Analyse

Virusbestrijding niet meer leidend

Coronacrisis In drie stappen wil het kabinet af van zo goed als alle coronamaatregelen. De situatie is gunstiger dan bij vorige versoepelingen, zei minister Kuipers.

Uitgaanspubliekin de Witte de Withstraat in Rotterdam. Het kabinet streeft ernaar dat er binnenkort een einde komt aan de meeste coronamaatregelen.
Uitgaanspubliekin de Witte de Withstraat in Rotterdam. Het kabinet streeft ernaar dat er binnenkort een einde komt aan de meeste coronamaatregelen. Foto ANP

Twee jaar na het uitbreken van de coronacrisis, met de anderhalvemeterregel, lockdowns, de avondklok, mondkapjesplicht en coronapas, neemt Nederland in de komende weken afscheid van praktisch alle coronamaatregelen. „Het land gaat weer open”, zei minister Ernst Kuipers (Volksgezondheid, D66) over de verregaande versoepelingen die de komende week in drie grote stappen doorgevoerd worden. Vanaf 25 februari worden de anderhalve meter afstand, het coronatoegangsbewijs en de vervroegde sluitingstijden afgeschaft – op 15 maart hoopt het kabinet álle maatregelen los te laten.

Dat gaat ook verder dan de versoepelingen van afgelopen september, na de initiële vaccinatiecampagne. Toen gold nog wel het coronatoegangsbewijs en de vervroegde sluitingstijden – die verdwijnen nu ook. Het OMT stelt zelfs voor om het testbeleid drastisch aan te passen als deze golf achter de rug is: niet-kwetsbare mensen zouden aan een zelftest genoeg hebben, bij de GGD een test laten afnemen zou niet meer nodig zijn. Naar dat advies kijkt het kabinet nog.

De situatie is nu gunstiger dan toen, claimt Kuipers. Meer mensen hebben immuniteit opgebouwd door vaccinatie, boosters en doorgemaakte infectie, en de Omikronvariant is minder ziekmakend. Het aantal positieve tests was nooit zo hoog als nu – rond de 80.000 per dag – maar het aantal ziekenhuisopnames blijft laag. Er worden dagelijks zo’n 13 coronapatiënten op de IC opgenomen, in december waren dat er nog bijna 50.

Nog twee regels

De persconferentie stond dan ook in het teken van een nieuw tijdperk. Kuipers stond er alleen, want premier Mark Rutte (VVD) had voor het eerst een belangrijkere afspraak: hij verdedigde de Regeringsverklaring in de Eerste Kamer. Kuipers durfde al terug te kijken op de afgelopen twee jaar, waarin er strenge maatregelen golden. Dat was „een zware tijd geweest” , zei Kuipers. „Corona maakte ons eenzaam, verdeelde ons soms tot op het bot. Gelukkig zitten we nu in een heel andere fase.” Daarin staat niet alles meer in het teken van virusbestrijding en de toegankelijkheid van de zorg. „Andere belangen wegen zwaarder mee. We kunnen niet zonder zorg, maar ook niet zonder elkaar”, stelt Kuipers. Cultuur, ondernemen en het nachtleven zijn ook „onmisbaar voor een gezonde samenleving”, vindt hij.

De eerste versoepelingen gaan per direct in. Er geldt geen maximum aantal bezoekers meer voor thuis en ook het thuiswerkadvies wordt versoepeld. Vanaf vrijdag mag onder meer de horeca tot 1 uur ’s nachts openblijven en mogen de klassen in het onderwijs weer vol. Vanaf 25 februari gelden eigenlijk nog maar twee regels: bij evenementen binnen met meer dan 500 gasten moet iedereen, gevaccineerd of niet, een toegangstest doen, en er geldt een mondkapjesplicht in het openbaar vervoer en op luchthavens.

Er blijft ook een aantal adviezen, zoals thuisblijven en testen bij klachten en ventileren. Kuipers benadrukt dat het verstandig blijft om afstand te houden en mondkapjes te dragen, ook op plekken waar dat niet meer hoeft.

Kwetsbaren beschermen

Helemaal zonder problemen is het loslaten van de regels niet. Het aantal positieve tests lijkt het hoogtepunt te hebben bereikt, stelt Kuipers. Maar het OMT waarschuwt dat het aantal besmettingen weer kan stijgen door de nieuwe versoepelingen. Dat kan grote problemen opleveren omdat mensen met een positieve test nog altijd in isolatie moeten. Dat is volgens Kuipers nu „de grootste zorg”, omdat het de samenleving kan ontwrichten. De afgelopen tijd waren er al problemen vanwege het uitvallen van personeel, onder meer in het openbaar vervoer en in de zorg. De quarantaineregels worden daarom versoepeld: wie besmet is, moet minimaal vijf dagen in quarantaine blijven. Wie dan klachtenvrij is, mag daarna weer naar buiten. Eerder was dat zeven dagen.

Daarnaast zijn er zorgen over het beschermen van kwetsbare mensen, zoals ouderen, bewoners van verpleeghuizen en mensen met problemen met hun immuunsysteem waardoor het vaccin niet goed werkt. „Het wordt een moeilijke tijd voor hen”, erkent Kuipers. Er lopen nu zo veel besmettelijke mensen rond dat de kans voor kwetsbaren groot is om besmet te raken. Zij moeten zichzelf beschermen, met mondkapjes, door afstand te houden en drukke plekken te vermijden. Kuipers hoopt ook dat de omgeving daarbij helpt. „Wees extra voorzichtig als je naar een kwetsbaar persoon gaat. Doe een zelftest.”

Correctie (15 februari 2022): in een eerdere versie van dit artikel stond dat Ernst Kuipers minister is voor het CDA. Dat is onjuist. Hij is minister voor D66 en dat is hierboven aangepast.