Gigantisch restant van een ster

In beeld In deze wolk zit 70.000 keer zoveel ijzer als de massa van de hele aarde.

Dit overblijfsel van een geëxplodeerde ster is gigantisch. Het restant, dat astronomen Cassiopeia A noemen, staat op elfduizend lichtjaar afstand van de aarde en heeft een breedte van zo’n tien lichtjaar. Het is vastgelegd door Chandra, een satelliet van NASA die sinds 1999 om de aarde cirkelt en röntgenstraling detecteert.

Astronomen berekenden dat de explosie zo’n 350 jaar geleden te zien zou zijn geweest. Zware sterren, minimaal acht keer zo zwaar als de zon, kunnen sterven met een gigantische explosie. De kern stort ineen en materie wordt met veel geweld het heelal in geslingerd. Zo’n zogenoemde supernova gebeurt ongeveer eens per vijftig jaar in de Melkweg.

Het restant van een supernova is heet. Cassiopeia A is zo’n vijftig miljoen graden aan de rand en zendt röntgenstraling uit. Met behulp van Chandra brachten astronomen de chemische samenstelling van Cassiopeia in kaart. Silicium is op deze afbeelding te zien als rood, zwavel als geel, calcium als groen en ijzer als paars. De totale massa van het ijzer wordt geschat op zo’n zeventigduizend keer de massa van de hele aarde. De schokgolf van de explosie is een blauwe schil.

Komende weken kijken astronomen wéér naar het restant, nu met de nieuwe Amerikaans-Italiaanse telescoop IXPE. Die is vorige maand gelanceerd en cirkelt nu op zeshonderd kilometer rond de aarde. IXPE gaat de polarisatierichting van de röntgenstraling onderzoeken die Cassiopeia uitzendt. Dat moet iets gaan onthullen over de structuur en het magnetische veld van het restant.