Van Washington naar Amsterdam vliegen, dat was het plan. Het liep anders

Arbeidsmarktkrapte Schiphol is niet de enige luchthaven waar reizigers vastlopen. Ook in de Verenigde Staten frustreren personeelstekorten een spoedige reis. Een verslag van een mislukte poging om van Washington naar Amsterdam te vliegen.

Bagagemedewerkers van Delta Air Lines aan het werk in Atlanta, Verenigde Staten. Gebrek aan personeel en de stijgende lonen versterken de al torenhoge inflatie in het land.
Bagagemedewerkers van Delta Air Lines aan het werk in Atlanta, Verenigde Staten. Gebrek aan personeel en de stijgende lonen versterken de al torenhoge inflatie in het land. Foto Erin Schaff / The New York Times

Reizen in tijden van arbeidsmarktkrapte, het valt niet mee. Schiphol is niet de enige luchthaven waar de vertragingen oplopen en reizigers worden gedupeerd. Een verslag van 48 uur lang proberen van Washington DC naar Amsterdam te vliegen – en waarom dat niet lukt.

Aanvankelijk lijkt het juist soepeler te gaan dan ooit op Dulles, het internationale vliegveld bij Washington. Achter de KLM-balie staat een man zich uit te rekken tussen twee ingecheckte koffers door. Het tijdverloop tussen uit de taxi stappen en bij de gate arriveren: vijftien minuten.

Maar in het vliegtuig zelf meteen de eerste tegenvaller. „Er zijn op dit moment heel weinig mensen voor de bagage-afhandeling”, zegt de piloot. „Daarom duurt het nog even tot de laatste koffers aan boord zijn.”

Het is anderhalf uur later wanneer het toestel uiteindelijk naar Amsterdam mag vertrekken, en dan blijkt in de stuurinrichting van de copiloot een defect te zitten dat niet te repareren valt. De vlucht wordt gecanceld, iedereen moet van boord, net als de koffers. Tegen die tijd is het avond en vooral: buiten het normale schema. „Er is nu bijna helemaal niemand meer om uw koffers uit te laden”, zegt een KLM-medewerker die rondholt met vouchers voor taxi’s en hotels. Het zal nog twee uur duren voor het toestel is uitgeladen.

President Joe Biden was vorige week nog zo trotst op zijn werkgelegenheidscijfers over de maand april. Er waren weer meer banen gecreëerd dan economen vooraf hadden voorspeld: 428.000 nieuwe banen, een werkloosheid van 3,6 procent. „In de eerste vijftien maanden van mijn regering zijn er 8,3 miljoen banen bij gekomen”, aldus Biden. De meeste kranten waren lovend en terecht, zegt ook James Knightley, hoofdanalist internationale economie bij ING door de telefoon vanuit New York. „Dit laat zien dat de Amerikaanse economie zijn momentum vasthoudt.”

Maar Knightley ziet ook iets geks op de Amerikaanse arbeidsmarkt. Veel potentiële arbeidskrachten blijven thuis. De werkloosheid is weliswaar laag – onder mensen die een baan zoeken –, maar de arbeidsparticipatie is ook heel laag: 62,2 procent. Van de beroepsbevolking, Amerikanen van 16 tot 65 jaar oud, is dus 37,8 procent niet aan het werk. „Sommigen studeren, sommigen zijn ziek. Maar er is ook een toenemend aantal mensen voor wie niet werken een lifestyle-keuze is. Oudere werknemers die eerder willen stoppen. Mensen die gewoon, even, geen zin hebben om te werken.” Tegenover iedere persoon die nu een baan zoekt, staan gemiddeld bijna twee vacatures. Ongeveer de helft van het midden- en kleinbedrijf kan onvoldoende personeel vinden.

Lees meer over de problemen bij Schiphol van de afgelopen weken

Bewegingloos

Een etmaal na de gecancelde vlucht een nieuwe poging. Ditmaal een reis in tweeën: van Washington naar JFK, New York, en vandaar naar Amsterdam. Ditmaal niet met KLM, maar met Delta Air Lines. Opnieuw een overdaad aan baliepersoneel. En opnieuw een gebrek aan kofferladers. Het toestel staat een half uur na de geplande vertrektijd nog altijd bewegingloos aan de slurf. „Ons laadruim staat nog altijd open”, zegt de piloot. Een kwartier later: „Er moeten nog twaalf koffers worden ingeladen, maar dat gaat kennelijk koffer voor koffer.” Een uur te laat vertrekt het toestel naar New York.

