Oekraïners bieden verbeten weerstand, een uitputtingsslag dreigt

Russische invasie Ruslands plan om met een offensief vanuit vele richtingen het Oekraïense leger vast te pinnen en snel op te rukken naar Kiev is vooralsnog mislukt.

Een Oekraïense soldaat bekijkt een vernield voertuig van het Russische leger, zondag in Charkov.
Een Oekraïense soldaat bekijkt een vernield voertuig van het Russische leger, zondag in Charkov. Foto Sergej Bobok/AFP

Op dag vier van de oorlog in Oekraïne werd steeds duidelijker dat de door Poetin aangekondigde „speciale militaire operatie” dreigt uit te lopen op een uitputtingsslag.

Hoewel het Russische overwicht in manschappen en materieel zich nog altijd doet voelen, bieden de Oekraïners verbeten weerstand en lijden de Russen zware verliezen.

Volgens het Oekraïense ministerie van Defensie zijn er inmiddels ongeveer 5.300 Russische militairen gedood of gewond. Ook zou er een enorme hoeveelheid Russisch materieel uitgeschakeld zijn, waaronder 29 vliegtuigen, 191 tanks en 816 gepantserde voertuigen. Als dat klopt – het is onmogelijk om de Oekraïense informatie te verifiëren – dan is Poetins invasie nu al uitgelopen op een blamage. Het Russische ministerie van Defensie gaf zondag voor het eerst toe dat er inderdaad doden en gewonden zijn gevallen, hoewel „veel minder” dan aan de zijde van de „Oekraïense nationalisten”.

Het strijdverloop van de afgelopen vier dagen lijkt te suggereren dat het aanvalsplan van Moskou voorzag in een offensief uit verschillende richtingen om het Oekraïense leger vast te pinnen. Tegelijkertijd zou met een bliksemsnelle opmars vanuit het noorden Kiev kunnen worden veroverd en de regering-Zelensky kunnen worden geëlimineerd, wat de volledige overgave van het Oekraïense leger tot gevolg had moeten hebben.

Zo’n plan is vooralsnog mislukt. Vóór het weekend al probeerde Moskou een verrassingsaanval met luchtlandingstroepen uit te voeren op de vliegbasis bij Hostomel, ten noordwesten van de hoofdstad. Maar hoewel verkenningseenheden zijn doorgedrongen tot de noordelijke buitenwijken van de Oekraïense hoofdstad, lijkt de opmars vanaf de grens met zwaarder materieel voorlopig te zijn gestuit. Bij het strategische plaatsje Irpin leverden Oekraïense troepen zondag slag met gepantserde Russische eenheden. Zondagavond was Irpin nog in handen van de Oekraïners.

Oekraïense vluchtelingen wachten zaterdag op verder transport bij de grensplaats Vysne Nemecke in Oost-Slowakije. Foto Peter Lazar/AFP

Ook op andere fronten lopen de zaken slecht voor het Russische leger. Zondag werd er hevig gevochten in Charkov in het noordoosten, maar bleef de stad onder controle van de Oekraïners. Pogingen om de noordelijke stad Tsjernihiv in te nemen – belangrijk voor de opmars naar Kiev over de linkeroever van de Dnjepr – zijn gestaakt, zo schrijft het Amerikaanse Institute of War in een dagoverzicht.

Hoewel de Russen een superieure luchtmacht hebben, waren Oe-kraïense jagers op zondag nog steeds in de lucht – alsof Moskou verzuimd heeft de Oekraïense luchtmacht te vernietigen. Ook de Turkse drones die Oekraïne recentelijk heeft verworven leken op zondag nog altijd operationeel te zijn.

Antitankraketten

Op de grond lijken de Oekraïners veel baat te hebben bij antitankraketten die in groten getale door westerse landen zijn geleverd. Dit weekend verschenen internetfilmpjes van uitgebrand Russisch materieel en van Oekraïense soldaten met antitankwapens. „Ik ga jullie verbranden, Moskaly” (een scheldwoord voor Russen), zei een Oekraïense militair triomfantelijk, met een Britse NLAW op de schouder.

Bij hun aanvallen op Russisch materieel lijken de Oekraïners zich te concentreren op logistieke voertuigen. In de afgelopen dagen waren veel uitgebrande trucks en tankauto’s te zien. Ook opvallend: het grote aantal tanks en pantserwagens dat zonder brandstof kwam te zitten. In een filmpje van zaterdag stopt een Oekraïense burger bij een colonne stil staande pantserwagens. „Geen diesel meer”, zeggen de Russische soldaten. „Anders sleep ik jullie wel even terug naar Rusland”, grapt de Oekraïense chauffeur.

De haperende logistiek ondermijnt het moreel van de Russische militairen die niet bijster gemotiveerd lijken om te vechten. Russische krijgsgevangenen vertellen op video-interviews dat hun was verteld dat ze ‘op oefening’ gingen, en daarna plotseling het bevel kregen de grens over te steken.

Een Oekraïense overwinning lijkt nog steeds onmogelijk. Maar elke dag dat er langer gevochten moet worden en elke gesneuvelde Russische militair brengt Poetin verder in het nauw. Nu Kiev op grote schaal wapens heeft uitgedeeld aan de burgerbevolking ligt het niet voor de hand dat het Russische leger de steden snel onder controle kan krijgen. Op verschillende plaatsen lasten Oekraïense burgers tankhindernissen in elkaar en werden er molotovcocktails gemaakt. Veel burgers lijken bereid om hun stad tot het laatst toe te verdedigen. Toen deze krant zaterdag informeerde bij ondernemer Igor Zjoebin of hij van plan was zijn Odessa te verdedigen, stuurde de fabrieksdirecteur een foto van zijn scherfvest en kalasjnikov.

Moskou heeft een groot deel van de invasiemacht van naar schatting 190.000 man nog niet ingezet. Gisteren was een kilometers lange kolonne te zien die Kiev vanuit het noorden naderde. Rusland voert zware artillerie aan en MLRS-systemen (ongeleide raketten) waarmee clustermunitie kan worden verschoten.

Ook te zien: lanceerinstallaties voor raketten met een thermobarische lading. Deze wapens onttrekken de zuurstof in een omtrek van wel driehonderd meter en produceren een enorme druk- en hittegolf. In stedelijke gebieden zouden ze veel slachtoffers maken onder de burgerbevolking.

Zondag escaleerde het conflict nog verder, doordat Poetin Ruslands strategische kernwapens in een hogere staat van paraatheid bracht. Op de Russische staats-tv sloeg presentator Dmitri Kiseljov een hysterische toon aan: „Alleen onze onderzeeërs al zijn in staat om vijfhonderd kernkoppen te lanceren, waarmee zowel de VS als de NAVO-landen gegarandeerd worden vernietigd.”

Lees ook:Lang niet elke wereldleider veroordeelt de invasie van Rusland