Nooit was gokken op voetbalwedstrijden zo alomtegenwoordig als nu. Hoe kan dat?

Kansspelwet Gokken op wedstrijden gebeurt al decennia, maar niet eerder gebeurde het zo veel als nu. Clubs hebben bettingpartners, de KNVB-beker heeft een bookmaker als naamgever. Wat is er aan de hand?

In 1960 gingen KNVB-bestuurders naar Den Haag om campagne te voeren voor een ‘toto’ met ongelimiteerde prijzengelden.
In 1960 gingen KNVB-bestuurders naar Den Haag om campagne te voeren voor een ‘toto’ met ongelimiteerde prijzengelden. Foto ANP

Een ervaren voetbalwedder vaart niet op zijn onderbuik. Winstmarges – daarin schuilt het geheim. Zoals een beurshandelaar de juiste koers afwacht of tot ver achter de komma berekent wanneer hij toe moet slaan, zo aast de voetbalgokker op de meest gunstige odd om in te zetten. Meestal zijn dat quoteringen – zo noem je odds in het Nederlands – die de verwachte verhoudingen op het veld niet goed weergeven, vertelt Eric Konings, onafhankelijk consultant in de kansspelindustrie. Hij spreekt uit ervaring. In zijn jonge jaren was wedden op voetbalwedstrijden, met name uit de Eerste Divisie, een soort bijbaan, zegt de Roosendaler. „Ik won meer dan ik verloor.”

De truc? „Zoeken naar te hoge noteringen. Dus neem de bekerfinale van deze zondag. Stel dat je, en dit is fictief, zou zeggen dat Ajax en PSV even goed zijn. Dat is dus 50/50. Kop of munt. Maar wat als je bij winst van PSV tweeënhalf keer je inleg krijgt en bij Ajax ruim anderhalf keer? Dan ga je voor PSV”, zegt Konings.

Pure kansberekening, weet ook Dimitri Ntelidis, een afgestudeerd econoom uit Woerden die ook veel wedde voordat hij in de gokindustrie ging werken. Maar, zegt hij ook: „Sportwedden kan alleen winstgevend zijn wanneer je er veel tijd in stopt, en je alle informatie afweegt. En die tijd stoppen veel mensen er niet in. Die wedden op gevoel. Voor hun favoriete of juist tégen een club. En dan zul je op de lange termijn van de bookmaker verliezen.”

Ntelidis staat tegenwoordig aan de andere kant. Hij is hoofd operationele zaken bij de Belgische aanbieder Bingoal, waar hij onder meer het team aanstuurt dat de quoteringen bepaalt. Vraag je hem naar de bekerfinale, voluit de TOTO KNVB Bekerfinale geheten, dan zegt hij: „Ajax opende een week geleden als favoriet, met een quote van 1,75. Inmiddels is het 1,85, je krijgt tien cent meer voor elke euro die je inzet. Komt vermoedelijk door de transferperikelen rond Erik ten Hag, en de situatie met [doelman] André Onana. De onrust die na zijn fout tegen Sparta ontstond, daar kunnen wij als bookmakers niet van wegkijken. Zoiets kan gevolgen hebben voor de winstkansen van Ajax.”

Overal reclames

Gokken op voetbalwedstrijden: het gebeurde al in de tijd dat Sjaak Swart, Coen Dillen en andere voetbalgrootheden nog sigarenzaken bestierden, maar niet eerder was het zo alomtegenwoordig als nu. De reden? De nieuwe kansspelwet die oktober 2021 inging. Sindsdien is online gokken legaal. Achttien platforms verwierven een licentie, samen goed voor 634.000 accounts, blijkt uit de jaarcijfers die de Kansspelautoriteit eind maart publiceerde. Ook Bingoal, waar Ntelidis werkt, ging de Nederlandse markt op. „We hebben tienduizenden klanten uit Nederland.”

Deskundigen zien de gevolgen. Ga erop letten en je ziet of hoort overal reclames, zeggen zij. Bij het stoplicht, langs de snelweg, op tv, op de radio. En dan zijn er nog de bekerfinales van dit weekend, die zowel bij de mannen als vrouwen de naam dragen van het bedrijf dat Dick Advocaat van ‘Kleine Generaal’ omdoopte in ‘Koning TOTO’. De trainer komt veelvuldig voorbij in reclames, meestal geflankeerd door tv-presentator Wilfred Genee. „Zet in en win”, staat op de billboards met hun beeltenissen.

En dan zijn er nog de voetbalclubs met hun ‘bettingpartners’. Terwijl de meeste Ere- en Eerste Divisieclubs deze sponsors nog subtiel onder de aandacht brengen, bijvoorbeeld via een logo op de mouw, had FC Volendam vorige week de primeur om als eerste van alle 34 profclubs een goksite als hoofdponsor te presenteren. Op het oranje shirt staat volgend seizoen Bet City, bekend van de reclames met ex-international Andy van der Meijde, zelf zoon van een gokverslaafde. „BetCity omarmt onze ambitie en draagt hier graag voor een langere periode zijn steentje aan bij”, meldde FC Volendam trots.

Tegenover deze nieuwe bron van inkomsten voor het voetbal, staan ook zorgen. Bijvoorbeeld bij de man die zondag, niet toevallig op de dag van de bekerfinale, te gast is bij het moederbedrijf van TOTO, de Nederlandse Loterij. „Het is toch een beetje alsof ik ga spreken in het hol van de leeuw”, zegt hij met een grijns.

Zijn naam is Arne Nilis, en hij is oud-profvoetballer, 31 jaar oud. Hij is de zoon van Luc, de Belgische spits die in de jaren negentig schitterde bij PSV. En die net als hij een gokverslaving had. Zo vader, zo zoon.

