‘De verloren jaren zou ik inhalen. Méér: ik werd miljonair’

Dit ben ik Iedereen heeft verschillende identiteiten. Hoe worden we wie we zijn? Deze week: Bakschik Martirosian (30), die na jaren in een azc een zeer succesvol bedrijf uit de grond stampte.

Foto Sake Elzinga

‘In 2001 kwam ik aan in Nederland, met mijn moeder en mijn broer. Ik was tien. Mijn vader was hier al en had een verblijfsvergunning. Ons lukte dat niet. In 2003 waren we uitgeprocedeerd en illegaal. We woonden in asielzoekerscentra. Ik vond het de hel.

Mijn ouders waren in drie jaar uit elkaar gegroeid en hadden best veel ruzie. Later kwam het goed. Ze zijn nu 35 jaar getrouwd en heel lief voor elkaar. Maar toen was het lastig.

„Als kind heb je nog niet zo in de gaten dat je er eigenlijk niet mag zijn. Pas toen mijn vrienden gingen vakkenvullen om leuke dingen te betalen en hun scooterrijbewijs te halen, werd duidelijk: dit is niet voor jou.

„Als je achttien jaar bent en illegaal, stopt het leven. Dan mag je ook niet meer naar school. Gelukkig had de mbo-opleiding die ik deed, mijn ID niet goed gecheckt. Toch was ik boos. Waarom moest míj dit overkomen? Mijn vriendinnetje moest betalen als we wat gingen eten. Zij vond dat niet erg. Ik vond dat verschrikkelijk.

„Mijn ouders zijn etnische Armenen, geboren in Azerbeidjan. Ze vluchtten naar Rusland. Ook daar kregen ze geen rust. Mijn vader ging naar Nederland in 1998. Als hij asiel kreeg, zouden wij dat ook krijgen, dacht hij. Dat bleek niet het geval. In 2013 kregen we alsnóg een verblijfsvergunning omdat een IND-medewerker het te gortig vond.

„Ik was 22. Ik had het gevoel dat ik járen had verloren. Ik zwoer dat ik die zou inhalen. Meer! Ik zou iedereen voorbij streven, ook de mensen die geen jaren verloren hadden. Ik zou succesvol worden én miljonair.

„We gingen in Stadskanaal wonen – vlakbij het azc. Stadskanaal is niet verkeerd, maar wel een beetje benauwd, ons kent ons. De meeste Stadskanalers zijn nooit in Amsterdam geweest. Een deel zelfs nooit in Groningen. Met mijn kop val ik niet op in Rotterdam, wel in Stadskanaal. Mijn broer en ik kregen vaak racistische opmerkingen. Gelukkig waren we een goed team, we steunden elkaar.

‘Een eigen bedrijf leek me een droom om na te jagen. Van vrienden en kennissen leende ik 10.000 euro. Daarvan kocht ik een lasermachine van 18.000 euro – 8.000 op afbetaling – die ik op de hogeschool had gezien. Al googelend leerde ik hoe ik me moest inschrijven bij de Kamer van Koophandel, op YouTube zag ik hoe je een website kunt bouwen. Ik richtte BMTEC op, een bedrijf voor het lasersnijden van kunststoffen.

Als je 18 bent en illegaal stopt het leven. Je mag niet meer naar school

„Met de machine maakte ik kunststof sleutelhangers, flessenopeners en pennen met bedrijfslogo; simpele, makkelijk te maken producten die ik goed kon verkopen. Toen mijn slaapkamer te klein werd, kreeg ik een hokje in de garage van mijn pa. Ik deed avond- en nachtdiensten in een luierfabriek om de schulden af te lossen.

„Ik studeerde inmiddels ook werktuigbouwkunde, en koos een minor ondernemerschap in Groningen. Ideaal, want je kreeg een businesscoach uit de praktijk toegewezen. Mijn coach werd de Friese ondernemer Lútsen Zijlstra. Bij de eerste kennismaking vroeg ik hem geld te lenen voor een nieuwe machine die 22.000 euro kostte. Hij trok zijn wenkbrauwen op, maar deed wat de bank niet deed: hij leende me 7.500 euro.

„Ik wilde een stap maken van de pennen en sleutelhangers naar kunststof halffabrikaten voor de maakindustrie. Ik verhuisde van het hokje in de garage van mijn pa, naar een groter pand in Emmen in 2016. Mijn moeder vond het doodeng. Ikzelf ook. Ik had opeens 1.000 euro vaste lasten, schulden en nauwelijks omzet.

‘Mijn eerste klant was een bedrijf voor schrikdraadsystemen. Toen die binnen was, belde ik andere bedrijven en blufte met die ene klant. Pusherig misschien, maar het werkte wel. Nu maken we onderdelen voor laadpalen, windmolens, auto’s.

„Het begin is moeilijk, maar ergens kwam de omslag. In 2016 begon het bedrijf enorm te groeien. Van 30.000 euro omzet naar 60.000, naar 150.000, naar een miljoen. Samen met Lútsen maakte ik een businessplan. Dit keer was de bank bereid een lening te geven. Ik heb veel aan Lútsen te danken. Een goeie coach is goud waard. Veel mensen willen je helpen, maar je moet ze zelf zoeken.

„Begin 2018 ging ik naar weer een groter pand – nu is het een kleine fabriek. We hebben geïnvesteerd in een softwaresysteem waarmee een klant binnen een minuut weet wat het kost om een bepaald onderdeel te laten maken. Voorheen kostte dat twee dagen en veel denk- en rekenwerk. Daarmee kunnen we verder groeien. Ik ben nu de grootste laser kunststofbewerker van Nederland. Dat wil ik ook worden in Europa. En dan naar de VS.

„Ik ben getrouwd met het meisje dat ons eten moest betalen toen we zestien waren. Ze heeft me altijd gesteund. Zij werkt als bedrijfsjuriste. We wonen in een vrijstaand huis in nationaal park Drentsche Aa. Met in de tuin een sauna met een bar. Nogal een verschil met het asielzoekerscentrum ja. Cooler.”

Aanmeldingen: ditbenik@nrc.nl