Na jaren van verbetering verslechterde de gezondheid van Groningers vorig jaar

Onderzoek RUG Vooral bewoners die vaker schade hebben aan hun huis hebben last van stressgerelateerde gezondheidsklachten zoals hartkloppingen, duizeligheid, irritatie en moeheid.

Fakkeltocht medio januari door het centrum van Groningen als protest tegen de gaswinning en de aardbevingen.
Fakkeltocht medio januari door het centrum van Groningen als protest tegen de gaswinning en de aardbevingen. Foto Kees van de Veen

De gezondheid van Groningers in het aardbevingsgebied is vorig jaar verslechterd. Dat blijkt uit een dinsdag gepubliceerd onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) waarbij ongeveer 3.000 Groningers zijn ondervraagd. De conclusie is opvallend, omdat de gezondheid van Groningers in 2020 juist toenam.

Vooral bewoners die vaker schade hebben aan hun huis hebben last van stressgerelateerde gezondheidsklachten zoals hartkloppingen, duizeligheid, irritatie en moeheid. Terwijl over het algemeen bewoners zich ondanks de bevingen in het gebied juist veiliger voelen dan voorheen en minder risico’s ervaren.

Zowel de afhandeling van de schades als de versterking van huizen gaan samen met meer gezondheidsklachten. „De indirecte gevolgen van de bevingen in Groningen hebben een negatieve weerslag op de gezondheid van de bewoners”, zegt Katherine Stroebe, hoogleraar sociale psychologie aan de RUG en een van de onderzoekers. „Bewoners hebben te maken met langdurige procedures en veel instanties, dat kan tot stress leiden.”

Ook blijkt uit het onderzoek dat na jaren van een stijgend vertrouwen in de overheden, het vertrouwen in de Rijksoverheid en gemeenten vorig jaar juist daalde onder alle Groningers. Dat kan te maken hebben met de gevolgen van de gaswinning, aldus Stroebe. Maar ook met andere zaken zoals de aanpak van de Covid-19-pandemie en de toeslagenaffaire.

„Dat het vertrouwen daalt is een slecht teken”, zegt Stroebe. „Bovendien is het vooruitzicht dit jaar niet positief op een herstel van vertrouwen”, doelt Stroebe op de aankondiging van begin januari dat de gaswinning dit jaar mogelijk verdubbeld wordt. „Voor de bewoners voelt het alsof de zoveelste belofte niet wordt nagekomen en dat is echt een slechte ontwikkeling.”

Het onderzoek liep vanaf het voorjaar tot en met het najaar vorig jaar, waardoor de aankondiging van de gasverhoging niet meegenomen is in het onderzoek. „Maar die ontwikkeling kan moeilijk als hoopgevend worden gezien”, zegt Stroebe.

Een systeemprobleem

Al sinds 2016 voert de RUG jaarlijks onderzoek uit naar de gesteldheid van inwoners in de provincie Groningen. Vanaf het begin waarschuwen de onderzoekers voor de steeds slechtere gezondheid van de gedupeerden in het gebied en doen ze aanbevelingen om de bewoners meer centraal te stellen, ze niet van het kastje naar de muur te sturen en alle procedures kort en ruimhartig te voltooien.

Ook nu doet Stroebe die aanbevelingen. „Maar ik ben voorzichtiger met mijn kritiek op het opvolgen van de aanbevelingen dan vijf jaar geleden”, zegt ze. „De professionals en ambtenaren doen hun best.” Vorig jaar onderzocht Stroebe deze beroepsgroep, die hun werk soms bestempelde als ‘gekmakend’. „Alleen is de uitwerking, met veel instanties en verschillende perspectieven, een systeemprobleem. Dat op één lijn krijgen is ontzettend ingewikkeld.”

Stroebe heeft dan ook niet één oplossing die alles problemen oplost, zegt ze. „Het moet snel en goed in Groningen en die twee gaan op dit moment niet goed samen.”

Woede en onbegrip in Groningen: zo’n zachte winter en toch meer gas nodig?