OM: shovelaanval op fotograaf was geen aanslag op de vrije pers

Persvrijheid Justitie eist 15 maanden tegen een man die met een shovel een auto met persfotograaf Timothy de greppel in werkte.

De met een shovel in de greppel gewerkte auto van persfotograaf T. De shovelbestuurder zegt spijt te hebben.
De met een shovel in de greppel gewerkte auto van persfotograaf T. De shovelbestuurder zegt spijt te hebben. Foto Roland Heitink/Persbureau Heitink

De aanval met een shovel op een persfotograaf en zijn vriendin in het Gelderse Lunteren, afgelopen april, wordt door het Openbaar Ministerie niet als aanslag op de persvrijheid beoordeeld. Albert ‘Appie’ E. hoorde maandagmiddag in de rechtbank Zutphen vijftien maanden celstraf tegen zich eisen, waarvan vijf voorwaardelijk, voor het inrijden met een shovel op een auto met twee inzittenden. De slachtoffers belandden op de kop in een greppel.

„Hij ging als een beest tekeer”, volgens de officier van justitie. Maar het OM volgde de 34-jarige E. in zijn verklaring dat hij niet wist dat hij met persfotografen te maken had. Freelance-fotograaf en slachtoffer Timothy, die niet met achternaam in NRC wil, en twee andere zogeheten ‘112-fotografen’, kwamen in de avond van 19 april 2021 op een autobrand op een boerenerf in Lunteren af. Deze fotografen gaan meestal ’s avonds voor persbureaus op pad na politie- en brandweermeldingen. Meestal leven zij niet van deze activiteiten, geregeld is het een hobby.

Het OM mist een kans om een statement af te geven

Thomas Bruning vakbond NVJ

Omdat ze met mobiele telefoons filmden, achtte het OM het aannemelijk dat E. dacht met gewone omstanders te maken te hebben. Hij zei een hekel te hebben aan mensen die andermans leed op social media te zetten. De verdediging gaf aan dat E. geen idee kon hebben van de status van de filmende mannen, ook omdat ze geen politieperskaart hadden. Ook betoogde advocaat Monique Frerix dat het feit dat Timothy zijn partner mee had – terwijl toen de avondklok gold – bijdroeg aan de gedachte dat het geen journalisten waren. Ze vroeg de rechter de straf te laten bij de ruim drie maanden die haar cliënt al had vastgezeten.

‘Ze moesten weg’

Maar waarom hij met een shovel op een stilstaande auto inreed, met daarin Timothy en zijn verloofde, bleef voor de rechter moeilijk te doorgronden. Na de eerste aanval met de shovel, waarbij de auto meters achteruit werd geschoven, kreeg Timothy de auto niet meer aan de praat. Terwijl drie mannen, onder wie E., met stokken op zijn ruiten beukten schreeuwde de fotograaf dat hij „helemaal niks” meer kon. E. zei dat hij dat niet had begrepen toen hij opnieuw met de shovel op de auto inreed. „Ze moesten weg”, verklaarde hij aan de politie. Hij had veel spijt van zijn actie, zei hij, en erkende dat die fataal had kunnen aflopen.

Lees ook: Na shovelaanval op fotograaf komt de spijt

Doordat het OM het aspect van persveiligheid niet van toepassing achtte, bleef E. een mogelijk zwaardere strafeis bespaard. Het OM heeft sinds 2019 de mogelijkheid om bij geweld tegen journalisten een hogere straf te eisen. Aan de ernst van het delict doet dit verder niets af, stelde de officier van justitie.

Het OM achtte poging tot het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel, „waarbij levensgevaar te duchten was” bewezen, en daarnaast openlijke geweldpleging en bedreiging. Dat bedreigen deed E. samen met twee anderen, onder wie de eigenaar van het boerenerf die de toenmalige werkgever was van de verdachte. Die twee mannen komen later nog voor de rechtbank.

Timothy laat weten wel degelijk te hebben gezegd dat hij van de pers is en dat hij het recht had te werken op de openbare weg. „Dat zal hij misschien in de hectiek niet gehoord hebben, want ze waren zo druk met schreeuwen en dreigen.” De freelance-fotograaf stelt ook dat een collega bezig was een statief op te bouwen, „dat doe je ook niet als je zomaar een omstander bent”. Een politieperskaart is voor een fotograaf die naast zijn reguliere beroep verslag doet niet beschikbaar, zegt hij.

Bescherming

Thomas Bruning, secretaris van journalistenvakbond NVJ, noemt het „teleurstellend” dat het OM hierin geen aanval op journalisten ziet. „Het moet geen discussie worden over of de apparatuur professioneel is of de uitrusting duidelijk genoeg is. Als iemand verslag doet in het publieke belang , verdient diegene bescherming. Het kan best dat de verdachte niet gehoord heeft dat de fotograaf zich als ‘pers’ bekendmaakte, maar dat is toch een vorm van het slachtoffer de schuld geven. Het is niet aan de journalist om allerlei perskaarten, hesjes en camera’s om te hangen om klappen te voorkomen.”

Via het initiatief Persveilig zijn de NVJ, het OM en verschillende persvertegenwoordigers al twee jaar in overleg om toenemend geweld tegen en intimidatie van journalisten te bestrijden. Bruning noemt het oordeel van het OM in deze zaak „een gemiste kans om een statement te tonen over wat veel meer journalisten overkomt”.

Lees ook: Aangevallen fotograaf Lunteren: ‘misschien is het de volgende keer wel dodelijk’