Inflatie, geweld tegen vrouwen? Erdogan bepaalt zelf de cijfers wel

Turkije Een befaamde onderzoeksgroep die een veel hogere inflatie meldt dan het officiële cijfer, dreigt monddood te worden gemaakt.

Tijdens een grote demonstratie in Istanbul protesteren mensen tegen de poging om een actiegroep die cijfers over femicide bijhoudt, door de rechter onwettig te laten verklaren. Het proces begint in juni.
Tijdens een grote demonstratie in Istanbul protesteren mensen tegen de poging om een actiegroep die cijfers over femicide bijhoudt, door de rechter onwettig te laten verklaren. Het proces begint in juni. Foto Onur Dogman / SOPA Images / Sipa USA

Sinds een groep Turkse wetenschappers in september 2020 begon met het publiceren van haar eigen inflatiecijfers, hebben veel Turken het gevoel dat die de werkelijke prijsstijgingen reflecteren. Want er heerst veel scepsis over de inflatiecijfers van het Turkse Instituut voor de Statistiek (TUIK), die twee keer zo laag zijn. President Erdogan heeft de afgelopen jaren veel topfunctionarissen van het instituut ontslagen. En de oppositie beschuldigt TUIK ervan de cijfers te manipuleren om Erdogan te behagen.

Volgens ENA Groep was de inflatie in maart 142 procent op jaarbasis, terwijl TUIK op 61 procent uitkwam. „De meerderheid van de bevolking steunt ons”, zegt Veysel Ulusoy, die economie doceert aan de Yeditepe Universiteit in Istanbul en aan het hoofd staat van de onderzoeksgroep. „Als werknemers onderhandelen over een salarisverhoging, willen ze dat die gebaseerd wordt op onze cijfers. Vijfentwintig buitenlandse bedrijven die actief zijn in Turkije doen dit al.”

De reactie van de Turkse autoriteiten liet niet lang op zich wachten. In februari 2021 diende TUIK een aanklacht in tegen ENA Groep wegens het „doelbewust belasteren” van een overheidsinstituut en het „misleiden van de publieke opinie”. In de aanklacht stelt TUIK dat ENA Groep wettelijk verplicht is om informatie te delen met het publiek over de wijze waarop de cijfers tot stand komen. De uitleg die ENA Groep geeft op haar website was blijkbaar niet genoeg.

‘Manipulatieve statistieken’

De zaak liep op niets uit. Omdat het niet lukte om ENA Groep via de rechtelijke macht het zwijgen op te leggen, probeert de regering het nu via de wetgevende macht. Persbureau Bloomberg meldde vorige week dat de regering werkt aan een wetsvoorstel om onderzoekers te verbieden economische cijfers te publiceren zonder de goedkeuring van TUIK. Het instituut krijgt twee maanden om de methodologie te beoordelen. Wie de wet overtreedt, kan een tot drie jaar gevangenisstraf krijgen.

„Sommige manipulatieve statistieken die aan het publiek worden gepresenteerd onder de naam van wetenschappelijk onderzoek, zonder een duidelijke methodologie, richten zich zowel op het TUIK als op het vertrouwen in economische indicatoren”, aldus het wetsontwerp. De regering wilde het vorige week aan het parlement voorleggen. Maar dit werd uitgesteld nadat Bloomberg het nieuws meldde. Twintig leden van de regerende AKP hadden binnenskamers kritiek op het voorstel.

„Ze draaien om de hete brij heen, maar iedereen weet dat die wet alleen is gericht tegen ENA Groep en de inflatiecijfers”, meent Ulusoy. „Het is een groot probleem voor de regering om meer dan 100 procent inflatie te hebben in aanloop naar de belangrijke parlements- en presidentsverkiezingen van volgend jaar. Ons doel is niet om TUIK te belasteren of om alternatieve inflatiecijfers te publiceren. Maar de polarisatie is zelfs doorgedrongen tot de statistieken.”

Ondanks het wetsvoorstel is Ulusoy niet van plan te stoppen met het publiceren van inflatiecijfers. Hij vindt dat ENA Groep belangrijk werk doet. De reden dat zijn cijfers zo veel hoger uitvallen dan die van TUIK heeft te maken met de onderzoeksmethode. ENA Groep gebruikt een methodologie die is ontwikkeld aan de Harvard Universiteit, waarbij speciale software alle beschikbare prijsgegevens van het internet haalt. Op deze manier kunnen de inflatiecijfers voortdurend worden bijgewerkt.

250.000 prijsgegevens

„We verzamelen dagelijks ongeveer 250.000 prijsgegevens, en maandelijks ruim 7 miljoen”, zegt Ulusoy. „Omdat wij onze gegevens van het internet halen, is onze methode veel dynamischer dan die van TUIK, dat per maand slechts 500.000 prijsgegevens verzamelt. We wegen al die data op dezelfde manier als TUIK, anders kun je geen vergelijking maken. Ik vind dat alle statistiekbureaus en centrale banken ter wereld deze methode zouden moeten gebruiken.”

Aanvankelijk werd ENA Groep door de gouverneur van de centrale bank uitgenodigd voor een ontmoeting, waar onderlinge samenwerking ter tafel kwam. Maar twee weken later werd de gouverneur ontslagen door Erdogan omdat ze botsten over beleid. Ook hoopte Ulusoy samen te werken met TUIK. Hij stuurde een e-mail naar de directeur van het instituut met een voorstel hun technologische capaciteit te verbeteren.

„Hij belde me binnen twintig minuten en zei dat hij bereid was me te ontmoeten”, vertelt Ulusoy. „Maar dat is er helaas nooit van gekomen. Vlak voordat hij werd ontslagen, diende hij een aanklacht tegen ons in. Ik had het gevoel dat hij daartoe werd opgedragen door je weet wel wie.”