Opinie

De Amerikanen die ‘ons’ een oorlog met Rusland insleuren? Onzin

In Europa

‘De Amerikanen rommelen ons een oorlog met Rusland in.” Dat mensen met sympathie voor Vladimir Poetin zulke dingen zeggen, is niet verbazend. Volgens de officiële Russische propaganda zijn de Amerikanen en de NAVO de agressors in Oekraïne. Zíj vallen Rusland aan, hoor je dagelijks in Russische talkshows. Rusland is het slachtoffer van Amerikaanse imperialisme – niet andersom.

Maar dat mensen die niets ophebben met Poetin zulke onzin ook verkopen, is wél vreemd. Het is namelijk onzin. Het beeld dat de Amerikanen ons een oorlog met Rusland inrommelen, vertellen Europese betrokkenen, klopt van geen kanten. Sommige landen in Centraal-Europa, zoals de Baltische landen en Polen, zijn meer gung-ho dan de Amerikanen. Zij zijn het die steeds beginnen over het instellen van no-flyzones boven Oekraïne.

Te gevaarlijk, vindt Washington: die zones moet je afdwingen, en voor je het weet heb je een directe clash met Rusland. Het waren ook Centraal-Europeanen die het plan bedachten – en publiekelijk uitventten – om direct gevechtsvliegtuigen naar Oekraïne te sturen. Weer waren het de Amerikanen die op de rem trapten en zeiden: nee. Ze zijn categorisch: geen boots on the ground.

En dat werkt, want de Amerikaanse invloed in Centraal-Europa is groot. Niemand daar heeft fiducie in Europese defensie-initiatieven. Iedereen kijkt naar Washington. En geef ze eens ongelijk, want militair presteert Europa niets. Toen de hoge buitenlandvertegenwoordiger van de EU, Josep Borrell, ook over gevechtsvliegtuigen begon, vroeg men in Washington achter de schermen of hij in het vervolg een beetje kon dimmen.

Te gevaarlijk, oordeelde Washington over het instellen van no-flyzones

Zeker, geen land heeft betere intelligence in Oekraïne, geen land stuurt meer hulp naar Oekraïne dan de VS – president Biden probeert nu 33 miljard dollar los te peuteren in het Congres, waarvan 20 miljard aan militaire hulp. De Amerikanen hebben ook de multilaterale coördinatie van militaire hulp aan Oekraïne naar zich toegetrokken. Zij houden bij wat Oekraïne nodig heeft en wie wat levert. Vorige week riepen ze alle ‘donoren’ bijeen op de Amerikaanse militaire vliegbasis Ramstein, in Duitsland – 42 landen, zelfs Nigeria en Qatar. Sommige Europeanen piepten dat ze te laat waren ingelicht en weinig spreektijd hadden, maar de EU doet zijn eigen, interne coördinatie en dat is al lastig genoeg: Brussel kan de 27 lidstaten niet vertellen wat ze naar Kiev moeten sturen en wat niet.

Het is trouwens nog een geluk dat de Amerikanen deze coördinatie doen en niet de NAVO. De Britten hadden aanvankelijk voorgesteld om de NAVO als coördinator in te zetten, omdat men daar weet waar men het over heeft, én omdat het dan met individuele NAVO-landen te maken zou hebben en niet met de EU. Washington weigerde: dit zou de NAVO te veel naar voren schuiven als steunpilaar aan Oekraïne. En daar is de NAVO niet voor. Washington wil dat het bondgenootschap focust op zelfverdediging, en basta. Anders zou Moskou het kunnen aangrijpen om de boel te escaleren.

Kortom, de Amerikanen wilden liever zelf de coördinatie doen. Zij hadden de grootste convening power van allemaal: de macht, de statuur om iedereen uit te nodigen. Zo geschiedde. In Ramstein vertelden de Amerikanen de Europeanen niet wat ze moesten doen. Ze hitsten niemand op. Wel toonden ze Moskou dat ze een grote groep op de been konden krijgen voor Oekraïne.

In sommige Europese landen tiert het anti-Amerikanisme altijd welig, vooral in linkse kringen of wat daarvan over is – in Frankrijk, Duitsland, Griekenland, Oostenrijk, vooral. Sommigen hebben nog de reflex uit de tijd van de oorlogen in Afghanistan en Irak, toen Washington sommigen tegen hun zin het Midden-Oosten insleurde. Maar de Amerikanen hebben van die debacles geleerd. Ze willen Oekraïne steunen, maar oorlog met Rusland vermijden. Ditmaal staan ze er echt anders in. Het zou goed zijn als Europa hier oog voor had.

Caroline de Gruyter schrijft wekelijks over politiek en Europa.