‘Moeder aller oorlogen’ werd roemloze nederlaag

Uit het archief Ook in 1991 beleefde de wereld een oorlog omdat een land een veel kleiner buurland was binnengevallen. Een internationale coalitie greep in en CNN beleefde zijn doorbraak, leest Juurd Eijsvoogel in het NRC Archief.

De extra zondageditie van NRC Handelsblad tijdens de Golfoorlog. Een zondageditie was sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer verschenen.
De extra zondageditie van NRC Handelsblad tijdens de Golfoorlog. Een zondageditie was sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer verschenen. Foto NRC

Het was een oorlog met een lange aanloop en een razendsnelle afloop. CNN beleefde zijn doorbraak met live-uitzendingen van persconferenties en bombardementen. „Hele wereld verslaafd aan mondiale roeptoeter CNN”, kopte NRC Handelsblad. Dankzij CNN zag de hele wereld de oorlog door Amerikaanse ogen, zei oud-minister Henry Kissinger.

Het begon in augustus 1990, toen Irak in enkele uren het olierijke buurlandje Koeweit bezette. Maar de Iraakse leider Saddam Hussein had zich verkeken op de reactie van de wereld. De Berlijnse Muur was het jaar daarvoor gevallen en tussen de grootmachten boterde het goed.

De VN-Veiligheidsraad nam nog op de dag van de invasie (toen wél) een resolutie aan dat de agressor zijn troepen „onmiddellijk” moest terugtrekken. „Daarmee is een belangrijke volkenrechtelijke stap gezet om Saddam Hussein zo nodig met geweld te dwingen op zijn schreden terug te keren”, schreef de commentator van deze krant alvast.

De Amerikaanse president Bush (senior) smeedde een brede internationale coalitie. Met steun van Sovjet-leider Gorbatsjov zorgde hij ervoor dat de Veiligheidsraad Saddam met de ene resolutie na de andere steeds verder in het nauw drong. Als Irak op 15 januari Koeweit niet had verlaten mochten „alle noodzakelijke middelen” worden aangewend om de Iraakse troepen uit Koeweit te verdrijven.

Wie de oorlog wilde volgen kon nog niet op internet terecht. Maar de kranten schreven er dagelijks vele pagina’s over. NRC kon enkele uren nadat op 17 januari ‘Operation Desert Storm’ was begonnen op de voorpagina melden: „De Verenigde Staten en hun bondgenoten hebben in de vroege uren van de ochtend honderden bombardementsvluchten boven Irak en Koeweit uitgevoerd.”

Vluchtende Irakezen

Irak kon er weinig tegen uitrichten en reageerde daarom met raketaanvallen op het niet bij de oorlog betrokken Israël. Correspondent Salomon Bouman beschreef hoe zijn kinderen na het luchtalarm midden in de nacht hun kamerdeur aan de binnenkant met plakband afsloten tegen gifgassen, en hijzelf in pyjama naar zijn „hermetisch afgesloten werkkamer rende”.

Die zondag bracht NRC een extra editie uit, die niet bezorgd werd maar bij kiosken en tankstations (voor 1,35 gulden) te koop lag. Een zondageditie was sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer verschenen. (Bij het schrijven van dit stukje bleek die bijzondere zondag-NRC (16 pagina’s) niet te zijn ingescand voor het archief, dat gebeurt binnenkort alsnog).

Na vijf weken van luchtaanvallen begon het grondoffensief, ook toen op 24 februari. Honderd uur later had Saddam de oorlog verloren. Wat hij als ‘de moeder aller veldslagen’ had aangekondigd bleek eerder de moeder aller nederlagen.

Op de weg van Koeweit-stad naar Irak bleek een colonne van vele honderden voertuigen met vluchtende Iraakse militairen en burgers door de geallieerden vanuit de lucht en met tanks te zijn veranderd in een kilometerslange rokende puinhoop. „Een slachthuis zonder weerga”, stelde redacteur Michael Stein ter plekke vast.