Een video waarop Russische krijgsgevangenen worden beschoten lijkt toch wel authentiek

Oorlogsmisdaden Er circuleert een video waarop te zien zou zijn hoe Oekraïense soldaten Russische krijgsgevangenen mishandelen. ‘In scène gezet’, klonk het al gauw. Toch is het filmpje volgens verschillende onderzoekers authentiek.

Still uit de video waarin getoond wordt hoe Russische krijgsgevangenen door Oekraïense soldaten worden belaagd.

Still uit de video waarin getoond wordt hoe Russische krijgsgevangenen door Oekraïense soldaten worden belaagd.

Pleegt ook Oekraïne oorlogsmisdaden? Dat Rusland zich daar schuldig aan maakt, lijkt ondertussen wel duidelijk. Volgens de laatste schattingen kwamen alleen bij de aanval op het theater in Marioepol al zo’n driehonderd schuilende burgers om het leven. De rest van de stad is ondertussen ook in puin geschoten. Op andere plekken in Oekraïne gebruikte Rusland vermoedelijk clustermunitie. In Telegramkanalen gaan verschrikkelijke beelden rond van geboeide Oekraïense soldaten die ogenschijnlijk zijn gemarteld en daarna gedood. Ook is er bewegend beeld van een vermoedelijke Russische Wagner-huurling die een Oekraïense soldaat doodsteekt. Al sinds begin maart doet het Internationaal Strafhof in Den Haag dan ook onderzoek naar mogelijke Russische oorlogsmisdaden.

In scène gezet?

Maar nu zit ook Oekraïne in de beklaagdenbank. Aanleiding is een video die afgelopen weekend verscheen. Daarop zijn vermeende Oekraïense soldaten te zien die geboeide, ogenschijnlijk Russische krijgsgevangenen door de benen schieten en ze daarna hulpeloos op de grond laten liggen. Mogelijk met de dood tot gevolg. Het filmpje werd op Twitter geplaatst door de directeur van een Russische denktank. In veel commentaren was vervolgens te lezen dat de video in scène zou zijn gezet. Prompt dook er ook een ogenschijnlijk Russisch legerdocument op dat via een hack naar buiten zou zijn gekomen. Daarin zou generaal Dmitry Bulgakov opdracht geven tot het produceren van nepvideo’s over mishandeling van Russische krijgsgevangenen. Het doel hiervan zou zijn om het aantal Russische militairen dat zich overgeeft tot een minimum te beperken.

De beelden zouden zijn gemaakt in Charkov, op een plek die in handen is van Oekraïense troepen

Was de schokkende video van neergeschoten krijgsgevangenen inderdaad het resultaat van een bevel van Bulgakov tot het produceren van nepnieuws? Een woordvoerder van de Oekraïense president Zelensky nam het filmpje in ieder geval uiterst serieus en kondigde direct een onderzoek aan. „Wij zijn een Europees leger en wij bespotten onze gevangenen niet. Als dit echt blijkt te zijn, dan is dit absoluut onacceptabel gedrag”, zei hij. De Oekraïense opperbevelhebber wees in een verklaring juist weer op het gevaar van Russische nepvideo’s om Oekraïne in diskrediet te brengen.

Oekraïens accent

Wat valt er te zeggen over de echtheid van het materiaal? NRC zelf bekeek de video en concludeerde dat de militairen die zich schuldig maken aan de mishandeling Russisch met een Oekraïens accent spreken. Op Twitter wordt gesuggereerd dat er sprake is van nepbloed en dat er met losse flodders op de benen van de slachtoffers wordt geschoten. Maar een feit is dat een van hen met de kolf van een geweer vol in zijn gezicht wordt gestompt. Dat zou je bij een video met acteurs niet verwachten.

Het filmpje werd voor het eerst gedeeld op Telegram. Daar is het te zien in een kanaal dat ‘Lading 200’ heet, naar de Russische codetaal voor het vervoer van gesneuvelde militairen. Volgens de omschrijving richt deze Telegramgroep zich op Russische moeders. Er zijn gruwelijke beelden te zien van gesneuvelde Russische soldaten. Het lijkt om een Oekraïens kanaal te gaan, met bijna 169.000 leden, dat bedoeld is om het Russische moreel te breken. Zo is op een van de beelden het hoofd van een vermoedelijk Russische soldaat te zien in een kleine doodskist.

Het Duitse boulevardblad Bild onderzocht de video van de neergeschoten krijgsgevangenen ook en komt tot de conclusie dat de beelden echt zijn. Eliot Higgins, directeur van onderzoekscollectief Bellingcat, deelde dinsdag op Twitter een analyse van een Italiaanse onderzoeker die hetzelfde denkt. De beelden zouden zijn gemaakt in Charkov, op een plek die in handen is van Oekraïense troepen. De Italiaanse onderzoeker concludeert ook dat de handtekening onder het vermeende document van de Russische generaal nep is. Hij vond dezelfde handtekening terug op een Russische website die bezoekers vertelt wat hun handtekening over hun persoonlijkheid zou zeggen.

Het lijkt er dus sterk op dat de video bewijst dat ook Oekraïne oorlogsmisdaden begaat. Bij het Internationaal Strafhof was dinsdag niemand bereikbaar om te vertellen of ook daar onderzoek naar wordt gedaan. Volgens een woordvoerder van Human Rights Watch (HRW) is deze mensenrechtenorganisatie daar wel mee bezig. Hij kon alleen niet zeggen of de bewuste video ook al door HRW is bekeken. De Verenigde Naties hebben zowel Oekraïne als Rusland deze week opgeroepen onderzoek te doen naar mogelijke mishandeling van krijgsgevangen. De nieuwe beelden „leiden tot serieuze zorgen”, zei Matilda Bogner, hoofd van de VN-monitoringsmissie voor mensenrechten in Oekraïne.

Met medewerking van Steven Derix.