El Salvador wil een cryptolab worden: niet iedereen is zo enthousiast als de president

Cryptovaluta El Salvador voerde vorig jaar de bitcoin in als wettig betaalmiddel. Volgens de president een eerste stap naar een nieuwe economie, maar het Internationaal Monetair Fonds roept nu op: stop er mee.

President Nayib Bukele van El Salvador maakte in november de aanleg van Bitcoin City bekend op een Latijns-Amerikaans cryptocongres in zijn land.
President Nayib Bukele van El Salvador maakte in november de aanleg van Bitcoin City bekend op een Latijns-Amerikaans cryptocongres in zijn land. Foto Marvin Recinos/AFP

Aan grootse plannen geen gebrek bij Nayib Bukele, de jonge, autocratische leider (40) van het kleine El Salvador. In het zuidwestelijke puntje van zijn land wil de zakenman-president de komende jaren Bitcoin City uit de grond stampen: een economische zone gericht op het ‘delven’ van cryptomunten. De bouw moet zichzelf betalen, dankzij de uitgifte van 1 miljard dollar aan bitcoinobligaties. De stroomslurpende mijnen zullen draaien op de warmtecentrale van de nabijgelegen slapende vulkaan Conchagua, belooft Bukele.

Niet iedereen is zo enthousiast als de president. Dinsdag waarschuwde het Internationaal Monetair Fonds (IMF) dat het Midden-Amerikaanse land zich financieel kwetsbaar maakt met de enthousiaste omarming van de bitcoin. In september vorig jaar maakte Bukele de munt – als eerste land ter wereld– tot wettig betaalmiddel, naast de Amerikaanse dollar. Sindsdien moet er, waar mogelijk, mee betaald kunnen worden. Volgens het IMF kan het land daar beter mee stoppen: „Bitcoin brengt grote risico’s mee voor de financiële stabiliteit, financiële integriteit en consumentenbescherming.”

Lees ook: El Salvador waagt gok met bitcoin als betaalmiddel

Die instabiliteit is direct gevolg van de sterk wisselende waarde van de bitcoin. Die raakt de Salvadoraanse schatkist sinds de regering vorig jaar minstens 1.801 bitcoin insloeg. Ze kocht daarbij tegen een koers die varieerde van 50.000 tot 67.000 dollar per stuk. Sinds een piek in november is de waarde echter gehalveerd, tot 33.500 dollar deze woensdag.

Kazachstan

De devaluatie van de bitcoin versnelde na de maatschappelijke onrust die begin dit jaar uitbrak in Kazachstan. Het Centraal-Aziatische land delft na Rusland en de VS de meeste cryptomunten ter wereld. Tijdens het bloedig neerslaan van de protesten sloot het regime echter tijdelijk het internet af waardoor deze mijnindustrie stilviel. Dinsdag kampten Kazachstan en buurlanden Kirgizië en Oezbekistan ook met een grootschalige stroomuitval, mogelijk deels het gevolg van het cryptomijnen, dat het nog uit de Sovjet-tijd stammende regionale elektriciteitsnet overbelast.

Bukele ziet in de Kazachstaanse perikelen echter geen waarschuwing, maar kansen. Nadat veel cryptodelvers een jaar geleden China verruilden voor Kazachstan toen Beijing het mijnen aan banden legde, roept hij hen nu op naar zijn Bitcoin City te trekken. Ongeveer 88.000 mijnwerkers delven in Kazachstan momenteel circa 14 procent van alle wereldwijde bitcoin.

Het is sterk de vraag of El Salvador zo’n toeloop aan zou kunnen. In het energierijke Kazachstan slokt de industrie jaarlijks naar schatting 19 terawattuur (TWh) aan stroom op. El Salvador, dat pas drie jaar geleden al zijn burgers aansloot op het elektriciteitsnet, heeft die capaciteit bij lange na niet. Nu verbruikt het land gemiddeld bijna 6 TWh per jaar. De warmtekrachtcentrales van het staatsenergiebedrijf, waarop Bukele zijn Bitcoin City wil laten draaien, voorzien in nog geen kwart van de huidige nationale stroomvraag.

Geen tegenspraak gewenst

Bukele blijft het bitcoinevangelie echter enthousiast uitdragen. Burgers kregen van de staat vorig jaar een eigen cryptoportemonnee, waarin al voor 30 dollar aan bitcoin zat. Op Twitter, zijn belangrijkste spreekbuis, valt hij sceptici die het wagen zijn cryptoplannen te bekritiseren hard en persoonlijk aan.

Sinds september is bitcoin een wettig betaalmiddel in El Salvador. De cryptomunt moet, waar mogelijk, overal geaccepteerd worden, zoals in deze kapperszaak in Santa Tecla. Foto Salvador Melendez/AP

Toen de bitcoin in september 17 procent in waarde zakte op de dag dat El Salvador de munt als betaalmiddel invoerde, gaf Bukele het IMF van die crash de schuld – om bij de nieuwe lagere prijs snel wat extra bitcoin in te kopen.

De president is in eigen land niet gewend aan tegenspraak. Sinds zijn verkiezing, in 2019, bracht hij de wetgevende en rechtsprekende macht onder totale controle. De wetten die bitcoin een betaalmiddel maakten en het uitgeven van cryptostaatsobligaties regelen, kwamen zonder veel oppositie tot stand.

Lees ook: ‘Millennial dictator’ Bukele grijpt alle macht in El Salvador

Sinds zijn aantreden heeft Bukele zich op het wereldtoneel toenemend afgekeerd van Washington, waar het IMF zetelt, en toenadering gezocht tot China, dat onder meer coronavaccins levert. Op de oproep van het IMF reageerde hij dinsdag op karakteristieke wijze. Op Twitter deelde hij bij een nieuwsbericht over de reprimande een gifje (bewegend plaatje) waarin twee figuren uit de tekenfilmserie Simpsons het IMF sarcastisch wegwuiven.