Regisseur Mathieu Amalric is bij toeval ook acteur

Achtergrond | IFFR: Mathieu Amalric Het Franse multi-talent Mathieu Amalric is op IFFR online aanwezig met twee nieuwe films en een Big Talk.

Clarisse (Vicky Krieps) in ‘Hold me Tight’.
Clarisse (Vicky Krieps) in ‘Hold me Tight’.

De gelauwerde Franse acteur Mathieu Amalric is niet alleen heel productief, maar ook bijzonder veelzijdig. Op het laatste filmfestival van Cannes waren liefst drie films van en met Amalric te zien.

Zo had hij een bijrol in Wes Andersons The French Dispatch, speelde hij de hoofdrol in de Franse musical Tralala en ging Serre moi fort (internationaal uitgebracht als ‘Hold Me Tight’ ) in première, een film die hij zelf regisseerde.

Zulke zeer uiteenlopende films illustreren dat Amalric (1965) eigenlijk op drie borden schaakt: als acteur in zowel nationale als internationale producties, en als regisseur die bouwt aan een indrukwekkend oeuvre dat in Nederland niet zo bekend is.

Van de zes lange films die hij maakte, werd alleen Tournée (2010) in Nederland uitgebracht: het levensechte portret van een groep burleske danseressen waarvoor hij in Cannes de prijs kreeg voor beste regisseur. Zelf beschouwt Amalric zich vooral als regisseur, acteur werd hij bij toeval. In het online interviewprogramma Big Talk ondervraagt IFFR-festivaldirecteur Vanja Kaludjercic hem op 30 januari over zijn loopbaan aan beide zijden van de camera. Ook zijn Hold Me Tight en Tralala online te zien.

Van chanson tot electro

Amalric, met zijn indringende en melancholieke blik, is op zijn best als hij samenwerkt met regisseurs die niet bang zijn om hem uit te dagen. Zo maakte hij met Arnaud Desplechin onder meer Rois et reine, Un conte de Noël en Les fantômes d’Ismaël, waarin hij veeleisende rollen speelde als alter ego van Desplechin.

De broers Arnaud en Jean-Marie Larrieu strikten Amalric meermaals voor hun eigenzinnige films, waaronder La brêche de Roland, Un homme, un vrai en L’amour est une crime parfait.

Un homme, un vrai (2003) bevatte al musical-elementen, dus heel verbazingwekkend is het niet dat de broers Larrieu met Tralala nu een volbloed musical afleveren. De songs in het langzaam onder de huid kruipende Tralala lopen uiteen van chanson tot rap en sfeervolle electro.

Het verhaal speelt zich grotendeels af in bedevaartsoord Lourdes, waar de broers geboren zijn. Ze draaiden er in de zomer van 2021, midden in de coronapandemie, waardoor de straten van Lourdes opvallend leeg zijn. Amalric is Tralala, een arme straatmuzikant met Jezusbaard, die in een afbraakpand in Parijs woont.

Wanneer een mysterieuze, in het blauw geklede jonge vrouw aan hem verschijnt, ziet hij haar aan voor de maagd Maria en begint een zoektocht om haar terug te vinden. Zijn enige aanwijzing is de aansteker die zij achterliet met een plaatje van Lourdes, dus trekt hij met zijn gitaar naar het bedevaartsoord. Daar wordt hij door een vrouw aangezien voor haar dood gewaande zoon Pat.

Bekende Franse musici schreven speciaal voor elk personage liedjes. Die van Tralala zijn van de hand van singer-songwriter Philippe Katerine. Amalric toont zich een charmante troubadour, wiens vocale stijl dichter bij muzikale declamatie ligt dan bij croonen. De liedjes zijn in het verhaal geïntegreerd, stuwen de plot voort en worden steeds emotioneler, met als prachtige climax ‘Le mot juste’ – geschreven en gezongen door muzikant Bertrand Belin, die de broer van Pat speelt. Het motto van de film is ‘wees vooral niet jezelf’. Door een ander te zijn, vindt Tralala uiteindelijk zichzelf.

Flashbacks binnen flashbacks

Muziek speelt ook een cruciale rol in Hold Me Tight. Amalrics zesde speelfilm is een verfilming van Claudine Galéa’s toneelstuk Je reviens de loin. De geweldige hoofdrol is van Vicky Krieps, de jonge actrice die doorbrak met Paul Thomas Andersons Phantom Thread. Krieps speelt Clarisse, een vrouw die in een oude stationwagon door Frankrijk zwerft. Het lijkt erop dat zij haar man en twee kinderen, Lucie en Paul, verlaten heeft. Zij wonen nog in hun oude huis, waar een piano een prominente plaats inneemt. De scènes met Clarisse worden afgewisseld door flashbacks, met soms weer flashbacks binnen flashbacks.

Zo maakt Amalric het toneelstuk heel filmisch, met niet-chronologische fragmenten waarvan de toeschouwer het tijdsverloop zelf moet reconstrueren en flashbacks die fungeren als spoken uit het verleden.

Waarom is Clarisse dan vertrokken? Het antwoord levert een aangrijpende film op, die extra emotioneert door de pianomuziek die Amalric laat horen, soms gespeeld door Clarisse’ getalenteerde dochter Lucie: van Beethoven en Debussy tot Schönberg en Ligetti.

In een mooie, terloopse scène zien we Clarisse samen met een muzikant kijken naar Bloody Daughter, de persoonlijke documentaire van de dochter van de legendarische pianiste Martha Argerich over haar legendarische maar ook vaak afwezige moeder.

Zulke verwijzingen zeggen iets over Amalrics eigen artistieke voorliefdes maar vormen ook min of meer betekenisvolle stukjes in de puzzel die hij de kijker voorschotelt. Op zijn beurt is het indrukwekkende Hold Me Tight weer een nieuw puzzelstukje in het zeer gevarieerde oeuvre van een gedreven acteur en regisseur.

De ‘Big Talk’ met Mathieu Amalric is online te zien op 30 januari, aanvang 16u. Tralala (Arnaud en Jean-Marie Larrieu) en Hold Me Tight (Mathieu Amalric) zijn online te zien op IFFR.