Nederland is een claimparadijs geworden voor buitenlandse investeerders

Massaclaims Het aantal massaclaims dat wordt ingediend bij Nederlandse rechtbanken, loopt sinds een wetswijziging in 2020 razendsnel op. Investeerders zien in de claimzaken een verdienmodel. Critici waarschuwen voor overbelasting van het Nederlandse rechtssysteem.

In Nederland zijn drie massaclaims ingediend tegen de Chinese appfabrikant TikTok wegens onder meer privacyschendingen.
In Nederland zijn drie massaclaims ingediend tegen de Chinese appfabrikant TikTok wegens onder meer privacyschendingen. Foto Brent Lewin/Bloomberg

Een nieuwe wet die het voor gedupeerde klanten van bedrijven makkelijker moet maken om collectief schade te verhalen, heeft de afgelopen jaren geleid tot een hausse aan massaclaims in Nederland. Hierdoor is Nederland in rap tempo koploper in Europa geworden op het gebied van collectieve claims en dreigt overbelasting van het rechtssysteem, zeggen betrokken advocaten tegen NRC.

Deze week werd bekend dat een stichting onder leiding van mediaondernemer Alexander Klöpping namens benadeelde smartphonegebruikers 1 miljard euro eist van Apple en Google. Sinds de Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie (Wamca) op 1 januari 2020 in werking trad, zijn er 49 van dit soort collectieve schadezaken bij Nederlandse rechtbanken aangemeld. Dat blijkt uit het centrale register dat de rechtbanken hierover bijhouden.

Massaclaims waarbij Europese consumenten benadeeld zijn door een multinational, concentreren zich in toenemende mate in Nederland. „Het neemt zo’n hoge vlucht omdat het aantrekkelijk blijkt hier procedures te starten. Partijen krijgen gemakkelijk toegang tot het recht, het aanspannen van een procedure is relatief goedkoop. We zijn een goed procesland”, zegt advocaat Jan-Koen Sluijs, betrokken bij de zaak tegen Apple en Google.

Hoge schadevergoedingen

De schadevergoedingen die speciaal opgerichte claimstichtingen van bedrijven eisen, zijn hoog. Zo is er een stichting die 6 miljard euro van de Chinese appmaker TikTok eist wegens privacyschendingen, en loopt er een procedure van 3 miljard euro tegen een reeks autobedrijven (waaronder Volkswagen en Peugeot) vanwege het gebruik van sjoemelsoftware.

Lees hier het achtergrondverhaal: Buitenlandse investeerders veroorzaken hausse aan massaclaims, vrees voor overbelasting rechtssysteem

De meerderheid van de recent gestarte claimzaken wordt gefinancierd door buitenlandse investeerders: doorgaans grote vermogensbeheerders met een speciale afdeling voor procesfinanciering. Zij zien in de Nederlandse massaclaimzaken een verdienmodel. Als financier nemen zij alle proceskosten op zich, inclusief de kosten voor de inhuur van advocaten. Omdat het om complexe en langdurige zaken gaat, kan de rekening in de miljoenen lopen.

In ruil voor die investering ontvangen zij tot een kwart van het uit te keren bedrag. Hoe kansrijk die zaken zijn is nog niet te zeggen, omdat er onder de nieuwe wetgeving nog geen massaclaimzaken zijn afgerond. Het kan tot zeven jaar duren voordat een claimzaak volledig is afgehandeld.

Critici zien een risico in de opkomst van de massaclaim in Nederland. Mijke Sinninghe Damsté van Loyens & Loeff waarschuwt voor overbelasting van het rechtssysteem. „Te veel complexe en langlopende procedures zijn belastend voor rechtbanken. Bovendien schrijft de wet voor dat alleen zaken die een nauwe band met Nederland hebben hier moeten worden behandeld.”

Jeroen Kortmann, die als advocaat bij Stibbe bedrijven bijstaat die met een claim worden aangesproken, waarschuwt voor het gebrek aan regulering van de claimstichtingen. „Zonder toezicht kun je erop wachten dat er een keer een claimclub of financier met de opbrengst aan de haal gaat.”