Opinie

Over de groeiende nadruk op de vrouw en haar aanrecht

Turkije wil een vrouwenorganisatie verbieden en Egypte veroordeelt een TikTokster. komt overal familiewaarden tegen.

Dwars

Wist u dat er hier in Nederland elke acht dagen een vrouw wordt vermoord? Dat vind ik veel maar ook weinig, tenminste in vergelijking met het aantal vrouwenmoorden in Turkije. De eerste drie maanden van dit jaar telde het Turkse Platform Wij zullen Vrouwenmoorden Stoppen 73 „gerichte moorden op vrouwen omdat ze vrouwen zijn” plus 68 verdachte sterfgevallen. Dat is dus nog heel wat meer dan in Nederland, ook al heeft Turkije tachtig miljoen inwoners en wij zeventien miljoen, want onze één op acht dagen is niet per definitie een gerichte vrouwenmoord. Maar u zag vrijdag misschien ook wel in de krant dat de Turkse regering deze prominente vrouwenrechtenorganisatie wil gaan verbieden. En waarom: omdat ze „de familiestructuur vernietigt doordat ze het concept familie negeert onder het mom van de verdediging van vrouwenrechten”.

O, die heilige familie! De nadruk op dat patriarchale ideaal van de vrouw en haar aanrecht zie je ook in Europa weer sterker worden, en zelfs hier in sommige sneue nichepartijen. In het Midden-Oosten is het nooit weggeweest, ook al zijn vrouwen er hoger opgeleid dan ooit, vaak hoger dan mannen. Van president Erdogan mag een vrouw wel een baan, mits minimaal drie kinderen, want „het gezin vormt het fundament van de maatschappij” (zijn partijprogramma).

Dat brengt me op Egypte, en niet naar aanleiding van een moord – hoewel geweld tegen vrouwen er zoals bekend endemisch is – maar van de veroordeling van een TikTok-beïnvloedster tot een gevangenisstraf van drie jaar en een boete van zo’n 10.000 euro. Dat heeft ook alles te maken met patriarchaat en familiewaarden. Het gaat om Haneen Hossam (21), met meer dan 900.000 volgers op het sociale medium TikTok. Hossam en mede-TikTokster Mowada al-Adham (3 miljoen volgers) waren in 2020 tot twee jaar cel veroordeeld wegens „schending van familiewaarden en principes”. Vervolgens waren ze vrijgesproken maar daarna van mensenhandel beschuldigd omdat ze hun volgers hadden opgeroepen wat bij te verdienen met zelfvideo’s op het platform Likee – in de aanklacht werd ook van het aanzetten tot prostitutie gerept. Hossam werd in 2021 bij verstek tot tien jaar veroordeeld, en kreeg terug in Egypte vorige week die drie jaar. Adham zit zes jaar uit die ze destijds kreeg.

Volgens de Egyptische blogster Zeinobia, die ik al jaren volg, waren Hossam en haar TikTokgenote al door (sociale) media en maatschappij berecht en schuldig bevonden voor ze in 2020 werden opgepakt – het zijn echt niet alleen de autoriteiten die over de familie waken. Hossam danste en lip-syncte (dat is gewoon ouderwets playbacken in de termen van nu, zie de TikTokspecial in de Levenbijlage van zaterdag, uw NRC is ook niet van gisteren) op haar video’s in nauwsluitende kleren en met hoofddoek op, en werd in conservatieve kringen als gevaarlijk rolmodel voor de Egyptische tieners beschouwd. Adham was met het aanprijzen van producten te snel te rijk geworden – en een meisje met gebleekt haar en in korte broek móét wel de familiewaarden ondermijnen.

Ik heb het vandaag wel steeds over familiewaarden, maar wat zijn dat eigenlijk? Volgens advocaat/vrouwenrechtenactivist Nehad Aboul Qomsan zijn Hossam en Adham vervolgd onder de nieuwe wet op de internetcriminaliteit, die schending van familiewaarden verbiedt. Maar wat dat inhoudt, dat is dan weer niet scherp gedefinieerd. „Heel zorgwekkend voor de vrouwen van Egypte.” En voor vrouwen in het algemeen, voeg ik eraan toe.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.