles geïmporteerd wordt. Door de economische crisis steeg de inflatie het afgelopen jaar met meer dan 60 procent. En omdat maandverband in harde valuta wordt ingekocht, moeten vrouwen steeds meer Surinaamse dollars neertellen voor een pak maandverband. „Het is dan kiezen tussen eten kopen en de huur betalen. Of maandverband kopen dat steeds duurder wordt”, zucht Boedhoe. Afgelopen dagen liep ze tevergeefs verschillende supermarkten af, op zoek naar goedkoper maandverband.

Rond het huis veegt dochter Romana Narain (11) de laatste plassen regenwater weg, terwijl zusje Roshaja (10) de keurige stapeltjes handdoeken en lakens in de kast zet. Doordeweeks gaan ze met de bus naar school – ook weer een extra kostenpost – maar als er geen geld is voor maandverband en ze ongesteld zijn, houdt moeder Geeta ze soms thuis van school. „We missen dan toetsen en raken achter”, zegt oudste dochter Rishana (12) als ze na het huishouden neerploft in een fel gekleurde hangmat. „Dit gebeurt met meer meisjes bij ons in de klas. Als ze soms wegblijven van school dan weet je al, ‘oh die heeft haar maandelijkse periode’. Het zou beter zijn als er gratis maandverband werd verstrekt op scholen”, zegt ze.

Als er geen geld is voor maandverband en ze ongesteld zijn, houdt moeder Geeta haar dochters soms thuis van school

Menstruatie-armoede wordt het genoemd, als er scherpe keuzes gemaakt moeten worden: maandverband en tampons kopen, of het weinige geld besteden aan de belangrijkste eerste levensbehoefte: eten. Volgens de Wereldbank is het een groeiend probleem en zijn er op dit moment naar schatting wereldwijd zo’n vijfhonderd miljoen vrouwen en meisjes die maandelijks geen of onvoldoende geld hebben om maandverband te kopen.

Lees ook Het dubbele taboe van menstruatie-armoede: geen geld voor tampons

Vorig jaar ontdekte gezondheidsconsulente Judith Faerber dat er in Suriname steeds meer sprake was van menstruatie-armoede. „Ik werk al jaren met vrouwen en meisjes in het land en ben bij verschillende sociale projecten betrokken. Ze vroegen me of ik niet een goedkope manier wist om aan maandverband te komen. Ik ben toen een onderzoek begonnen en ontdekte dat steeds meer vrouwen het niet meer kunnen betalen. Dat heeft gevolgen: vrouwen gaan niet meer naar hun werk als ze menstrueren, niet naar school, of zoeken naar alternatieve manieren. Voor hun dochters gebruiken ze soms lappen, toiletpapier of zelfs een krant, ze verzinnen van alles.”

Donaties

Faerber begon het Single Mother Project Suriname, en ging op zoek naar bedrijven en particulieren die maandverband willen doneren. Vrouwen en meisjes kunnen zich bij het project laten registeren voor een symbolisch bedrag van 10 Surinaamse dollar, en krijgen dan maandelijks een pakket uitgereikt met daarin menstruatieartikelen voor een maand. „Toen ik begon, een paar maanden geleden, meldden zich zestig vrouwen. Nu zijn er meer dan tweeduizend vrouwen geregistreerd”, zegt Faerber.

Ze heeft dit weekend een zaal afgehuurd op het terrein van de Kennedystichting, een instituut voor doven en slechthorenden. Op een drassig achtererf heeft een groep vrouwen zich al onderaan een trap van een groot gebouw verzameld. Ze zijn van verschillende leeftijden en diverse etnische achtergronden: dat menstruatie-armoede niet tot een bevolkingsgroep beperkt blijft, is hier duidelijk te zien. „We zijn hier niet om te bedelen”, spreekt Faerber de vrouwen fel toe. „Eigenlijk protesteren we, omdat maandverband te duur is voor ons in Suriname.” De vrouwen knikken vol overtuiging. Een paar jongens van een jaar of twintig sjouwen grote dozen vol maandverband de trap op. „Kun je die tafel erbij schuiven dan zetten we daar de pakketten uit, het wordt druk vandaag’’, zegt Faerber tegen een van de jongens.

De donaties komen uit verschillende hoeken. „Van vrouwen die het kunnen missen, van bedrijven, maar ook van mannen, want ook zij zien hoe dat dure maandverband problemen oplevert voor hun echtgenotes en dochters. Laatst kregen we zelfs een grote donatie van de parlementsvoorzitter van de Nationale Assemblee”, zegt Faerber. Ze probeert met haar project ook de visie van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) concreet te maken, die benadrukt dat in elke cultuur, vrouwen de spil zijn van hun omgeving. Als vrouwen het goed maken, dan heeft dat invloed op hun hele omgeving, vooral ook op hun kinderen. Faerber: „Dus als vrouwen zich niet druk hoeven te maken om maandverband, hebben ze minder zorgen en hoeven niet thuis te blijven van school of werk.”

Geeta Boedhoe en haar drie dochters besteden soms wel de helft van hun boodschappenbudget aan maandverband, dat in Suriname door de inflatie erg duur is geworden. Via het Single Mother Project ontvangen ze nu gedoneerde menstruatieproducten. Foto Nina Jurna

Taboe

Bijkomend probleem bij de Surinaamse menstruatie-armoede is het grote taboe dat er op het onderwerp ongesteldheid rust. „Bij ons thuis,” vertelt Faerber, „Mochten we niet koken voor mijn vader als we menstrueerden. En dat is bij veel meer gezinnen zo. In Suriname heerst een gedachte dat je dan als meisje of vrouw onrein zou zijn. Bij sommige vrouwen is het nog extremer, zij willen zo min mogelijk aanraken als ze menstrueren. Door dit taboe wordt er minder over maandverband gesproken en hoe belangrijk het is voor meisjes en vrouwen. We moeten dit onderwerp dus ook bespreekbaar maken.”

Lees ook deze reportage uit India over het taboe op menstruatie

Het verstrekken van gratis maandverband is geen duurzame oplossing. Er zijn de eerste ideeën voor het opzetten van een eigen fabriek om maandverband te produceren, bijvoorbeeld in samenwerking met het Caribisch gebied, want in de hele regio is dit een probleem. Wasbaar maandverband en menstruatiecups zouden een oplossing kunnen bieden, maar zijn in Suriname nog niet gangbaar.

Geeta Boedhoe en haar dochters hebben zich onlangs ook ingeschreven voor het Single Mother Project. Aan het einde van de middag, als de rij van bijna honderd vrouwen wat geslonken is, meldt ze zich met haar dochters, en zij vertrekt uiteindelijk met drie pakken maandverband. „Het geeft verlichting voor deze maand, maar het zou beter zijn als er een echt duurzame oplossing komt”.