Het beste van de Biënnale (18 tips)

Achttien tips voor de Biënnale 2022 die plaatsvindt op het Biennale-terrein in de Giardini, in de Arsenale en verspreid over de stad.

In de stad

1 Nederlands paviljoen

De Nederlandse kunstenaar Melanie Bonajo heeft in een barokke kerk in Venetië een oase gecreëerd waar het menselijk lichaam gevierd wordt. Plof neer op een landschap van zachte kussens en laaf je aan de videobeelden van naakte lijven die op een groot scherm geprojecteerd worden. (Zie Melanie Boyano viert de vulva.

Lees ook over Estland in het Nederlandse paviljoen

2 Marlene Dumas

In Palazzo Grassi (zie Niet te missen tip 2)

3 Bruce Nauman

In Punta della Dogana. Anders dan de grote Bruce Nauman-expositie in het Stedelijk Museum, focust deze tentoonstelling op het performatieve werk van de Amerikaanse kunstenaar en zijn experimenten in zijn studio. Oude video’s uit de jaren zestig worden gekoppeld aan recente hightech 3D-installaties. Dankzij de nieuwste technieken kun je heerlijk voyeuristisch ronddwalen door Naumans atelier.

4 Kehinde Wiley

In de Fondazione Giorgio Cini, op Isola San Giorgio Maggiore. (zie Niet te missen tip 3)

5 This is Ukraine: Defending Freedom

In de Scuola Grande della Misericordia. (zie Niet te missen tip 1)

6 Paviljoen Canada

De Canadese kunstenaar Stan Douglas toont zijn werk op twee locaties. In het Canadese paviljoen zijn vier enorme panoramische fototableaus te zien waarop rellen en plunderingen in scène zijn gezet. Vlakbij de Punta della Dogana, in de voormalige zoutpakhuizen, draait een aanstekelijk videotweeluik waar twee vrouwelijke rappers uit Londen en twee mannelijke rappers uit Caïro met elkaar een ‘battle’ uitvechten. Zo verbindt Douglas de muziek met elkaar die de soundtrack vormde van de protesten in 2011, in Engeland en Egypte.

7 Otobong Nkanga & Anna Boghiguian

In: Scuola di San Pasquale, Campo San Francesco della Vigna, Castello.
In een rustige uithoek van het Venetiaanse eiland brengt het Kunsthaus Bregenz werk van twee vrouwelijke kunstenaars bij elkaar in een opmerkelijk sober 17de-eeuws gebouw. Otobong Nkanga (Nigeria, 1974) toont een nieuw monumentaal wandtapijt, Anna Boghiguian (Caïro, 1946) stelde een reusachtig schaakspel samen van historische figuren als Franz Ferdinand, Egon Schiele en Sigmund Freud.

8 Louise Nevelson (1899-1988)

De Amerikaanse kunstenaar die is werd geboren in Kiev, is een van de vele vrouwelijke kunstenaars in de hoofdtentoonstelling The Milk of Dreams. Op een prominente locatie aan het San Marcoplein organiseert de Louise Nevelson Foundation een mooie overzichtstentoonstelling die meer van haar collages en assemblages laat zien. Afgedankte stukken hout van meubels verwerkte ze tot indrukwekkende, vaak zwart geverfde stoere beelden die je in retrospect een van de eerste installatiekunstwerken zou kunnen noemen.

9 Arise, Hong Kong in Venice

Terwijl je voor de Chinese inzending zo ongeveer in slaap viel om zoveel saaiheid – het werk ‘Meta-Scape’ ging over de structuren van begrip, Chinese tradities en het ontdekken van de mensheid – mochten het Taiwanese paviljoen en dat van Hong Kong omwille van de Chinese relaties niet tussen de inzendingen van de reguliere landen staan. Onder ‘Collateral Events’ werd de naam Taiwan niet eens genoemd, dat heet ‘Impossible Dreams’ en pas binnen heb je door dat het om Taiwan gaat. Dat van Hong Kong toont werk van Angela Su, die een schitterend videokunstwerk maakte: ‘The Magnificent Levitation Act of Lauren O’ is een soort pseudo-documentaire over de wil de zwaartekracht te ontvluchten en de politieke ambities die samengingen met de wil de zwaartekracht te tarten.