Net als nu, zal Arne Nilis daar zondag openhartig over vertellen aan de medewerkers van de bekendste Nederlandse kansspelaanbieder. Een verhaal over zelfdestructie, eenzaamheid en een verloren voetbalcarrière. Dat verhaal begint, wanneer hij het in chronologische volgorde zou vertellen, op een middelbare school in Hasselt. Daar gokte hij voor het eerst. Op zijn dertiende.

„Mijn ouders gaven me altijd wat geld mee. Vijf euro, voor een broodje. Daar heb ik het van gedaan”, vertelt Nilis vanachter zijn laptop.

Lunch koopt hij niet. In plaats daarvan geeft hij zijn zakgeld aan een paar oudere jongens die ermee naar een sigarenboer gaan. Zij vertelden over winsten en nieuwsgierig als Nilis was, wilde hij ook eens meedoen. Met succes. „Ik hield er vijftig euro aan over. Dat is niet niks als je dertien bent.”

En wat had hij er voor moeten doen? Slechts de uitkomst van enkele voetbalwedstrijden voorspellen. Wie er wint, wie verliest. Zo winstgevend kan een gokje wagen dus zijn. Dacht hij toén.

Later zal Nilis leren dat gokkers vooral hun winsten onthouden. Al die keren dat ze geld verliezen, worden overschitterd door de dagen dat ze triomfantelijk kunnen cashen – het zalige gevoel dat naar meer doet smaken. Het allesoverheersende verlangen. De drug.

Lees ook: Legaal online gokken op sportwedstrijden: verdwijnen daarmee alle gevaren?

In de jaren die volgen wordt gokken een vast onderdeel van zijn leven. „Er wordt vaak over gezegd dat het een sociale bezigheid is, maar voor mij werd het een eenzame business.” Wie veel geld verliest, praat daar niet over met anderen. Zeker niet als je na middernacht nog het illegale circuit induikt om eerder verloren geld terug te winnen, zoals hij deed.

Gevolgen van zijn gedrag? Toenemende verliezen en een stukgelopen voetbalcarrière. Net als zijn vader speelde hij bij PSV, maar het gokken tastte zijn focus op het voetbal aan, ondanks dat hij zijn gedrag wist te verhullen. Dat lukte ook omdat hij pas later besefte dat hij fout bezig was. Hij bezocht zelfs een psycholoog omdat hij niet lekker in zijn vel zat, niet wetende dat zijn drang tot gokken de oorzaak was.

Kleedkamers vol met gokkers

Nu is hij zes jaar clean, en wil Nilis anderen beschermen voor wat hem is overkomen. „Ook vanwege een individueel belang”, zegt hij. „Ik wil mezelf blijven herinneren aan een tijd die ik niet wil herbeleven.”

Als ervaringsdeskundige en herstelcoach deed hij zijn verhaal bij meerdere profclubs, waaronder FC Groningen, Sparta en FC Utrecht. Ook sprak hij onlangs tijdens de ledenvergadering van spelersvakbond VVCS. Vaak gaat het dan over de verwevenheid tussen voetballers en gokken. Kleedkamers zitten vol met gokkers, weet Nilis uit eigen ervaring, dus dat sommige spelers soms tienduizenden euro’s inzetten op wedstrijden, zoals het AD twee weken geleden schreef, verbaasde hem niet.

Nilis: „In de voetbalwereld is gokken zo gewoon. En daar komt bij dat de gokindustrie nu een grote economische rol speelt in het voetbal. Het is eigenlijk niet meer weg te denken.”

Dat baart zorgen. Niet alleen bij hem, maar ook bij verslavingscoaches en politici. De vele reclames die sinds de invoering van de nieuwe wet te zien zijn, vaak met oud-voetballers, hebben al ergernis in Den Haag gewekt.

„Elke mate van reclame voor gokken zou wenkbrauwen doen fronsen, maar fors was deze toename wel”, zegt consultant Eric Konings, die adviseur is van de Nederlandse Online Gambling Association. „Je merkt dat de Wesley Sneijders en Van der Meijdes hoog in de irritatiezone zitten. Betrokkenen uit politiek en verslavingszorg vragen zich af of partijen die verantwoord spelen uitdragen, zulke rolmodellen moeten inzetten.”

Van der Meijde wil niet reageren. „Ik heb daar niets over te zeggen”, zegt hij. „Vraag anderen maar.”

Dimitri Ntelidis, van het Belgische Bingoal, vindt dat verantwoord spelen nooit te veel aandacht kan krijgen. Er is ook al veel verbeterd, zegt hij, met de invoering van tijdslimieten en saldolimieten voor spelers. Zullen straks nog veel meer clubs met een bookmaker op de borst spelen, net als FC Volendam? Ntelidis: „In Engeland heb je een tijd gehad dat alle clubs zo’n hoofdsponsor hadden. Maar dat is al minder geworden. Het ligt ergens nog gevoelig een bettingpartner als hoofdsponsor te hebben, zeker nu er veel aandacht is voor verslavingspreventie.’’

Ondanks de problemen die hij tot zijn 25ste heeft gekend, is Arne Nilis niet anti-gokken. Hij is voor regulering, zodat bedrijven probleemgevallen tijdig kunnen opmerken. Wedden kan ook plezier opleveren. Sommige van zijn vrienden spelen soms ook voor een paar euro, al heeft hij hen wel gevraagd of zij daarover niks willen delen in de WhatsApp-groepen waarin hij ook zit.

Zoals de Noord-Ierse voetballer George Best elke dag bleef denken aan alcohol, ook in periodes dat hij niet dronk, zo blijft bij Nilis de gedachte aan gokken opkomen. „Een voetballer zei eens tegen mij dat hij niet meer aan gokken wilde denken. Dat is onrealistisch, zei ik. Dat blijf je altijd doen.”