De olympiërs vertrekken naar Beijing, bibberend en hopend op een Covid-vrije overtocht

Olympische Spelen De olympiërs vliegen woensdag naar Beijing. De veiligheidseisen voor de vlucht zijn opgeschroefd, na slechte ervaringen bij de Zomerspelen.

Vlak na de vlucht van de olympiërs naar Tokio bleken afgelopen zomer meerdere sporters besmet.
Vlak na de vlucht van de olympiërs naar Tokio bleken afgelopen zomer meerdere sporters besmet. Evert Elzinga/ANP

Om te voorkomen dat hij vlak voor de Olympische Spelen nog het coronavirus oploopt, leeft shorttracker Dylan Hoogerwerf al weken in zelfisolatie. Zijn ouders zag hij een maand geleden voor het laatst. In zijn woningcomplex draait hij zijn hoofd weg als hij iemand op de gang tegenkomt. Zijn dagen zijn monotoon - hij traint, hij eet en zit de tijd uit tot hij eindelijk naar China mag. „Je kunt het nu overal oplopen”, zegt Hoogerwerf. „Je hebt het niet in de hand. Iedereen heeft er alles aan gedaan.”

Hij heeft er niet bij stilgestaan dat de denkbeeldige bubbel die hij de voorbije weken om zich heen trok deze woensdag op z’n zwakst is, onderweg naar en aan boord van het KLM-vliegtuig dat hem en zijn medesporters, coaches en andere begeleiders van TeamNL in een kleine tien uur rechtstreeks van Amsterdam naar Beijing zal brengen. Het was afgelopen zomer tijdens of vlak na zo’n KLM-vlucht met atleten naar de Olympische Spelen van Tokio dat vier sporters en twee leden van de begeleidingsstaf besmet raakten en hun olympische optreden vlak voor aanvang alsnog konden vergeten.

Lees ook: een verhaal over de Olympische vlucht naar de zomerspelen van Tokio, van vorige zomer

Leven als monniken

Om dat scenario te voorkomen leven de leden van TeamNL al weken als monniken. Shorttracker Suzanne Schulting zag haar familie voor het laatst met Kerst. Het risico dat ze besmet zou raken door haar studerende zusjes was te groot. „Als zij thuis waren, mocht ik van mijn ouders niet komen”, zei ze dinsdag in gesprek met de pers.

Nu besmet raken, negen dagen voor de openingsceremonie op 4 februari, betekent zonder pardon geen Olympische Spelen. Zonder twee negatieve coronatesten in de dagen voor vertrek laat China niemand het land in. De chef de mission van de Winterspelen, Carl Verheijen, raakte bijna twee weken geleden precies ‘op tijd’ besmet. Hij ging op Papendal in isolatie en reist een paar dagen later dan zijn ploeg naar Beijing.

Vier jaar trainingsarbeid kan in een oogwenk voor niets zijn geweest. „Het is echt niet leuk meer hoe groot mijn angst voor corona is”, zei skeletonner Kimberley Bos na haar overwinning tijdens de wereldbeker in het Duitse Winterberg begin januari. Toen haar een bekertje water werd aangereikt, vroeg ze meteen: „Waar komt die vandaan?”

Het kan op het laatste moment nog misgaan, zoals bij de vlucht KL861 die op zaterdag 17 juli van Amsterdam naar Tokio vloog. Aan boord zat een groot deel van de Nederlandse ploeg op weg naar de Zomerspelen in Japan, maar ook journalisten, toeristen en sporters uit landen van over de hele wereld. Leden van TeamNL kregen medische mondmaskers, waren bij speciale balies ingecheckt, hadden een eigen lounge, gingen apart aan boord, maar in het vliegtuig zat iedereen door elkaar.

Luchtvaartmaatschappij KLM stelde destijds dat het aannemelijk was dat de besmettingen plaats hadden gevonden tijdens de periode dat de sporters op het vliegveld in Tokio moesten wachten op de uitslag van hun coronatest, die direct na de landing was afgenomen. Dat proces duurde soms meer dan vier uur. Maar KLM moest ook toegeven dat hun eigen personeel op de betreffende vlucht van tevoren niet op corona was getest.

Bondscoach Jeroen Otter van de shorttrackers ziet de vlucht naar China deze woensdag dan ook als „een laatste horde van tien uur”. Als je het nieuws over de besmettingscijfers volgt, zegt hij, „dan kun je niet anders dan concluderen dat de kans steeds groter wordt dat wij het ook krijgen.” Maar de vlucht gaat dit keer naar een ander land dan Japan, met andere voorbereidingen, en ook de ervaring met de Zomerspelen kan worden meegenomen, zegt Otter. „Ik zei een jaar geleden al dat het geweldig was dat die Spelen nog een half jaar voor ons zaten, want zo zouden alle fouten die daar gemaakt zijn, bij ons gecorrigeerd worden.”

