Profiel

VVD aarzelt: hoe verder met Sahla?

Kwestie-Soumaya Sahla De VVD is in verlegenheid gebracht over adviseur Soumaya Sahla, ooit veroordeeld als lid van de Hofstadgroep.

Soumaya Sahla (38) is al een paar jaar actief in het thematisch netwerk ‘Veiligheid en Justitie’ van de VVD.
Soumaya Sahla (38) is al een paar jaar actief in het thematisch netwerk ‘Veiligheid en Justitie’ van de VVD. Foto Friso Keuris

Ze gaan er bij de VVD over „nadenken”, zei fractievoorzitter Sophie Hermans afgelopen zondag, in het televisieprogramma WNL op Zondag. Dat Soumaya Sahla actief is in de VVD, geeft haar „een ongemakkelijk gevoel”. Sahla is ooit veroordeeld als lid van de terroristische Hofstadgroep. Dat woord, ‘ongemakkelijk’, nam Hermans maar liefst acht keer in de mond. Want de ‘rechtsstatelijke manier’ om naar Sahla te kijken („Veroordeeld. Straf uitgezeten. Punt.”) was voor haar niet langer afdoende. Wat dan wel? Hermans wist het niet, en twijfelde openlijk.

Sinds PVV-leider Geert Wilders in de Tweede Kamer Sahla begon aan te vallen, heeft de VVD een groot probleem. „De VVD heeft een terrorist in dienst die mij onder de groene zoden wilde krijgen”, zei Wilders vorige week in het debat over de regeringsverklaring. Opvallend was toen al dat Hermans het niet echt voor haar opnam, en premier Mark Rutte daarna ook niet – ze zeiden dat Sahla níet hun adviseur was, ze was níet in dienst van de VVD, ze kon ook niet zomaar in de Tweede Kamer komen.

Waar de VVD nu mee zit – Sophie Hermans is in haar partij niet de enige – lijkt vooral een zelf gecreëerd probleem. Het levensverhaal van Soumaya Sahla (38) is al heel lang bekend in de partij, en het was tot nu toe geen probleem. Ze is al een paar jaar actief in het thematisch netwerk ‘Veiligheid en Justitie’ van de VVD, waar ze onder meer paneldiscussies organiseert, en ze is ook al jaren de rechterhand en naaste adviseur van VVD-coryfee Frits Bolkestein. Die is al sinds 2011 haar mentor.

‘Showproces’

In december vorig jaar, toen Wilders begon te twitteren over Soumaya’s zus Fonda Sahla, die D66-Kamerlid werd, was het er bij de VVD in de Tweede Kamer al wél over gegaan: de partij maakte zich misschien kwetsbaar met de rol van Soumaya in het netwerk. Vooral, vonden VVD’ers ook buiten het Binnenhof, omdat ze haar nooit voluit hadden horen zeggen dat ze afstand nam van haar verleden.

In een interview in Elsevier, in 2019, noemde ze de rechtszaak tegen haar een „showproces”. Ze zei: „Ik was de eerste vrouwelijke terreurverdachte en diende als voorbeeld.” Ze werd in 2005 met twee anderen gearresteerd, en later veroordeeld wegens lidmaatschap van een terroristische organisatie en vuurwapenbezit. Ze zat drie jaar in de cel.

Ze zei in het interview wel dat er in de Extra Beveiligde Instelling (EBI) in Vught spanningen ontstonden tussen haar en de andere leden van de Hofstadgroep, het radicaal-islamitische netwerk waar onder meer Mohammed B. deel van uitmaakte, de moordenaar van Theo van Gogh. Sahla: „De jongens hadden waarschijnlijk alleen Islam voor dummies gelezen. Kenden het verschil niet tussen verzen in de Koran die nu als dode letter gelden en wat daarna kwam.” VVD’ers in de Tweede Kamer of het kabinet gaan niet over het thematische netwerk waar Sahla in zit. Dat is een partij-aangelegenheid. Maar meer nog is het iets van de leden zélf. De VVD heeft 24 thematische netwerken die door leden zijn bedacht en opgericht. Het kan gaan over zzp’ers en familiebedrijven, over ‘mobiliteit en leefomgeving’, onderwijs, vrouwen, defensie – wat dan ook. Het doel is: discussie op gang brengen, in de VVD én daarbuiten. Het partijbureau wijst een voorzitter en een secretaris aan voor zo’n netwerk, als vrijwilligers, en die moeten lid zijn van de VVD. Maar verder kunnen ook niet-leden eraan meedoen.

VVD’ers zijn zwijgzaam

VVD’ers vinden het ongemakkelijk dat in Sahla’s cv, op de site van het netwerk, niets staat over haar veroordeling. Maar dat is ook weer niet zo ernstig dat ze haar dáárom willen wegsturen. En ook niet omdat Wilders nu opeens zo’n groot punt maakt van haar betrokkenheid bij een discussieplatform. In de Tweede Kamer, bij de ingang van de plenaire zaal, wilde Sophie Hermans er op dinsdagmiddag niets meer over zeggen. VVD-leider Mark Rutte was ook zwijgzaam. „Omdat het over personen gaat”, zei hij. „We zeggen er pas weer iets over als we wat te melden hebben.”

Lees ook: VVD ‘voelt ongemak’ over adviseur Sahla na stevige kritiek van Wilders

De ouders van Sahla kwamen uit Marokko, ze is de vijfde van acht kinderen. In Elsevier noemde ze het gezin een „religieus islamitisch nest”. Haar vader was mede-oprichter van de moskee El-Islam in Den Haag. In de gevangenis was ze politicologie gaan studeren. „Ik wilde weten wat er aan de hand was”, zei ze daar zelf over. „Hoe besluitvorming werkt, waarom ik daar zat.” Ze studeerde ook Afrikaanse studies, en islamitische theologie. Volgens de site van het VVD-netwerk doet ze promotieonderzoek in Leiden naar het ‘religieus-orthodoxe wereldbeeld’. „Ze onderzoekt”, staat er, „of liberaal westers denken een goed alternatief is.”

Ogen zijn gericht op Bolkestein

Waar de VVD nu precies over ‘nadenkt’ en wat ze, in Ruttes woorden, op een dag te ‘melden’ zullen hebben, is onduidelijk. Willen ze haar alsnog openlijk afstand laten nemen van haar lidmaatschap van de terroristische Hofstadgroep? Of haar het partijlidmaatschap ontnemen?

En stel dat ze haar kwijt willen, wat doet Frits Bolkestein (88) dan, die haar jarenlang in bescherming heeft genomen? Hij wordt gezien als een prominent lid dat respect verdient, maar veel invloed heeft hij niet meer. Toch zal het pijn doen als Bolkestein, partijleider tussen 1990 en 1998, zijn lidmaatschap zou opzeggen. Frits Bolkestein, die onbereikbaar was voor commentaar, zal haar, dat lijkt wel zeker, uit déze kwestie niet kunnen redden.