Hoe praat ik met een ‘woke’ 18-jarige over zijn privileges?

Opgevoed Elke week legt Annemiek Leclaire een lezersvraag voor aan deskundigen.

Illustratie Martien ter Veen

Moeder: „Mijn oudste zoon (18) en zijn studievrienden zijn maatschappelijk betrokken en helemaal thuis in het ‘woke’ taalgebruik. Ik vind het mooi dat zij zo betrokken zijn en zich uitspreken voor hun idealen. Tegelijkertijd hebben zij als studenten uit welgestelde en hoogopgeleide gezinnen een bevoorrechte positie waarvan ze zich niet altijd bewust zijn. Verder is hun strijdvaardigheid in mijn ogen ook iets te veel gericht op symbolen (de juiste termen, genderneutrale toiletten). Ze hebben nog niet veel oog voor de problemen van jongeren met een andere achtergrond, die misschien helemaal niet kunnen doorleren en die te maken hebben met problemen zoals woningnood en achterstelling op de arbeidsmarkt. Hoe verruim ik op een respectvolle manier hun blik buiten hun bubbel?”

Naam is bij de redactie bekend. (Deze rubriek is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen.) Wilt u een dilemma in de opvoeding voorleggen? Stuur uw vraag of reacties naar opgevoed@nrc.nl

Gelijkwaardig gesprek

Bas Levering: „ Het is mooi dat u enthousiast bent over hun idealen want dat vergemakkelijkt het gesprek. Ik zou nieuwsgierig informeren hoe hun discussies precies verlopen, en hoe ze denken met taal de werkelijkheid te kunnen veranderen.

„Woke taalgebruik is al snel controversieel en komt vaak krampachtig over. In de jaren zeventig stelde men voor om niet langer van ‘timmerman’ te spreken, maar simpelweg van ‘timmer’, om het beroep voor vrouwen toegankelijk te maken. In onze tijd kan de bevrijdende differentiatie in gendertypen, zoals ‘interseksueel’ of ‘panseksueel’ ertoe leiden dat individuen opnieuw in hokjes worden geplaatst. Probeer daarover als een gelijkwaardige gesprekspartner zonder belerende toon van gedachten te wisselen. Hoe zien zij dat, en waar hebben ze het precies over?

„18-jarige studenten zijn niet alleen volwaardige gesprekspartners, zij vormen de generatie die dagelijks met kwesties als kansenongelijkheid en identiteitspolitiek te maken heeft. Zij hebben de studieschulden, zij treffen de non-binaire medestudenten op college. Onze generatie niet.

„Uw zoon en zijn vrienden hoeven niet eens uit hun bubbel te komen om zich over kansenongelijkheid te informeren. Recentelijk stellen Sander Schimmelpenninck en Joris Luyendijk met hun respectievelijke tv-serie en boek de vraag of zij en hun bubbelgenoten hun privileges moeten opgeven. Dat zou ook aan uw tafel een mooi gespreksonderwerp kunnen zijn. U zou een voorzet kunnen doen.”

Eigen bijdrage

Hessel Nieuwelink: „Het begint ermee u te realiseren dat uw invloed op jongeren van deze leeftijd beperkt is. Maar u kunt wel meedenken, door op gelijkwaardige toon te informeren hoeveel mensen ze kennen die in andere omstandigheden leven. Hebben ze zich, gezien het feit dat ze sociale rechtvaardigheid zo belangrijk vinden, weleens afgevraagd wat hun eigen bijdrage zou kunnen zijn om de drempel voor minderbevoorrechten te verlagen? Hoe belangrijk symbolen als genderneutrale toiletten ook zijn, je wilt niet alleen met symbolen bezig zijn.

„Woorden zijn gratis, engagement schuilt uiteindelijk ook in ‘doen’. Zo kunnen ze bijvoorbeeld buddy worden voor eerstegeneratiestudenten die zich nog niet thuis voelen op een hogeschool of universiteit. Veel hogere onderwijsinstellingen hebben daar een eigen organisatievorm voor. Ze kunnen vrijwilliger worden bij een jeugdorganisatie als Stichting Studiezalen, waar minder geprivilegieerde jongeren huiswerkbegeleiding krijgen, stage lopen op een vmbo-school of vrijwilligerswerk doen bij de Voedselbank. Het is ook goed voor hun eigen emotionele ontwikkeling om stevig geworteld in de maatschappij te staan.

„Er zijn ook mooie boeken en documentaires waarop u hen kunt wijzen, zoals Ron Meyers’ De onmisbaren, Wees onzichtbaar van Murat Isik, Mijn ontelbare identiteiten van Sinan Çankaya en de Human-documentaire Schuldig. Om andere werelden te leren kennen hoef je niet in een tussenjaar op reis naar Bangladesh.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.