‘Beledigde leverworst’ Scholz kan toch naar Kiev

Diplomatie De betrekkingen tussen Duitsland en Oekraïne bereikten deze week een nieuw dieptepunt, toen de Oekraïense ambassadeur in Berlijn de Duitse kanselier indirect voor kleuter uitmaakte. Donderdag probeerde Kiev de verhoudingen glad te strijken.

De Duitse kanselier Olaf Scholz (links) en bondspresident Frank-Walter Steinmeier bij een evenement in Berlijn op 25 april.
De Duitse kanselier Olaf Scholz (links) en bondspresident Frank-Walter Steinmeier bij een evenement in Berlijn op 25 april. Foto Michele Tantussi / Reuters

In Oekraïne woedt oorlog, maar de Duits-Oekraïense diplomatie is afgezakt tot een kleuterniveau – zo ziet althans de Oekraïense ambassadeur in Berlijn Andri Melnyk dat. Nadat de Oekraïense regering half april had laten weten dat de Duitse bondspresident Frank-Walter Steinmeier niet welkom was in Kiev vanwege zijn vroegere joviale Ruslandpolitiek, bereikten de betrekkingen deze week een nieuw dieptepunt. Maandagavond zei bondskanselier Olaf Scholz over de weigering van Kiev om Steinmeier te ontvangen: „Dat kun je niet maken”. Scholz zei ook dat hij niet naar Kiev zou reizen zolang Steinmeier niet welkom was.

Op de verontwaardiging van Scholz reageerde de uitgesproken ambassadeur Melnyk dinsdag tegenover persbureau dpa: „De beledigde leverworst [iemand die zich al te makkelijk gekrenkt voordoet] uit te hangen, dat is niet het gedrag van een staatsman. Het gaat om de wreedste vernietigingsoorlog sinds de nazi-inval in de Oekraïne. Het is geen kleuterklas.”

De beledigde leverworst uithangen is niet het gedrag van een staatman. Het is geen kleuterklas

Andri Melnyk Oekraïense ambassadeur in Berlijn

Bondsdagleden uit coalitie en oppositie schoten Scholz te hulp. Het verweer van FDP-prominent Wolfgang Kubicki klonk zo: „Olaf Scholz is geen worst, hij is de kanselier van de bondsrepubliek Duitsland.” De fractievoorzitter van de rechtspopulistische Alternative für Deutschland Tino Chrupalla eiste dat Melnyk op het matje werd geroepen.

Melnyks woorden stemden Scholz ook niet milder. Woensdag, bij een persconferentie na een kabinetsbijeenkomst, zei Scholz zichtbaar gepikeerd dat het ook voor het „Duitse volk” een „probleem” is dat het bezoek van Steinmeier was afgezegd door Kiev. Vele leden van dat „Duitse volk” spraken dat vervolgens tegen op sociale media.

Voor Scholz, wiens eerste stelregel schijnt te zijn ‘We zijn nooit beledigd en nooit hysterisch’, een adagium dat hij ook zijn medewerkers inprent, moet het geen makkelijke week zijn geweest.

Lees ook: Bondskanselier Scholz ‘staat aan verkeerde kant’, klinkt het in Duitsland

‘Vergeef ons’

Terwijl de regering in Berlijn kibbelde met Oekraïense diplomaten, bezocht oppositieleider Friedrich Merz (CDU) Kiev. Merz werd er dinsdag onthaald als een regeringsleider, sprak een uur lang met de Oekraïense president Zelensky en beloofde dat Duitsland alles wat in zijn macht ligt zou doen. Merz kon Scholz later „alleen maar aanraden hetzelfde te doen”.

De vraag is hoe schadelijk het voor Oekraïne is, de bondskanselier een leverworst te noemen en de bondspresident, die al in Warschau was onderweg naar Kiev, tot ongewenst persoon te verklaren. Vicepremier Irina Veresjtsjoek van Oekraïne reageerde woensdag op de diplomatieke spanningen: „Misschien zijn we te direct of te emotioneel. Maar de omstandigheden en de vele slachtoffers laten ons geen andere keus. Vergeef ons: jullie verliezen geld, wij verliezen levens. […] Hoe kunnen we dan kalm blijven? We hebben het recht emotioneel te zijn.” Behalve over de beledigde bondskanselier uitte de Oekraïense regering zich ook al kritisch over te langzame wapenleveranties uit Duitsland en de Duitse rem op Europese sancties.

Tot nu toe lijkt Kiev, ondanks de ondiplomatieke bewoordingen, toch van Duitsland te krijgen wat het wil, al gaat alles langzamer dan gewenst: Duitsland levert zware wapens en steunt nu ook een Europees olie-embargo.

Aan de diplomatieke verhoudingen wordt ook gewerkt. Donderdagochtend kwam een verlossend telefoontje: president Zelensky sprak met bondspresident Steinmeier. Zowel Steinmeier als Scholz zijn nu welkom in Kiev. Zelensky noemde het gesprek „goed, belangrijk en constructief”. Een woordvoerder van Steinmeier zei dat „irritaties uit het verleden uit de weg zijn geruimd”. Nu is het afwachten hoe snel Scholz ook zijn irritaties achter zich laat en de trein naar Kiev neemt.