Opinie

Het Westen moet één front vormen tegen Vladimir Poetin

OEKRAÏNE-CRISIS

Commentaar

Niemand weet precies hoe ver de Russische president Vladimir Poetin in de Oekraïne-crisis wil gaan, maar hij heeft het Westen precies waar hij het graag hebben wil. Iedereen staart bezorgd naar Moskou en probeert zijn volgende stap te raden. Als het hem er om te doen zou zijn aandacht te trekken, dan is zijn missie nu al een succes.

Ook al is het gissen naar Poetins intenties, de feiten zijn uiterst verontrustend. Rusland heeft rond Oekraïne ruim 100.000 militairen samengetrokken en het worden er steeds meer. Er worden bataljons uit het Verre Oosten naar het westen verplaatst, er wordt geschoven met luchtafweergeschut en raketten. Volgende maand beginnen Rusland en Wit-Rusland een militaire oefening aan de noordgrens van Oekraïne.

De Russische troepenmacht is niet beperkt tot bataljons in de sneeuw. Moskou stuurde ook landingsvaartuigen naar de Zwarte Zee. Een cyberaanval op Oekraïense ministeries is weliswaar niet formeel toegeschreven aan Moskou, maar wie zou er anders baat bij hebben? Kiev gaat ervan uit dat Russische huurlingen actief zijn in de pro-Russische volksrepublieken Donetsk en Loegansk. Londen waarschuwde dat Moskou een pro-Russische president wil installeren in Kiev.

Mocht Poetin tot militaire actie overgaan, dan is dat niet het begin van een conflict, maar een escalatie. Poetin annexeerde in 2014 de Krim en steunt de separatisten in de Donbas in hun confrontatie met Kiev, een confrontatie die nu al zeven jaar duurt en 14.000 levens heeft gekost.

Hoe groot is de kans op escalatie? De Amerikaanse president Joe Biden gaat ervan uit dat Poetin vroeg of laat het Westen op de proef zal stellen, zei hij vorige week.

De VS hebben Poetin gedreigd met vergaande economische sancties en is met Rusland in gesprek gegaan. Moskou heeft buitensporige eisen gesteld: het wil schriftelijke garanties dat Oekraïne nooit zal toetreden tot het bondgenootschap en eist bovendien dat de NAVO zich terugtrekt uit Oost-Europa. De diplomatie is nog niet stilgevallen, maar er is ook geen vooruitgang geboekt. NAVO en VS sturen komende week een schriftelijke reactie naar Moskou. Daarna moet blijken of Poetin kiest voor escalatie of overleg.

Intussen stuurt het Westen wapens naar Oekraïne. Het VK stuurde anti-tankraketten, Letland en Litouwen luchtdoelraketten. Ook wordt de oostflank van de NAVO versterkt. Nederland verplaatst twee F35-gevechtsvliegtuigen naar Bulgarije, Spanje stuurt twee schepen naar de Zwarte Zee en Frankrijk beloofde militairen te stationeren in Roemenië. De Oekraïne-crisis gaat al lang niet meer over Oekraïne alleen. Centraal staat de vraag tot waar het Westen reikt.

Het Westen heeft één troef: saamhorigheid. En die troef zou het zomaar kunnen verspelen. Westerse landen hebben uiteenlopende belangen en historische ervaringen die tot andere standpunten leiden, maar het is onbegrijpelijk dat tijdens onderhandelingen waar zo veel van afhangt, leiders niet beter op hun woorden passen. De Franse president Macron zaaide onrust door te pleiten voor een Europees initiatief. Biden zorgde voor een rel door te spreken over onenigheid in de NAVO. De bevelhebber van de Duitse marine moest zaterdag aftreden nadat hij hardop had gezegd dat de Krim nooit meer teruggegeven wordt en dat Poetin respect verdient. Alleen als westerse onderhandelaars een gesloten front achter zich weten, maken ze een kans Rusland te beïnvloeden. Poetin heeft al alle aandacht. Hij mag niet ook nog een zwak – want verdeeld – Westen cadeau krijgen.