Enquêtecommissie kraakt integriteitsbeleid provincie Limburg

Provinciale enquête De Limburgse gedeputeerde Ger Koopmans wekte de schijn van belangenverstrengeling, concludeert de parlementaire enquêtecommissie van Provinciale Staten. Die schoten zelf ook tekort.

Commissaris van de koning Theo Bovens had „onvoldoende aandacht” voor de risico’s van integriteitskwestie, oordeelt een provinciale onderzoekscommissie.
Commissaris van de koning Theo Bovens had „onvoldoende aandacht” voor de risico’s van integriteitskwestie, oordeelt een provinciale onderzoekscommissie. Foto Jean-Pierre Geusens ANP/HH

Het integriteitsbeleid in Limburg rammelde afgelopen jaren aan alle kanten. Gedeputeerden onderschatten risico’s, spraken elkaar daar niet op aan, de commissaris van de koning had geen regie en Provinciale Staten controleerde niet of nauwelijks. Zo kon het dat gedeputeerde Ger Koopmans (CDA) de schijn van belangenverstrengeling wekte.

Dat concludeert de parlementaire enquêtecommissie in het woensdag gepresenteerde rapport ‘Blinde hoeken van het integriteitbeleid van de Provincie Limburg’. De commissie deed onderzoek naar aanleiding van een publicatie in NRC over een commissariaat van Koopmans bij het Limburgse baggerbedrijf Terraq.

Het onderzoek, onder meer op basis van het horen van getuigen en vrijwillig door Koopmans ter beschikking gestelde documenten, kon geen belangenverstrengeling vaststellen. De gedeputeerde wekte wel „de schijn van belangenverstrengeling” en „schoot op meerdere punten tekort”, concludeert de commissie.

Zo stuurde Koopmans een lobbymail van Terraq, die naar zijn zakelijke mailadres was gestuurd, door in de ambtelijke organisatie. De gedeputeerde en het bedrijf hebben daarmee „de schijn van belangenverstrengeling” gewekt.

Uit het onderzoek van de enquêtecommissie blijkt dat baggeraars vaker mails stuurden naar het zakelijk adres van Koopmans. Die maakte bovendien in 2016 twee keer, in strijd met de provinciale regels, gebruik van de dienstauto met chauffeur voor zijn vervoer van of naar zijn bijbaan bij Terraq.

Koopmans werd door een topambtenaar van de provincie aangesproken op „de onwenselijkheid van het doorsturen van mails”, maar een discussie tussen de ambtenaren en de bestuurder werd belemmerd door de „dominante” bestuursstijl van de gedeputeerde.

Lees ook: Ministerie greep in bij affaire rond bijbaan gedeputeerde Koopmans

Hoeder van de integriteit

Binnen het college van Gedeputeerde Staten (GS) bestond een cultuur waarin het bewaken van de eigen portefeuille belangrijker was dan het elkaar aanspreken op integriteitsafspraken en –dilemma’s. De enquêtecommissie is hard over toenmalig commissaris van de koning Theo Bovens. Bij eerdere integriteitskwesties hadden Provinciale Staten gevraagd om een actievere rol van hem als hoeder van de integriteit. Maar hij bleef vasthouden aan een „pedagogische aanpak van integriteitsvragen (agenderen van het morele besef) en de keuze om de eigen verantwoordelijkheid van politici voor integriteit als uitgangspunt te hanteren”. Hij had „onvoldoende aandacht” voor de risico’s.

Provinciale Staten schoten tekort bij de controle. oordeelt de commissie. Ze vroegen naar de naleving van afspraken over nevenfuncties en gaven blijk van een gebrekkig politiek geheugen. Tegelijkertijd kregen ze - nadat tumult ontstond over Koopmans’ nevenfuncties – van Gedeputeerde Staten geen goed overzicht. De commissie: „De Staten zijn door GS onvolledig en daarmee onvoldoende geïnformeerd”.

De enquêtecommissie vraagt zich ook af waarom de provincie er zelf niet in slaagt om integriteitskwesties boven water te halen. Ze worden „geagendeerd” door ,,actie van buiten (meestal NRC en/of De Limburger)”. De commissie zag overigens af van openbare verhoren onder ede. Dat vonden de leden niet nodig voor de waarheidsvinding. De commissie kreeg bij haar onderzoek hulp van de landsadvocaat en KPMG.

Koopmans en Bovens zijn niet meer in functie. Ze stapten in april vorig jaar net als alle zes overige leden van het college van GS op na ophef over de landschapsorganisatie IKL en de rol van directeur en oud-gedeputeerde Herman Vrehen in die organisatie.

Lees ook: Bij het CDA in Limburg vallen de integriteitskwesties niet mee: ‘Motorblok partij heeft groot onderhoud nodig’