In Israël rijden goudvissen met kom en al naar hun eten toe

Opmerkelijk Hun rijdende kom stuurden ze eerst nog doelloos heen en weer, maar al gauw kregen Israëlische goudvissen het spel door.

Goudvissen konden hun kom bepaalde kanten op sturen.

Goudvissen

konden hun kom bepaalde kanten op sturen.

Foto Getty Images

Veel rijlessen hebben goudvissen niet nodig om hun zelfrijdende vissenkom te kunnen besturen. Dat ontdekten Israëlische wetenschappers van de Ben-Gurion University of the Negev toen ze de vissen een „fish operated vehicle” (FOV) ter beschikking stelden. Ze beschrijven hun proeven waarin vissen zich zelfstandig op het land verplaatsen in een wetenschappelijk artikel in Behavioural Brain Research.

De FOV bestond uit een onderstel met vier zogeheten omniwielen, die ervoor zorgden dat het karretje makkelijk alle richtingen op kon rijden. Daar bovenop kwam de cockpit, het vierkante plexiglas aquarium van de vis. Een camera keek van bovenaf in welke positie de vis zich bevond in het aquarium. Zo kon hij „sturen”; als hij naar een wand van het aquarium toezwom, ging het karretje in die richting rijden. De vis kon ook „gas geven” door heel dicht bij de wand te zwemmen.

Botsingen voorkomen

Om harde botsingen met de muren van de experimenteerkamer te voorkomen hadden de onderzoekers het vissenkarretje ook uitgerust met een lichtsensor (lidar) die „ingreep” als de vis muren op dichter dan twintig centimeter naderde. Losgelaten in een arena van drie bij vier meter moesten de vissen in hun FOV de weg zoeken naar het doel, een roze paneel op een wit laken. Als ze dat bereikten gooide een van de onderzoekers als beloning een korreltje visvoer in het water.

Voor de rijexamens werden de vissen in hun voertuigje in het midden van de kamer geplaatst. Ze mochten een kwartiertje wennen met een ondoorzichtige koker om het voertuig. Met het verwijderen van de koker en het activeren van de stuurcomputer begon het experiment. In totaal deden zes goudvissen mee aan de rijexamens.

De eerste sessies met de vissen resulteerden in doelloos rondjes rijden, maar naarmate ze in de gaten kregen dat een ritje naar het roze paneel een beloning opleverde, gingen de vissen steeds vaker en steeds sneller recht op hun doel af. Om overvoeren te voorkomen stelden de onderzoekers een limiet van twintig geslaagde pogingen in, waarna de sessie werd beëindigd.

Vis 3 had er meer moeite mee

De vissen bleken niet allemaal Max Verstappens; net als bij mensen kan de rijvaardigheid per individu behoorlijk verschillen. Na vijftien rij-sessies die om de dag gehouden werden slaagden de meeste goudvissen erin om het doelwit binnen een minuut te bereiken. Maar vis 3 had duidelijk meer moeite met sturen, na vijftien sessies kostte het hem nog ruim vier minuten om het roze paneel te bereiken, en dat ging dan vaak ook nog met een behoorlijk omweg van gemiddeld vijftien meter rijden.

Overigens realiseerden de onderzoekers zich ook dat het sturen op zich voor de vissen lang niet makkelijk moet zijn geweest. Door de breking van het licht vervormt het ruimtelijke beeld van de omgeving, met name in de hoeken van het aquarium. Verdere proeven met de beste vissenchauffeur lieten zien dat dieren toch een goed ruimtelijk inzicht hebben. Als het roze paneel op een andere plek werd gehangen ging de vis eerst zoeken op de oude locatie, waarbij hij na enkele vruchteloze pogingen ontdekte dat hij ergens anders moest zijn. In de volgende sessies vergiste hij zich niet meer.