Iedereen heeft hetzelfde gezicht, en iedereen zegt nog maar een ding: wat erg

The Voice Door de misbruikzaak rond The Voice beseft dat Hilversum iedereen een ‘emo-masker’ opzet, ook ons „op de bank voor de buis”.
Het programma Beau, 17 januari 2022.
Het programma Beau, 17 januari 2022.

De Noord-Amerikaanse Iroquois gebruikt houten maskers in rituelen om te genezen van ziekte. In het bos kies je daarvoor een levende boom. Je snijdt een masker uit de stam en zet dat op. Wie beter wordt, gaat op in de ‘Gemeenschap der Valse Gezichten’.

Maskers zijn metaforen, zoals ook weer blijkt in de nasleep van het misbruikschandaal rondom The Voice of Holland. Dat realiseerde ik me toen ik tijdens het kijken naar talkshows en nieuwsprogramma’s over de rel een associatie kreeg met een scène uit Being John Malkovich (Spike Jonze, 1999). In deze film over een werkloze poppenspeler zijn opeens alle gezichten in een restaurant gemaskerd. Iedereen is de acteur John Malkovich, en „Malkovich” is nog het enige woord dat men kan gebruiken. Zo gaat het ook in de shows over de rel: iedereen heeft hetzelfde gezicht, en iedereen zegt nog maar een ding: „Wat erg.” Wat erg. Wat erg, wat erg, wat erg. Wat erg. Dit is het ‘emo-masker’ van Hilversum, het valse gezicht in beeld dat ook wij op de bank voor de buis krijgen aangemeten.

Maar je hebt goede maskers en slechte maskers. Anders dan die van de Iroquois zijn ónze valse gezichten van plastic; ze zuigen zich vast aan de huid en trekken alle emotie uit een mens.

Neem de uitzending van Beau van afgelopen maandagavond waarin twee vermeende slachtoffers van Jeroen Rietbergen, bandleider van The Voice en zwager van John de Mol, aanschoven. Een van de vrouwen vertelde wat haar was overkomen: en toen gingen we naar boven en toen ging hij „effe voelen”. Op dat moment loste haar masker op. Je kon zien en voelen hoe ze zich geneerde, hoeveel pijn dit haar deed. En ik schaamde mij dood. En voelde angst. Mijn god, het kan mijn dochter overkomen.

Dat was een intiem, menselijk moment vol tragedie en gevaar. Maar toen: niemand in de studio, van presentator Beau van Erven Dorens tot sidekick Marc-Marie Huijbregts, gaf er blijk van iets echt te hebben gevoeld. Angela de Jong, televisierecensent, ook niet. Die vond het een opportuun moment om het slachtoffer nog even het hemd van het lijf te vragen. Details, meid, details.

In deze namaakwereld bevolkt met valse gezichten geneest het masker niet, het maakt alleen maar zieker. Dat is schrijnend, zeker in het geval van dit misbruikschandaal. Want de dader voelt altijd het minst, die draagt het strakste masker. Het slachtoffer is verplicht het masker te laten zakken in die paar minuten van getuigenis.

Hoe meer media, hoe minder echte emotie. We schakelen van Netflix naar M, van Beau naar Op 1, van Het Journaal naar Nieuwsuur, en bij állemaal zien we precies hetzelfde. De nieuwste thrillerserie op NPO Start. Een Anne Frank-whodunnit in de gedaante van een bij-voorbaat-bestseller. En dan door naar het drama van het seksueel grensoverschrijdend gedrag bij The Voice. Ons medialeven is verzadigd van de belofte van gevoel, van het veilige namaakgevoel van het emo-masker, dat een dodenmasker is.

Ik ga vuur met vuur bevechten. Ik ga in het bos wandelen. Ik ga een levende boom uitkiezen en een masker uit de stam snijden. Ik denk dat dit betekent dat ik vanavond een boek ga lezen.