Zuinig herstel voor Amerikaanse luchtvaart

Jaarcijfers In Noord-Amerika herstelt de luchtvaart zich het snelst van de coronacrisis. Maar Omikron en nu 5G-internet leiden tot zorgen.

Luchtvaartmaatschappijen vrezen voor de gevolgen van het aanzetten van nieuwe 5G-zendmasten in de VS.
Luchtvaartmaatschappijen vrezen voor de gevolgen van het aanzetten van nieuwe 5G-zendmasten in de VS. FOTO MIKE BLAKE/ REUTERS

Een „catastrofale verstoring” van het vliegverkeer verwachtten Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen woensdag nog. Een dag later bleek voorlopig slechts een handjevol vluchten geannuleerd en landden enkele vliegtuigen met vertraging.

De introductie van mobiel breedbandinternet (5G) zou deze week in de Verenigde Staten leiden tot grote problemen voor de luchtvaart, waarschuwden de grote Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen. De radiosignalen van de nieuwe 5G-masten die AT&T en Verizon wilden aanzetten, zouden het radioverkeer aan boord verstoren. Om preciezer te zijn: de hoogtemeters in de vliegtuigen die werken via radiogolven, zouden veel last ondervinden van 5G-internet dat deze week zou worden gelanceerd in de VS. Die meters zijn cruciaal bij het landen en stijgen in slechte weersomstandigheden.

De telecomautoriteiten in de VS zagen geen bezwaar, maar de luchtvaarttoezichthouder stelde problemen door 5G niet te kunnen uitsluiten. Na politieke druk zetten de telecombedrijven vernieuwde zendmasten nabij de belangrijkste vliegvelden woensdag nog niet aan.

Zo liep het 5G-probleem voorlopig af met een sisser. Maar het is nog geenszins duidelijk hoeveel last het vliegverkeer zal ondervinden als alle zenders operationeel zijn. Een belangrijke vraag is: hebben de Amerikaanse autoriteiten een radiospectrum gekozen met frequenties die te dicht liggen bij de frequenties die de luchtvaart gebruikt? In Europa, stelde de Europese toezichthouder EASA woensdag, speelt het probleem waarschijnlijk niet. Daar zou meer ruimte zitten tussen de frequenties voor 5G en de luchtvaart.

Lees ook: Omikron velt personeel en treft hele luchtvaart

Feit is echter dat de – uit voorzorg – geannuleerde en vertraagde vluchten een nieuwe tegenslag zijn voor de luchtvaart in de VS.

Voorzichtig herstel

De financiële resultaten die drie van de vier grootste luchtvaartmaatschappijen deze week presenteerden laten weliswaar een voorzichtig herstel zien voor 2021. Maar het eerste kwartaal van 2022 valt opnieuw tegen. Dat komt vooral door de snelle verspreiding van de Omikronvariant. United Airlines meldde vorige week dat drieduizend medewerkers (2,4 procent van het personeel) niet konden werken omdat zij besmet waren met het coronavirus. Nog een tegenslag was het winterse weer, dat leidde tot stremmingen.

American Airlines en United Airlines maakten donderdag een hogere omzet over 2021 dan in het rampjaar 2020 bekend, en minder verlies. American Airlines haalde een negatief resultaat van 2 miljard dollar op een omzet van 29,9 miljard dollar (twee derde van de omzet in 2019). United leed ook 2 miljard verlies op 24,6 miljard dollar (57 procent van 2019). Voor het huidige kwartaal voorspellen beide verlies.

Dat geldt ook voor Delta Air Lines, partner en aandeelhouder van Air France-KLM. Het bedrijf uit Atlanta, Georgia, meldde eerder deze week wel herstel over 2021. De omzet bleef nog steeds achter bij 2019 (29,9 miljard, 57 procent van 2019), maar Delta boekte in 2021 zelfs een bescheiden winst van 280 miljoen dollar. In 2019 haalde de maatschappij nog een winst van 4,8 miljard dollar.

De vierde grote luchtvaartmaatschappij in de VS, budgetvlieger Southwest Airlines, publiceert volgende week zijn resultaten. De Europese maatschappijen, waaronder Air France-KLM en Lufthansa, volgen over enkele weken.

In Noord-Amerika en Latijns-Amerika herstelt de luchtvaart zich het snelst van de coronacrisis, aldus VN-luchtvaartorganisatie ICAO deze week. Daarna volgt de Europese luchtvaart, vooral dankzij een goede zomer, en het Midden-Oosten; in Azië en Oceanië ligt het vliegverkeer nog nagenoeg stil.

Meer binnenlandse groei

Een belangrijke reden voor herstel is de sterke groei van het binnenlandse vliegverkeer in de VS en Brazilië. Op binnenlandse vluchten hebben passagiers geen last van de verschillen en onduidelijkheden over coronabeperkingen (zoals quarantaineregels) tussen landen. De Amerikaanse maatschappijen profiteerden sterk van de miljoenen reizigers rond Thanksgiving en later de Kerstdagen, ook al zorgden het winterweer en Omikron toen al voor honderden geannuleerde vluchten.

Volgens ICAO vervoerde de luchtvaart in 2021 wereldwijd 2,3 miljard passagiers. Dat is 49 procent minder dan voor de pandemie. De gemiddelde bezettingsgraad van een toestel was vorig jaar 68 procent; van elke drie stoelen was er één leeg. In 2019 was de bezettingsgraad 82 procent. ICAO schat de totale verliezen van de gehele burgerluchtvaart in 2021 op 324 miljard dollar; in 2020 was het verlies 372 miljard dollar.

Ook ICAO constateerde dat binnenlands vliegverkeer veel sneller terugkeert dan internationale vluchten. Dat geldt voor de VS en Brazilië, maar ook voor bijvoorbeeld Rusland en China. Volgens ICAO was het aantal passagiers op binnenlandse vluchten wereldwijd in 2021 68 procent van 2019; het aantal internationale reizigers was slechts 28 procent.

Voor veel Europese maatschappijen is het de vraag of het intercontinentale verkeer, met name naar Noord-Amerika, snel zal aantrekken. Dat zijn de vluchten waarop zij het meest verdienen. Ondertussen nemen Amerikaanse maatschappijen hun maatregelen. Delta Air Lines biedt eind 2022 nog 72 bestemmingen in Europa aan, tegen 88 nu. Luchtvaartanalisten verwachten dat Amerikaanse maatschappijen meer gebruik gaan maken van hun Europese partners. Dat kan goed nieuws zijn voor Air France-KLM. De bestemmingen die partner Delta Air Lines nu aanbiedt onder eigen naam, willen de Amerikanen meer bedienen via de hubs van KLM en Air France in Amsterdam en Parijs.