‘Meet cute’: Julie en Eivind willen beiden geen overspel plegen en bekijken hoever ze dan toch nog kunnen gaan

Interview

Kunnen twee kerels de vrouwelijke psyche wel doorgronden?

Oslo-trilogie In de sprankelende Noorse komedie ‘The Worst Person in the World’ worstelt millennial Julie met keuzestress. De film is de doorbraak van de Noorse actrice Renate Reinsve.

De Noorse actrice Renate Reinsve (34) buigt zich over de prullenbak en doet grappend alsof ze moet braken van de zenuwen. Hoe beleefde ze haar mondiale doorbraak hier op het filmfestival in Cannes? Bwaag. Beseft ze dat ze favoriet is voor de Gouden Palm voor beste actrice als Julie in The Worst Person in the World? Bwaag. Wat als straks Hollywood belt? Bwaag!

„Ik loop hier echt op mijn tenen, het is overrompelend”, straalt Reinsve. Cannes ligt aan haar voeten: later die week wint ze de Palm voor beste actrice. Reinsve betovert met authentieke lichtvoetigheid. Volstrekt transparant, geen greintje mysterie. Regisseur Joachim Trier (47) had haar al in het vizier sinds een piepklein rolletje in Oslo, August 31th, tien jaar terug, zegt hij. „Ze had maar één zinnetje: ‘Jongens, we gaan feesten’ of zo.” Maar een echte hoofdrol kreeg ze nooit. Tot nu dan.

In The Worst Person in the World speelt Renate Reinsve Julie, een millennial verlamd door keuzestress. Bij aanvang van de film legt een vertelstem uit dat ze de slimste van haar klas was, medicijnen en psychologie studeerde, fotograaf wil worden. Nu is ze tegen de dertig en werkt ze in een boekwinkel. Ze beseft dat de klok tikt, dat deuren sluiten. Ze zoekt houvast bij veertiger Aksel, een striptekenaar die haar idealiseert, definieert, van identiteit voorziet. Maar zijn softe dominantie gaat haar al snel benauwen. Op een feestje treft ze de meegaande barista Eivind (Herbert Nordrum), net als zij bezet.

Stiekeme date

The Worst Person in the World bevat geweldige scènes: Julie en Eivind die elkaar bij hun ‘meet cute’ uitdagen met ‘Is dit overspel?’ Oslo dat tot stilstand komt bij hun eerste, stiekeme date. Joachim Trier ziet de film als sluitstuk van een ‘Oslo-trilogie’. In eerdere delen speelde vriend en alter ego Anders Danielsen Lie de hoofdrol: Reprise (2006) over een jeugdige schrijver vol Sturm und Drang, Oslo, August 31th (2011), de laatste, lyrische zomernacht van een verslaafde dertiger die de trein van het leven liet passeren.

Nu speelt Danielsen Lie de gesettelde Aksel, maar draait de film om de jongere Julie. En dat blijkt best een issue in Cannes. Trier en zijn vaste scenarist Eskil Vogt krijgen veel lof voor hun subtiele vrouwenportret, maar ook kritiek: kunnen twee kerels de vrouwelijke psyche wel doorgronden? Een vrouwelijke collega veegt Julie koeltjes bij het grof vuil als mannelijke projectie. Lie krijgt de vraag voor zijn voeten of dat eigenlijk wel kan: een vrouw die in de film alleen wordt omringd door mannen in een script geschreven door mannen? Lie, haperend: „Die genderinvalshoek is … uh … interessant, maar voor ons gaat de film meer over het zoeken naar identiteit.” Misschien vind je het een probleem dat Julie zich laat definiëren door mannen, probeer ik behulpzaam. Kille blik. „Ben je mij nou aan het mansplainen?” Oeps. Ik vrees van wel.

Lees hier de recensie van ‘The Worst Person in the World’: Fladderend door het leven - tot dat ineens niet meer kan

Danielsen Lie: „Maar het klopt wel dat er bij Julie ongemak groeit omdat Aksel haar definieert. Eerst laat ze zich dat aanleunen, hij articuleert zo goed haar emoties en gedachten. Later wordt dat benauwend. Maar dat is niet per se een kwestie van gender, mannen laten zich ook definiëren door scherpe, welbespraakte vrouwen. Eivind in deze film bijvoorbeeld.”

Actrice Renate Reinsve had vooraf ook wel bedenkingen, bekent ze. „Mmm, twee kerels van in de veertig die een film over een jonge vrouw schrijven. Joachim was heel nerveus toen hij me het script gaf. Als iets niet goed voelde, moest ik dat direct veranderen. Maar ik was verbaasd, ontroerd zelfs, over hoe accuraat ze het binnenleven van Julie beschreven.” Wel vroeg ze zich af of de regisseur beseft hoezeer hij zelf op Aksel lijkt. „Hij vond het heel moeilijk om Julie los te laten, dat ik als actrice met haar aan de haal ging.”

In The Worst Person in the World bereikt de strijd der seksen een grappige, verkrampte apotheose als tekenaar Aksel in een tv-studio botst met twee boze jonge vrouwen over het misogyne karakter van zijn vroegere strips. Aksel noemt ze humorloos, lijkt ze zelfs voor hoer uit te maken. Joachim Trier: „Aksel zegt precies de foute dingen op het verkeerde moment, dat was humoristisch bedoeld. Maar iemand vertelde me na de film: ‘Ik ben zo blij dat Aksel die trutten zegt waar het op staat!’ En iemand anders: ‘Ik ben zo blij dat je die lul van een Aksel laat afgaan.’

Snoeiharde vrouwelijke opinies

Trier: „De toon van het debat is sinds #MeToo erg gepolariseerd, je wordt geacht steeds expliciet partij te kiezen. Maar films stellen vragen, anders wordt het belerend. Deze film is ook geen allegorie, Julie staat niet voor ‘de vrouw’ of voor ‘de millennial’. Ze is een persoon.”

Renate Reinsve: „Volgens mij is er helemaal geen debat over #MeToo. Wel veel snoeiharde vrouwelijk opinies en mannen die hun mond houden, want je hebt zomaar iets verkeerds gezegd. Dat noem ik geen debat. Daarom is die tv-scène ook zo goed: daar zie je hoe het vastloopt.

„Films stellen vragen door dingen te tonen. Zo duikt Julie ook terloops in bed met een sexy professor psychologie. Dat is vóór 2017, zoiets halen ze tegenwoordig niet meer in hun hoofd. Maar nog maar paar jaar geleden keek niemand ervan op.”

#MeToo gaat over seks en macht, begint een mannelijke collega. Reinsve onderbreekt hem: „Dat betwijfel ik. Over seksueel misbruik is iedereen het wel eens. Het gaat over die hand op je borst met een glimlach, iemand die je net op de verkeerde toon uit eten vraagt. Kleine dingen waarvan we maar half doorhebben dat we het doen. Dat vind ik veel interessanter dan brute vormen van seksuele machtsuitoefening.”