Hoe kan het dat meer Amerikanen, in toch een berucht hard economisch systeem, zich de luxe van een lifestyle-keuze kunnen veroorloven en kunnen bedanken voor beroerd, slecht betaald werk als bagage-afhandeling? Dat komt doordat de overheid tijdens de coronapandemie een ongekende hoeveelheid geld in de maatschappij heeft gepompt, om de klap van de lockdowns en de economische noodstop te verzachten. Onder president Trump stuurde de Amerikaanse overheid in het voorjaar van 2020 zeventig miljoen cheques van 1.200 dollar rond en vanaf dat moment hebben zowel de federale overheid (ook onder president Biden) als de verschillende staten honderden miljarden uitgetrokken aan steun voor degenen die ten gevolge van de coronacrisis hun baan dreigden kwijt te raken. Meestal liep die steun via bedrijven waar ze werkten – een bocht die voor sommige werkgevers té verleidelijk bleek: er is voor miljarden fraude gepleegd met de coronasteun.

Lees ook dit artikel: Coronasteun was een feest voor criminelen: ‘Je hoeft maar te bukken en je hebt geld’

De miljarden die wél bij de werknemers zelf terechtkwamen, hebben „het verlangen om te werken gematigd”, zegt analist James Knightley. „60 procent van de mensen die hun baan kwijtraakten door Covid, is er door de overheidssteun financieel op vooruitgegaan.” Amerikanen hebben enorme buffers opgebouwd. „Er is 5.000 miljard dollar meer gespaard.” Zelfs de hogere salarissen die worden geboden – in een jaar tijd stegen de lonen gemiddeld met 5,5 procent –, kunnen niet iedereen verleiden. Zo draagt deze arbeidsmarktkrapte op twee manieren bij aan de inflatie, die in de Verenigde Staten nu op 8,3 procent op jaarbasis staat. Gebrek aan personeel versterkt de problemen bij de aanvoer van goederen, waardoor de vraag het aanbod blijft overtreffen. En de stijgende lonen duwen de prijzen omhoog, de zogeheten ‘loonprijsspiraal’.

Lees ook dit artikel uit 2021: Amerikaanse inflatie op hoogste punt in ruim dertig jaar

Herstarten van de economie

Het goede nieuws is: op zeker moment zal het gespaarde geld op zijn en zullen de mensen weer aan het werk gaan. De overheid en de centrale bank hadden verwacht dat de inflatie een tijdelijk effect van het herstarten van de economie zou zijn. Nu zijn er krachtige maatregelen nodig om de loonprijsspiraal onder controle te houden. De centrale bank is de rente flink aan het verhogen om de economie af te koelen – ook niet zonder risico’s.

Vertraging in Washington leidt tot een gemiste vlucht in New York. Hoewel het toestel nog aan de grond staat op JFK („we hadden wat problemen bij het laden”, zegt de grondstewardess) is de gate gesloten en zijn de laatkomers aangewezen op noodmaatregelen. Een vlucht naar Parijs is de laatste mogelijkheid.

Op papier is de reis nu rond. Maar dat blijkt alleen voor de reizigers te kloppen, niet voor hun bagage. De vrouw achter de Delta-balie zegt bemoedigend dat zij „een formulier ingevuld” heeft om de bagage ook in het toestel naar Parijs te krijgen. Dat dit toestel twee uur langer dan gepland in New York staat te laden, lijkt eindelijk eens goed nieuws. Alle tijd om ook de laatst aangekomen koffers te verstouwen!

Maar de volgende ochtend op het Charles de Gaulle-vliegveld in Parijs blijkt dat een illusie. Geen koffer. Die zal een dag later om 08.00 uur arriveren, ziet de medewerker van de bagageservice op haar beeldscherm. „Komt u dan maar om 10.00 uur kijken of die er is. Niet eerder. We hebben een tekort aan personeel op dit moment.”

Lees ook dit interview over het personeelstekort in Nederland: ‘In Nederland zijn we dol op de quick fix’