‘Hooggerechtshof VS wil landelijk recht op abortus afschaffen’

Verenigde Staten Uit een uitgelekte concept-uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof blijkt dat een meerderheid van de hoge rechters het federale recht op abortus na bijna vijftig jaar ongedaan wil maken, meldt Politico.

Voorstanders van het recht op abortus betogen maandagavond bij het Amerikaanse Hooggerechtshof in Washington naar aanleiding van de uitgelekte concept-uitspraak waaruit blijkt dat het Hof van plan zou zijn het landelijke recht op abortus te schrappen.
Voorstanders van het recht op abortus betogen maandagavond bij het Amerikaanse Hooggerechtshof in Washington naar aanleiding van de uitgelekte concept-uitspraak waaruit blijkt dat het Hof van plan zou zijn het landelijke recht op abortus te schrappen. Foto Kevin Dietsch / Getty Images / AFP

Een meerderheid van het Amerikaanse Hooggerechtshof is voor afschaffing van het landelijke recht op abortus. Dat schrijft Politico, dat de hand heeft weten te leggen op een ‘eerste concept’ van de uitspraak van het hof in een zaak die de staat Mississippi heeft aangespannen.

Vijf van de negen rechters zouden vóór deze uitspraak zijn, drie tegen. Van opperrechter John Roberts wist Politico niet te zegen hoe hij zal stemmen. De krant tekent hierbij aan dat de zaak pas definitief is beslist als de uitspraak wordt gepubliceerd, waarschijnlijk voor het zomerreces. „Rechters hebben hun stem soms veranderd in de loop van discussies over versies van de uitspraak.” Zo besloot in 2012 uiteindelijk een meerderheid van het hof alsnog dat de federale ziektekostenregeling Obamacare rechtmatig was, terwijl een meerderheid in een eerdere ronde tégen was geweest. Amerikaanse media merkten maandagavond op dat het uitlekken van een concept-uitspraak van het Hooggerechtshof zeer ongebruikelijk is.

Lees ook: Conservatieve rechters VS stevenen af op afschaffing recht op abortus

Als het hof inderdaad dit monumentale besluit neemt, dan komt daarmee een eind aan krap vijftig jaar legale abortus in de Verenigde Staten. Het Hooggerechtshof oordeelde in 1973, in de zaak Roe v. Wade, dat de overheid niet het recht had een vrouw te verhinderen een abortusbehandeling te ondergaan. Het leidde tot vijf decennia van conservatieve pogingen om abortus alsnog verboden te krijgen. Een tweede zaak, Planned Parenthood v. Casey uit 1992, was een poging om de onverzoenlijken te verzoenen.

Schadelijke effecten

Het concept dat Politico heeft gepubliceerd, op 10 februari rondgestuurd volgens de aanhef, is een niet mis te verstane vernietiging van Roe v. Wade. „Roe was van meet af aan een flagrante misser. De redenering was uitzonderlijk zwak en het besluit heeft schadelijke effecten gehad.” Ook staat er dat „de grondwet geen melding maakt van abortus en het recht daarop is zelfs niet impliciet vastgelegd in zijn bepalingen.”

Van de rechter die de pen voerde voor deze concept-uitspraak, Samuel Alito, viel niet anders te verwachten. Hij heeft nooit een geheim gemaakt van zijn oppositie tegen dit precedent dat ‘de wet van het land’ werd, zoals voorstanders van het recht op abortus Roe v. Wade altijd noemen. Dat Alito nu een meerderheid aan zijn kant vindt, heeft hij te danken aan de uitzonderlijke reeks van drie rechter-benoemingen die aan voormalig president Donald Trump toeviel. En aan de Republikeinse Partij die in de Senaat een rechter-benoeming in het laatste jaar van de Democratische president Obama blokkeerde. Trump beloofde zijn kiezers rechters die abortus zouden verbieden – die belofte zou met deze uitspraak worden ingelost.

Lees ook: Abortus is grote test voor conservatief Hooggerechtshof VS

Als de vernietiging daadwerkelijk wordt uitgesproken, moet de kwestie abortus worden overgelaten aan „het volk en zijn gekozen vertegenwoordigers”, aldus de concept-uitspraak. Alito tekent hierbij aan dat „het recht op abortus nooit diep is geworteld in de geschiedenis en de tradities van dit land. In tegendeel, er is een onafgebroken traditie van een strafrechtelijk verbod op abortus, met strafbepalingen en al, vanaf de vroegste dagen van het gewoonterecht tot aan 1973.”

Bijtende controverse

Alito schrijft dat „Roe bepaald niet heeft geresulteerd in een eind aan de verdeeldheid over de abortuskwestie. Integendeel, Roe heeft een nationale kwestie ‘doen ontbranden’, waarover men bitter verdeeld is gebleven in de afgelopen halve eeuw. Dat dit Hof niet in staat is geweest het debat over deze kwestie te beëindigen, zou niemand mogen verbazen. Dit Hof kan geen duurzame oplossing van een bijtende landelijke controverse bewerkstelligen door simpelweg een regeling te dicteren en tegen de mensen te zeggen dat ze het ermee moeten doen.”

De uitspraak zou in de praktijk waarschijnlijk betekenen dat het recht op abortus in elk van de Amerikaanse staten anders geregeld gaat worden. De kans is zeer gering dat de kwestie op nationaal niveau bij wet geregeld kan worden. Mississippi wil, volgens de wet die het Hooggerechtshof nu beoordeelt, elke abortus na vijftien weken na de conceptie verbieden. Sommige staten gaan nog verder in de beperking van het keuzerecht. Het zal betekenen dat vrouwen die een veilige abortusbehandeling willen ondergaan, soms dagen moeten reizen, afhankelijk van hun woonplaats en de dichtstbijzijnde legale kliniek.