De tweede, ‘hybride’ shared space achter CS is complexer dan de eerste

Talk of the Town | Amsterdam Na de eerste, succesvolle shared space achter het Centraal Station is er sinds kort ook een tweede. Maar die is wel onoverzichtelijker.

Foto Olivier Middendorp

„Daar heeft een jongen op de motor zich nog doodgereden. Hij reed veel te hard door de tunnel.” Hoofdschuddend vertelt Steven Houtbraken, bedrijfsleider van Grand Café 1884, over het kruispunt aan de oostkant van het Centraal Station waar zijn café op uitkijkt. Houtbraken heeft veel ongelukken zien gebeuren op het punt waar de autoweg en de fietspaden elkaar treffen. „Laten we zeggen dat we hier ook niet de netste fietsers zijn.”

Sinds februari is naast de veerpont naar het IJplein een nieuwe ‘shared space’ ingericht – een plek waar fietsers en voetgangers vrij door elkaar kunnen bewegen. Aan de andere kant van het station, bij het Buiksloterwegveer 500 meter verderop, ligt sinds eind 2015 al zo’n shared space. Het idee van zo’n gedeeld ruimtegebruik is dat weggebruikers zich veiliger gaan gedragen, omdat het chaotischer lijkt. Doorat verkeersdeelnemers beter opletten zijn er geen borden of verkeerslichten nodig. Dat lijkt aan de westkant van het centraal station verrassend goed te werken: in meer dan zes jaar zijn er nog geen noemenswaardige ongelukken geweest.

Veel verkeersstromen

In de nieuwe shared space komen verschillende verkeersstromen samen. Je hebt het fiets- en voetgangersverkeer dat op de oost-west-as van en naar Amsterdam Centraal gaat. Uit het zuiden komen mensen vanaf de Nieuwmarkt/Prins Hendrikkade, die een T-splitsing vormt met de stromen verkeer rondom het station. Diagonaal op deze kruising komt elke zes minuten het verkeer vanaf de IJplein-pont aan.

Onoverzichtelijk, vindt Houtbraken. Hoewel niet iedereen onverdeeld enthousiast is, is een deel van de reizigers ook positief over de herindeling. „Het is beter dan het was”, vindt de Griekse Giorgos die met zijn racefiets op de veerpont wacht. „Je moet wel voorzichtig zijn. Als mensen van de pont komen, is het tricky omdat je uit vier richtingen verkeer hebt. When the light is green, they rush.”

„Chaotisch” is het wel, vinden de meeste voorbijgangers. „Het is niet een plek waar je je telefoon erbij pakt.” E-bikes, elektrische bakfietsen, wielrenners, Duitse bustoeristen met rolkoffers: iedereen gaat door elkaar. „Je vraagt je wel af wie naar links en naar rechts gaat.” De ander is laconieker: „Gevaarlijk? Er is hier niks geks aan de hand. Verderop hebben ze het ook”.

Wat deze shared space anders maakt dan die bij de Buiksloterwegpont, is dat er stoplichten staan om het fiets- en wandelverkeer van de auto’s te scheiden. Deskundige Pieter de Haan, van het kenniscentrum Shared Space in Leeuwarden, heeft zijn bedenkingen bij deze ‘hybride’ versie van een shared space: „Het ene moment ben je verkeersdeelnemer en heb je interactie met apparaten, stoplichten en borden. Het andere moment communiceer je met andere mensen. Dat werkt verwarrend.”

De nieuwe shared space aan de oostkant van CS, waar net als die aan de westkant geen voorrangregels gelden. Foto Olivier Middendorp

Volgens hem lijkt de shared space op winkelen in de supermarkt. „Iedereen loopt met een karretje en zegt vriendelijk: gaat u voor.” Zodra de consument de boodschappen in de auto heeft liggen, gedraagt hij zich anders. „Eenmaal in je auto, ben je verkeersdeelnemer en pak je je voorrang. Het systeem maakt dat je anders reageert.”

Een woordvoerder van wethouder Egbert de Vries (Verkeer en Vervoer, PvdA) zegt dat de verkeerslichten „geen onderdeel” zijn van de shared space. „Als we het verkeerslicht zouden weghalen zou dat leiden tot gevaarlijke situaties op de rijbaan.”

Ondanks de ‘hybride’ vorm van het plein, heeft niemand ongelukken gezien of meegemaakt. De vraagt doemt wel op: mocht hier iets gebeuren, wie is er dan verantwoordelijk? Volgens een woordvoerder van de verzekeraar Centraal Beheer dien je ook in een shared space „met handgebaren en oogcontact” te communiceren. In complexe situaties wordt de aansprakelijkheid beoordeeld door de verzekeraar met behulp van verklaringen, getuigenissen en soms zelfs vrijwillig afgestaan beeldmateriaal.

Wethouder De Vries „sluit nieuwe shared space-plekken” in de toekomst niet uit, laat zijn woordvoerder weten.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.