In de Arsenale

10 Hoofdtentoonstelling ‘The Milk of Dreams’

Zie: Waarom de sekspop het einde der tijden inluidt

11 Mexico

Een collectief aan kunstenaars gaat in op de vraag wat er gebeurt als het ‘zijn’ vervangen kan worden door ‘zijn met’. Een video toont onder meer kinderen verkleed als kikkers die een alien-uiterlijk hebben gekregen door het vervuilde water. ‘We eisen geen toekomst’, zingen ze er vrolijk bij. Absurd, klimaatgericht en sterk.

12 Oekraïne

In het Oekraïense paviljoen is de ‘fontein van uitputting’ te zien van kunstenaar Pavlo Makov, een energieke waterstraal die in een piramide van omgekeerde trechters uitmondt in minieme druppels. Curator Maria Lanko stopte de gedemonteerde fontein op de avond van 24 februari, de dag van de Russische invasie, persoonlijk in de kofferbak van haar auto en reed ermee vanuit Kiev naar Venetië.

In de Giardini

13 Frankrijk

In het Franse paviljoen stap je andere werelden binnen: Zineb Sedira creëerde met Dromen hebben geen titels een filmset van Visconti, een café waar de tango wordt gedanst en de montagekamer waarin die andere wereld is ontworpen.

14 Verenigde Staten

Het Amerikaanse Paviljoen kreeg dankzij een rieten dak een compleet ander uiterlijk. Kunstenaar Simone Leigh spot zo met de stereotype beelden van Afrikaanse landen die in 1931 in Parijs te zien waren op de Internationale Koloniale Tentoonstelling. Voor de ‘hut’ staat een zeven meter hoog bronzen beeld van een vrouw dat naar de D’mbas verwijst: een beeld dat voor religieuze doeleinden werd gebruikt, maar voor Europese kunstenaars vooral nuttig was als materiaal voor kunst. Terwijl buiten de koloniale blik je om de oren slaat, plaatste Leigh binnen een aantal mooie, serene beelden van zwarte vrouwen.

15 België

Buiten voor het Belgische paviljoen hoor je al het gelach van kinderen. Francis Alÿs maakte films van kinderen die spelen over de hele wereld: vliegeren in Afghanistan, met een autoband een kolenmijn af rollen in Congo, touwtjespringen in Hongkong, in de sneeuw spelen in Zwitserland en een slakkenrace organiseren in België. Het project van Alÿs was deels al te zien in Eye in 2019, hier levert het een geweldig, optimistisch, universeel geheel op.

16 Japan

Het Japanse collectief Dumb Type presenteert op het eerste gezicht een futuristische wereld met laserprojecties en geluiden die via draaiende speakers instabiel door de ruimte heen bewegen. Het Japanse futurisme blijkt in het verleden geworteld, want afkomstig uit een negentiende-eeuws aardrijkskundeboek.

17 Polen

Het Poolse paviljoen is van top tot teen gevuld met grote wandkleden van de Poolse Roma-kunstenaar Malgorzata Mirga-Tas, waarop beelden zijn afgebeeld van en over ‘de grootste minderheid van Europa’. Geïnspireerd door het renaissancepaleis Schifanoia in Ferrara mengt ze kunsthistorische thema’s met de Roma-cultuur.

18 Engeland

Het Britse paviljoen werd door de organisatie uitgeroepen tot het beste. En daar is veel voor te zeggen: in een decor dat het midden houdt tussen dat van een ‘award ceremony’ en de hoes van een verzamel-lp uit de jaren tachtig, staan vijf vrouwelijke muzikanten te improviseren, grotendeels met hun stemmen. De Britse kunstenaar Sonia Boyce nodigde Poppy Ajudha, Jacqui Dankworth, Sofia Jernberg, Tanita Tikaram en Errollyn Wallen uit om met stem op elkaar te reageren, en dat levert een spontaan tot stand gekomen geluidscollage op: soms abstract, dan weer herkenbaar, maar steeds interessant om te volgen.