Het is echt niet leuk meer hoe groot mijn angst voor corona is

Kimberley Bos skeletonner

Strengere regels tijdens vlucht

Vaststaat dat de regels rond vlucht KL823 van Amsterdam naar Beijing veel strenger zijn dan een half jaar geleden. Als de equipe van in totaal negentig Nederlandse sporters en hun begeleiding woensdag vertrekt, hebben ze al voor hun aankomst op Schiphol afscheid genomen van hun dierbaren. Ze zijn met privé-vervoer, geregeld door hun team of sportbond, naar de luchthaven gebracht. Net als vorig jaar zullen ze via eigen balies, een afgehuurde lounge en een aparte boardingsprocedure aan boord gaan.

Naar de wc gaan in een openbaar toilet op het vliegveld is uit den boze. Uitgangspunt is om de bubbel waarin TeamNL zich al weken heeft teruggetrokken zoveel als mogelijk in tact te houden. Dat betekent dat inchecken in kleine groepjes gaat. En ook wordt er vlak voor boarding nog een testronde georganiseerd. Al het KLM-personeel dat met de atleten in aanraking komt, is gevaccineerd en getest. „NOC-NSF en KLM willen benadrukken dat een honderd procent garantie over besmettingen vooraf, tijdens of na de speciale vluchten niet te geven is”, staat in een persbericht van de luchtvaartmaatschappij. Op woensdag 2 februari reist nog een deel van de oranje equipe naar Beijing.

Voor beide vluchten geldt dat ook nu mensen van buiten de bubbel meereizen. Naar de huur van een privécharter „is wel gekeken, maar daar is niet voor gekozen”, zegt een NOC-NSF-woordvoerder. „Dat heeft onder andere te maken met de grootte van het toestel en die van de ploeg.” Werd het te duur? „Het ging ook om de kosten, inderdaad.”

Lees ook: dit achtergrondverhaal over de strenge regels in Bejing, tijdens de Winterspelen

Maar het grote verschil met wat de ‘coronavlucht’ naar Tokio is gaan heten, is dat mede-passagiers uitsluitend voor de Spelen naar China reizen, bijvoorbeeld omdat ze daar als journalist heen gaan. Toeristen en andere reizigers komen het land niet in. Voor een accreditatie voor de Spelen heeft iedereen zich van tevoren meer dan eens moeten laten testen. Ongevaccineerden hadden al drie weken in China in quarantaine moeten zitten.

De andere passagiers gaan vóór de sporters aan boord, en nemen achterin het vliegtuig plaats. Voor hen blijven twee rijen leeg, om te voorkomen dat atleten als ‘close contact’ worden aangemerkt als iemand achterin besmet blijkt te zijn. Als laatste stappen de atleten in. Zij gaan helemaal vooraan zitten. Daar worden zij tijdens de vlucht bediend door vaste cabinebemanning, die ook niet in aanraking komt met collega’s in andere compartimenten van het vliegtuig. De sporters hebben een apart toilet. Alles om ervoor te zorgen dat hun bubbel intact blijft.

Eenmaal geland in China is het protocol ook aangepast. De TeamNL-leden doen nog wel hun test op het vliegveld, maar reizen daarna naar hun hotel om op hun kamer de testresultaten af te wachten. Om (vals)positieve tests te voorkomen, verlaagden medici van het organisatiecomité in Beijing recentelijk de drempelwaarde aan virusdeeltjes die in een lichaam kunnen worden gemeten. China hanteerde aanvankelijk een strenger beleid, maar stelde dat dinsdag gelijk aan de normen die de meeste landen en sportbonden wereldwijd gebruiken. Dat betekent in de praktijk dat minder sporters het risico lopen om op basis van een (vals)positieve test de Spelen te missen.

„De logistiek rond onze reis naar China hadden we ons niet beter kunnen wensen”, zegt Jeroen Otter. Zorgen om besmettingen op weg naar de Spelen maakt hij zich niet. „Als het nu gebeurt, dan is het botte pech.”

Dat gold volgens de laatste cijfers uit Beijing in de afgelopen twee dagen voor negentien leden van het olympisch personeel, binnen de bubbel. Voor twee atleten zijn de Spelen al voorbij voordat ze begonnen zijn.