James Webb-ruimtetelescoop aangekomen op bestemming

Astronomie De telescoop reisde bijna anderhalf miljoen kilometer in nog geen maand tijd. Het apparaat gaat metingen verrichten die nieuw licht moeten werpen op het ontstaan van de vroegste sterren en sterrenstelsels.
Ingenieurs bekijken hoe de JWST zijn spiegel uitklapt eerder deze maand.
Ingenieurs bekijken hoe de JWST zijn spiegel uitklapt eerder deze maand. Foto Bill Ingalls / NASA / AFP)

Na een reis van bijna anderhalf miljoen kilometer in nog geen maand tijd is de James Webb Space Telescope (JWST) maandagavond aangekomen op zijn bestemming. Dat meldt de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA, dat de telescoop samen met de European Space Agency (ESA) en de Canadian Space Agency ontwikkelde. Vanaf dat punt zal de ruimtetelescoop de komende jaren in een baan om de zon metingen verrichten die nieuw licht moeten werpen op het ontstaan van de vroegste sterren en sterrenstelsels.

Twitter avatar NASAWebb NASA Webb Telescope 🏠 Home, home on Lagrange! We successfully completed our burn to start #NASAWebb on its orbit of the 2nd Lagrange point (L2), about a million miles (1.5 million km) from Earth. It will orbit the Sun, in line with Earth, as it orbits L2. https://t.co/bsIU3vccAj #UnfoldTheUniverse https://t.co/WDhuANEP5h

Maandag werden de motoren korte tijd aangezet, waardoor de ruimtetelescoop op de gewenste locatie werd geplaatst. Na een afkoelperiode kan de JWST zijn eerste metingen waarschijnlijk in juni verrichten. Hij zal naar verwachting vijf tot tien jaar meegaan en observaties doen die 13,7 miljard jaar terug de tijd in gaan, een luttele 100 miljoen jaar na het ontstaan van het universum.

„We zijn een stap dichterbij het ontrafelen van de mysteries van het universum”, zei de euforische NASA-directeur Bill Nelson maandag. „Ik kan niet wachten om de eerste nieuwe beelden van het universum deze zomer te zien!”

Ruim twee weken eerder vond de vorige lakmoesproef plaats. Toen klapte de James Webb succesvol een 6,5 metershoge spiegel uit, die de kern van de ruimtetelescoop vormt. Op 4 januari werden de vijf zonneschilden met succes ontplooid.

Opvolger van de Hubble

De JWST is de opvolger van de beroemde en nog steeds werkende Hubble-telescoop. Hij kan een miljard jaar verder in de tijd terugkijken dan zijn voorganger. „De lancering markeert een nieuw tijdperk binnen de astronomie”, zei de bij de JWST betrokken astronoom Ewine van Dishoeck, van de Universiteit Leiden, eerder tegen NRC. „Met deze telescoop zullen we onder andere voor het eerst het ontstaan van de eerste sterren en sterrenstelsels zien, vlak na het begin van de tijd.”

Lees ook: Nieuwe ruimtetelescoop kijkt naar het begin van de tijd – of net ietsje later

Omdat de James Webb zo ver weg zweeft, kunnen er geen noodreparaties aan de apparatuur worden verricht. Dat gebeurde bij de Hubble vijfmaal sinds het in gebruik nemen ervan. Die staat dan ook een stukje dichterbij: op slechts 530 kilometer afstand.

Aan het project werkten ook Nederlandse organisaties mee: de Universiteit Leiden, onderzoeksinstituut TNO en wetenschappelijk bureau NOVA-OIR. De telescoop gaat zoeken naar sporen van de oerknal en naar planeten waar leven mogelijk zou kunnen zijn. Het apparaat, dat een slordige 9 miljard euro heeft gekost, had eigenlijk al in 2011 gelanceerd moeten worden. Die lancering liep keer op keer vertraging op - pas vorige maand vond die eindelijk plaats vanuit Frans-Guyana.