Opinie

Euforie, agitatie en het Nederlandse Trumpje

Tom-Jan Meeus

En zo gaat het land een fase van de pandemie in die opluchting en misschien zelfs even euforie brengt. Toch vergt de verwerking van twee jaar vrijheidsbeperkingen vermoedelijk meer dan een avondje dansen op straat of een paar theater- of restaurantbezoeken. Te veel mensen hebben persoonlijk of zakelijk te lang in isolement gezeten.

Dus je hoopt dat politici inzien welke rol dit van ze vraagt: kalmeren, niet agiteren.

Het gebrek aan zelfbeheersing vorige week in de Kamer was daarom best droevig. Volksvertegenwoordigers die elkaar op de vloer van de nationale vergaderzaal als hooligans toeschreeuwden: het laatste waar het land baat bij heeft.

Pandemieën beïnvloeden politici. Tijdens de onderhandelingen over het Verdrag van Versailles in 1919 kreeg president Woodrow Wilson Spaanse griep. Tot dan verzette hij zich vurig tegen de Brits-Franse eis tot forse Duitse herstelbetalingen voor de Eerste Wereldoorlog. Daarna gaf hij het op – een bepalend moment voor de Europese geschiedenis.

Nu zinspeelt de Russische president Poetin op een conflict met het Westen via militaire actie in Oekraïne. Voormalig president Trump versterkt het antidemocratische sentiment in de VS nu hij bij grote delen van de Republikeinen steun afdwong voor zijn waanidee dat hij de verkiezingen van 2020 verloor door fraude. Je hoort wel dat het World Economic Forum corona zou gebruiken voor een Great Reset – maar Poetin en Trump werken er echt aan.

Nederland kan hier weinig tegen doen, al helpt het als de nationale politiek dezelfde lijn trekt. Ook om duidelijk te maken welke partijen dit gemeenschappelijke belang willen doorbreken.

En voordat de partij van ons eigen Trumpje weer poneert dat ‘de verantwoordelijken’ voor het coronabeleid berecht moeten worden, is het misschien goed eraan te herinneren dat dit beleid er óók kwam door Baudets eigen politieke onvermogen.

Dit zit zo. Drie jaar terug, in 2019, werd FVD de grootste bij de Statenverkiezingen, goed voor twaalf senaatszetels. Maar door interne conflicten, zomer 2019 en november 2020, waarin het draaide om Baudet zelf, verloor FVD liefst negen van haar twaalf zetels. Dus toen de senaat vorig jaar bijvoorbeeld instemde met de door Baudet zo gelaakte coronapas, speelde FVD met haar drie zeteltjes geen rol. Maar had Baudet eerder vaardigheid en leiderschap getoond, en zijn twaalf zetels behouden, dan was FVD als grootste senaatfractie een serieuze tegenspeler voor het kabinet geweest.

In FVD-taal: welke ‘verantwoordelijken’ moeten hiervoor nu eigenlijk berecht worden – zij die het plan voorstelden, of zij die door eigen toedoen faalden in hun verzet ertegen?

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft elke dinsdag op deze plek een column.