Kamer koerst snel af op afschaffen van de bedenktijd voor abortus

Abortuswet Een meerderheid van de Tweede Kamer lijkt te kiezen voor afschaffing van de verplichte bedenktijd bij abortus.

Corinne Ellemeet (GL), Ernst Kuipers (D66), Jan Paternotte (D66) en Attje Kuiken (PvdA) in Vak K tijdens het debat over de abortuswet.
Corinne Ellemeet (GL), Ernst Kuipers (D66), Jan Paternotte (D66) en Attje Kuiken (PvdA) in Vak K tijdens het debat over de abortuswet. Foto Lex van Lieshout/ANP

Wie een paar maanden zonder wifi in een jungle zou hebben gezeten en donderdagavond inschakelde op de livestream van de Tweede Kamer zal even hebben gedacht dat er toch een progressief-liberaal kabinet was aangetreden. In het ministersvak K zaten vijf politici van VVD, D66, PvdA en GroenLinks. Dát was niet de coalitie die VVD-leider Mark Rutte tijdens het slepende formatieproces voor zich zag. Hij riep vorig jaar herhaaldelijk beslist géén regering met een ‘linkse wolk’ te willen vormen.

Maar de vier partijen in Vak K zijn geen nieuwe regeringspartners. Zij vormen een gelegenheidscoalitie van vier Tweede Kamerleden, die vanaf deze week een eigen wetsvoorstel verdedigen waarmee de verplichte bedenktijd van vijf dagen voor vrouwen die een abortus willen ondergaan wordt afgeschaft. Ze werden vergezeld door minister Ernst Kuipers (Volksgezondheid, D66), die de wet niet heeft geschreven maar bij aanname zal moeten uitvoeren.

De aanpassing van de abortuswet uit 1984 is een van de heikele medisch-ethische kwesties waarin de regeringspartners D66 en ChristenUnie recht tegenover elkaar staan.

Om die reden was de initiatiefwet, vorig jaar al eens door D66 ingediend, in november van de debatkalender van de Tweede Kamer gehaald. Het mocht de lopende formatieonderhandelingen niet onnodig op scherp zetten.

Eerste gevoelige wetsvoorstel

Nu het nieuwe kabinet er zit, heeft de nieuwe D66-fractieleider Jan Paternotte er geen gras over laten groeien. Ruim twee weken na de beëdiging van Rutte IV heeft hij het debat over zijn initiatiefwet opnieuw kunnen agenderen. Het is daarmee het eerste politiek gevoelige wetsvoorstel in de nieuwe regeerperiode.

De (snelle) behandeling van de aanpassing van de abortuswet gaat overigens niet in tegen het nieuwe coalitieakkoord – en zal dan ook niet leiden tot een vroege kabinetscrisis. Daarin is immers afgesproken dat het schrappen van de bedenktijd bij abortus een vrije kwestie wordt. Ieder Kamerlid mag een eigen „persoonlijke afweging” maken. Het nieuwe kabinet heeft er zelf geen besluit over genomen; de twee liberale partijen (VVD en D66) en de twee confessionele (CDA en ChristenUnie) agree to disagree en laten het over aan de Kamer.

Paternotte c.s. weet dat zijn voorstel kansrijk is. De partijen van de vier indieners hebben samen al 75 zetels. Mochten er in deze fracties principiële tegenstemmers zijn dan is er met steun van andere partijen (Partij voor de Dieren, Volt) voldoende steun om de wet te laten aannemen.

De indieners van de initiatiefwet noemen de huidige verplichte bedenktijd van vijf dagen „betuttelend en paternalistisch”. Het is in hun ogen niet aan de politiek om te bepalen hoe lang vrouw moet nadenken over het ingrijpende besluit van abortus.

Lees ook: Medische ethiek wordt ‘vrije kwestie’ in de coalitie

Draai van Forum voor Democratie

Van sommige tegenstanders is de weerstand te verwachten. Waar D66- woordvoerder Wieke Paulusma over een „bijzondere dag” sprak, noemde SGP-Kamerlid Chris Stoffer het een „zwarte dag”. Het gereformeerde Kamerlid is mordicus tegen abortus omdat hij „pal wil staan voor het ongeboren leven”.

Forum voor Democratie heeft een opvallende draai gemaakt op het onderwerp. Toen PvdA en GroenLinks een jaar geleden een motie indienden met dezelfde strekking stemde FVD nog voor. Nu is de partij tegen. In een amendement stelt Forum voor om vrouwen die abortus willen (bij een „ongewilde maar verder normale zwangerschap”) verplicht naar de echoscopie van hun foetus te kijken.

PvdA-leider Lilianne Ploumens reactie: „Dit getuigt van pure vrouwenhaat en is onaanvaardbaar.”