Burgemeester Paul Depla van Breda staat de pers te woord bij een bijeenkomst van het Veiligheidsberaad.

Foto Jeroen Jumelet/ANP

Interview

Noodkreet burgemeesters: ‘Vertrouw de samenleving en versoepel de maatregelen’

Paul Depla

Tientallen burgemeesters vragen een ander coronabeleid want de huidige maatregelen zijn niet voorspelbaar, logisch en rechtvaardig, zegt burgemeester Paul Depla.

„Vertrouw je de bevolking en ga je uit van de wil om corona samen te bestrijden? Of bepaal je vanuit de drieëntwintigste verdieping van een ministerie in Den Haag aan welke regels welke instellingen zich precies moeten houden?”

De vraag stellen is hem beantwoorden, aldus burgemeester Paul Depla van Breda. Hij is een van de initiatiefnemers van een open brief van ruim dertig burgemeesters, onder wie die van de vier grote steden, donderdag in de Volkskrant, aan het kabinet.

Het coronabeleid is aan een „fundamentele herziening” toe, schrijven ze. Gemeenten zien geen kans op een geloofwaardige manier de maatregelen te handhaven. Scholen, culturele instellingen en horeca moeten in principe open zijn – mits ze hun best doen corona buiten de deur te houden. Beter dan regels vanuit Den Haag aan het land op te leggen, is het de samenleving als geheel bij de aanpak te betrekken, dat komt de naleving ten goede. „Wij willen in deze moeilijke tijd naast onze inwoners, onze ondernemers, onze kunstenaars enzovoort kunnen staan en een beschermende arm om hen heen slaan, in plaats van hen alsmaar te bestraffen”, aldus de brief.

Handhaving van regels die niet worden begrepen, is onwenselijk. „Juist nu veel burgers het water aan de lippen staat mag het coronabeleid niet verder bezwijken voor de repressieve verleiding.”

De directe aanleiding voor de noodkreet zijn de protesten van grote instellingen als het Concertgebouw in Amsterdam, zegt burgemeester Depla, die ook voorzitter is van de VNG-commissie sociale impact Covid-19. „Daaraan zie je dat de huidige maatregelen de druppel zijn. Als zelfs zulke instellingen de logica van de maatregelen niet meer inzien, en burgerlijk ongehoorzaam worden, dan weet je dat het draagvlak voor de maatregelen ontbreekt.” Maandag spreken de 25 burgemeesters die aan het Veiligheidsberaad deelnemen weer met het kabinet. Eerder vroegen burgemeesters deze week duidelijkheid over het perspectief voor de horeca en de culturele sector.

Wat willen de burgemeesters?

„Aan het begin van de pandemie was de leus ‘Alleen samen krijgen we corona eronder’. Die leus sloot goed aan bij wat de samenleving voelde. Inmiddels worden de maatregelen op afstand genomen, en is de samenleving geen mede-eigenaar meer van de corona-aanpak. De aanpak is verstatelijkt. Wat wij willen, is dat de aanpak weer wordt gelegd bij de maatschappij. Culturele instellingen, horeca, voetbalclubs en scholen hebben heel veel gedaan om te bekijken hoe ze veilig open zouden kunnen. Geef hen het vertrouwen terug.”

Kunt u de regels niet meer handhaven omdat ze niet uit te leggen zijn?

„Waar wij voor pleiten, is dat het ad hocbeleid verdwijnt en dat er voorspelbare, logische en rechtvaardige regels komen. Als de maatregelen dat niet zijn, dan keren de mensen zich ervan af. En dan is het bijzonder lastig deze regels te handhaven. Het is toch niet uit te leggen dat het Chassé Theater in Breda dicht is terwijl de Ikea geopend is?”

Lees ook: Cultuursector presenteert routekaart voor heropening

Zijn er geen regels nodig waar iedereen zich aan moet houden?

„Regels zijn nodig. We zeggen ook niet dat alle instellingen ongeclausuleerd open moeten kunnen. Maar je moet ze kunnen uitleggen. Wij geven het voorbeeld van rijden door rood licht. Van alle mensen is 98 procent doordrongen van het noodzaak voor rood te stoppen. Dat doen ze dan ook. Voor die 2 procent die de regels aan z’n laars lapt, is er handhaving.”

Is het gebrek aan begrip voor de maatregelen niet vooral beperkt tot grensregio’s?

„Nee. In grensregio’s wordt de onrechtvaardigheid wel het meest gevoeld. Ondernemers hebben een lege portemonnee terwijl vijf kilometer verderop de portemonnee wordt gevuld. Dat voelt alsof zij als enigen in Nederland een offer brengen. Maar burgemeesters uit heel Nederland hebben getekend. En er komen er ook steeds meer bij: Deventer bijvoorbeeld.”

U stelt nu versoepelingen voor. Maar wat als straks een ernstige variant van corona opduikt?

„Dan zullen er misschien andere maatregelen nodig zijn. Maar die maatregelen moeten dan wel logisch, voorspelbaar en rechtvaardig zijn. En als dat zo is, dan zullen alle instellingen in de samenleving er zelf alles aan doen besmettingen te voorkomen. Culturele instellingen gaan toch niet open om zo veel mogelijk mensen te besmetten? Die gaan daar verantwoordelijk mee om. Net als voetbalclubs trouwens, om een hobby van mij te noemen. Of net als andere sportverenigingen.”