Rusland is de favoriete vijand van de Britten, en dat laten ze horen

Britse positie Anders dan Duitsland heeft de Britse regering geen moeite met wapens leveren aan Oekraïne. „Bondgenoten kunnen altijd op het VK rekenen.”

Betogers bedanken vrijdag bij de Britse ambassade in Kiev het Verenigd Koninkrijk voor het sturen van antitankraketten naar Oekraïne.
Betogers bedanken vrijdag bij de Britse ambassade in Kiev het Verenigd Koninkrijk voor het sturen van antitankraketten naar Oekraïne. Foto Gleb Garanich / Reuters

Een Russische invasie van Oekraïne wordt een „pijnlijke, gewelddadige en bloedige business”. Aldus de Britse premier Boris Johnson maandag tegen journalisten tijdens een werkbezoek aan een ziekenhuis. En: „Het Verenigd Koninkrijk leidt het creëren van een pakket aan economische sancties, versterkt het verzet van onze Oekraïense vrienden met het leveren van defensieve wapens en maakt duidelijk dat we vierkant achter het Oekraïense volk staan.”

Aan ferme taal uit Londen geen gebrek. Afgelopen weekend betichtte het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken Rusland van een complot om een pro-Russische politieke leider te installeren in Oekraïne. Het bericht werd buiten het VK, en vooral in Oekraïne, met scepsis ontvangen.

Meer internationale indruk maakte een recent artikel van Ben Wallace, de Britse minister van Defensie, waarin hij in heldere taal afrekent met de vermeende agressie van de NAVO jegens Rusland. Wallace, oud-militair, ontrafelt en passant Poetins beweringen over de historische verbondenheid tussen Rusland en Oekraïne.

Lees ook: Terughoudendheid Duitsland in Oekraïne-crisis wekt wrevel

Het blijft niet bij woorden. Vorige week stuurde het VK 2.000 lichte antitankraketten naar Oekraïne, inclusief dertig militairen om trainingen te geven. Met het leveren van defensieve wapens kiest het VK voor dezelfde lijn als de Verenigde Staten en een aantal kleinere Europese landen. Frankrijk en Duitsland geloven meer in onderhandelen dan in bewapenen.

Het zou verkeerd zijn om het Britse beleid rond de Oekraïne-crisis te beschouwen als de Europese uitzondering, zegt Malcolm Chalmers, adjunct directeur-generaal van de Britse denktank Royal United Services Institute. „Als het gaat om wapens voor Oekraïne heeft het VK meer bondgenoten in de EU dan Frankrijk en Duitsland. Wie verwachtte dat het defensiebeleid van de Europese Unie na Brexit coherenter zou zijn komt bedrogen uit. De EU heeft het VK niet nodig om verdeeld te zijn.”

Global Britain

Dat het VK zich opstelt als havik hoeft niet te verbazen. Vanouds beschikt het land over een groot leger, na de VS is het de tweede financier van de NAVO. Brexit heeft aan de ambities om zich te profileren als Global Britain niets veranderd. Integendeel, na het verlaten van de EU is het verlangen om op eigen kracht een speler op het wereldtoneel te zijn eerder toegenomen.

Dat blijkt uit de in maart 2021 gepubliceerde beleidsvisie Global Britain in a competitive age, over het defensie- en buitenlandse beleid tot 2030. In zijn voorwoord zegt premier Johnson dat er de komende jaren meer zal worden geïnvesteerd in defensie dan het geval was sinds het einde van de Koude Oorlog. De NAVO-norm van 2 procent van het bbp voor defensie zal opnieuw worden overschreden, namelijk 2,2 procent. „Dit zal aan onze bondgenoten, in Europa en verder, laten zien dat ze altijd op het VK kunnen rekenen als het er op aankomt.”

Rusland is de favoriete vijand van de Britten. In de beleidsvisie geldt Rusland als „actieve bedreiging”, terwijl China vanwege het autocratische regime wordt omschreven als „systemische uitdaging”. Johnson verwijst in zijn voorwoord expliciet naar de vergiftiging van dubbelagent Sergej Skripal en diens dochter in het Britse Salisbury door twee Russische spionnen, in maart 2018.

Voor de Britten is Rusland de favoriete vijand, vooral sinds ‘Salisbury’

Dat incident heeft de verhouding tussen het VK en Rusland danig verzuurd, bevestigt Chalmers. „Er waren eerder Russische dissidenten vergiftigd in Engeland, maar dit was heel brutaal, heel openlijk, met gevolgen voor onschuldige burgers. Daarom had ‘Salisbury’ zo’n grote impact.” Wallace was in 2018 minister voor Veiligheid en had veel met de zaak te maken.

Vorige zomer was er een Brits-Russisch incident in de Zwarte Zee, volgens Rusland omdat het Britse marineschip HMS Defender in de territoriale wateren bij de door Rusland geannexeerde Krim voer.

Het VK trekt in de crisis rond Oekraïne gelijk op met de VS. Johnson houdt niet van de oude aanduiding ‘special relationship’ en spreekt liever over een ‘onverwoestbare’ of een ‘diepe en betekenisvolle’ relatie met de VS. Hoe dan ook, zegt Chalmers, na Brexit is de NAVO, met de VS als aanvoerder, alleen maar belangrijker geworden voor het VK. „Anders dan bij het vertrek uit Afghanistan overlegt de regering-Biden bij deze crisis veel met de Britse regering. VS en VK hechten veel belang aan de NAVO. Ze weten allebei: er is geen alternatief.”

Lees ook: Westen zegt steun toe, versterkt oostflank