Huisgenoten én geliefden: Emilie (Lucie Zhang) en Camille (Makita Samba) in ‘Les Olympiades’).

Interview

Jacques Audiard over ‘Les Olympiades’: ‘Veel jonge mensen proberen seks los te koppelen van emotie’

Interview | Jacques Audiard en Léa Mysius In ‘Les Olympiades’ danst een kwartet Parijse millennials afhoudend om elkaar heen: liefde in tijden van Tinder.

‘Eerst neuken en daarna zien we wel.” Emilie (Lucie Zhang) vat het uitgangspunt van Les Olympiades al na vijf minuten vrij bot samen. Zij is op zoek naar een onderhuurder, en tot haar verrassing blijkt kandidaat Camille (Makita Samba) een man te zijn, een zeer aantrekkelijke leraar bovendien. Een roomie with benefits? Eerst maar eens proberen dan. Het klikt, maar een romance of liefde was niet de afspraak. Als de seksueel zeer actieve Camille een scharrel mee naar huis neemt, volgen emotionele complicaties.

Les Olympiades is een zwoele grootsteedse liefdescarrousel in kil zwart-wit over vier millennials – Emilie en Camille, de onzekere provinciaal Nora en webcamgirl Amber – die afhoudend om elkaar heen draaien.

In tijden van Tinder zit het amoureuze discours anders in elkaar dan voor zijn generatie, constateert de Franse filmmaestro Jacques Audiard (69), die we spreken op het filmfestival van Cannes. „Een referentie bij deze film was Ma nuit chez Maud uit 1969, waar twee mensen een hele nacht praten over liefde, Pascal, het leven in de provincie en wat al niet. Tot seks komt het niet, ze verleiden elkaar met woorden. Voor deze generatie is het heel gangbaar om bij de eerste ontmoeting seks te hebben. De kwestie is dan: waar en wanneer begint de liefde? Vroeger in de opmaat naar de eerste seks, nu ergens daarna.”

In Les Olympiades worden de échte emotionele connecties gemaakt via mobieltjes en laptops. Veilig achter glas. Heel voorzichtig. Audiard: „Veel jonge mensen lijken beducht om te direct in elkaars emotionele zone te belanden. Ze proberen seks los te koppelen van emotie.”

Audiard oogt relaxed in zijn flaneur-tenue van wit linnen pak, zonnebril en strooien hoed: de pers omhelst zijn film. Slechts eenmaal veert hij licht getergd op: als iemand suggereert dat hij de vrouwelijke co-scenaristen Léa Mysius en Céline Sciamma inhuurde als millennial-adviseurs. Audiard: „Denk je dat ik cowboys heb ingehuurd om (de western) The Sisters Brothers te maken?”

Scenarist Mysius naast hem: „Jacques heeft niemand nodig om jong te zijn. Deze film gaat over intelligente mensen van eind twintig, begin dertig die zichzelf graag horen praten. Ze zijn bepaald niet down and out, maar ze hebben gezien hun diploma’s ondermaatse baantjes, delen een flat, willen zich niet aan een relatie binden.”

Audiard: „Dat ongesettelde ervaar ik als heel actueel. Je kan je als 34-jarige nog jonger voelen omdat je je draai nog niet hebt gevonden. Want wat is volwassenheid? Leeftijd, maar toch ook verantwoordelijkheid: een loopbaan, een vaste relatie, een kind, een hypotheek. Ik voelde mij indertijd als 28-jarige niet zo heel jong meer. Nu schuift volwassenheid mede door economische factoren steeds verder op. Het is normaal dat vrouwen denken: voor mijn veertigste kan ik eigenlijk geen kind nemen.”

Getroebleerde macho’s

Jacques Audiard, een scenarist die op zijn 40ste ging regisseren, staat bekend om zijn getroebleerde macho’s: een criminele pianist, een scharrelgangster of een Tamil Tijger met PTSS. Dat imago bevalt Audiard maar matig. „Maar och, ik heb het over me afgeroepen door mijn debuutfilm Regarde les hommes tomber te noemen (naar Hauser Orkaters Zie de mannen vallen). En toegegeven: hij was best toe aan een vakantie van zijn toxische mannen. „Ik wilde het nu eens hebben over de liefde.”

Les Olympiades is gebaseerd op de graphic novels van Adrian Tomine; alledaags, ingehouden maar hartverscheurend klein drama waarop Audiard dol is. Drie van Tomines verhalen – Killing and Dying, Amber Sweet en Hawaiian Getaway – zijn de basis van het script, dat in twee rondes vorm kreeg. Met Céline Sciamma (Portrait de la jeune fille en feu) schreef Audiard een eerste versie. „Dat was een toneelachtige structuur van drie verhalen op één locatie, een flatgebouw was de link. Met Léa Mysius maakte ik er een doorlopend verhaal van door personages te schrappen, te verzinnen en samen te voegen.”

Het 13de arrondissement van Parijs, Chinatown, was van meet af aan het gedroomde decor voor Tomines Amerikaanse verhalen, aldus Audiard. Met name de brutalistische torenflats van de wijk Les Olympiades. Audiard: „Ik kom heel graag in het 13de, een unieke wijk die zijn uniciteit zelf heeft ontwikkeld en niet als Parijs voelt. Dat zocht ik, want het oude Parijs was te comfortabel en vertrouwd voor deze film. Probeer romantische clichés maar eens te vermijden in de 18de- en 19de-eeuwse wijken of op Haussmanns boulevards. Die verticale, brute lijnen van het 13de had ik nodig.” Filmen in zwart-wit maakte de stad extra vijandig, vervolgt Audiard. Al stond dat ook domweg op zijn bucket list. „Filmen in zwart-wit is een cinefiel ideaal, dat moet je een keer gedaan hebben. Veel diepzinnigs heb ik daarover verder niet te melden, sorry.”

Lees hier de recensie van ‘Les Olympiades’

Erotiek

Les Olympiades staat alleen in Audiards oeuvre. Zoals al zijn films: is de angst om zichzelf te herhalen een belangrijke drijfveer? „Ik probeer herhaling te vermijden, net als iedereen. Ik geloof wel dat al mijn films een persoonlijke visie en perspectief delen, maar hoeveel heb ik er helemaal gemaakt? Dit is nog maar mijn negende film, John Ford eindigde op 150 of zo. Dan wordt het patroon een stuk duidelijker.”

Een constante is Audiards spel met genre: politiefilm, gevangenisfilm, actiefilm, western. Les Olympiades kan je als zijn tweede romantische komedie zien na De rouille et d’os (2012: straatvechter valt voor beenloze dolfijnentrainer), peinst Audiard. „Al gaat het hier zowel over verliezen als hervinden van de liefde.”

Het accent op erotiek is vrij zeldzaam geworden in film. Hoe pak je dat post-#MeToo aan? „Intieme scènes repeteerden de acteurs langdurig met een intimiteitscoach en een choreograaf. Daar hield ik mij welbewust buiten. Ze lieten me soms iets zien, maar in principe regisseerden ze de bedscènes zelf. Dat kunnen ze ook veel beter dan ik, want zij weten hoever ze willen gaan en wat voor hen natuurlijk voelt. En bovendien hoe hun personage zich in bed zou gedragen.”

Over genre gesproken: Audiard wil best verklappen wat zijn tiende film wordt. Een Mexicaanse musical over een drugssmokkelaar die van gender verandert. „Dat is echt iets anders.”