Nederland stuurt F-35’s naar Bulgarije vanwege zorgen over Oekraïne

Russische dreiging Nederland staat ook open voor „defensieve militaire hulp” aan Kiev, zegt minister Hoekstra.

Een F-35-jachtvliegtuig, de opvolger van de F-16, op vliegbasis Volkel.
Een F-35-jachtvliegtuig, de opvolger van de F-16, op vliegbasis Volkel. Foto Rob Engelaar/ANP

In antwoord op de toenemende Russische dreiging rond Oekraïne stuurt Nederland twee F-35 jachtvliegtuigen naar Bulgarije. Den Haag staat bovendien open voor het leveren van wapens aan Kiev en overweegt het sturen van militaire instructeurs.

De twee F-35’s zullen deelnemen aan een al jaren lopende missie van de NAVO om het luchtruim van Oost-Europa te bewaken. Tegelijkertijd zijn de jagers een antwoord op de „zorgwekkende Russische troepenopbouw aan de grens met Oekraïne”, zo schreef minister van Defensie Kajsa Ollongren (D66) donderdag aan de Tweede Kamer. Nederland biedt verder een amfibisch transportschip (inclusief landingsvaartuigen en helikopters), en twee „landgebonden eenheden” (Ollongren schrijft niet welke) aan voor de NATO Response Force.

Donderdag zei minister van Buitenlandse Zaken Wopke Hoekstra (CDA) in de Tweede Kamer dat Nederland open staat voor „defensieve militaire hulp” (wapenleveranties) aan Kiev. Nederland overweegt ook om deel te nemen aan lopende militaire trainingsmissies in het land. Minister Hoekstra en premier Mark Rutte (VVD) zullen op korte termijn een bezoek brengen aan Oekraïne.

In de afgelopen week is de spanning aan de Oekraïense grens, waar Rusland inmiddels meer dan honderdduizend militairen heeft samengetrokken, verder opgelopen. De Amerikaanse president Joe Biden zei woensdag een Russische inval te verwachten. Hoewel Moskou bij hoog en laag ontkent invasieplannen te hebben, waarschuwt het Kremlin bijna dagelijks voor het risico van escalatie door toenemende troepenopbouw van de NAVO en ‘agressie’ van Oekraïne. Onderhandelingen tussen Moskou en Washington, onder andere over een verbod tot verdere uitbreiding van de NAVO, hebben nog niets opgeleverd. Deze week vlogen Britse militaire transporttoestellen grote aantallen anti-tankraketten naar Oekraïne.

Lees ook: Als Rusland Oekraïne binnenvalt, hoe zou dat er dan uitzien?

Opvolger F-16

Het is voor het eerst dat de F-35’s, de opvolger van de Nederlandse F-16’s, worden ingezet. In 2001 besloot het kabinet om deel te nemen aan de ontwikkeling van wat toen nog de Joint Strike Fighter (JSF) werd genoemd. Dit Amerikaanse megaproject werd jarenlang geplaagd door vertragingen en kostenoverschrijdingen. Mede daardoor kunnen er maar 46 toestellen worden aangeschaft, in plaats van de geplande 85. Pas in 2019 werden de eerste F-35’s naar Leeuwarden gevlogen. Afgelopen december bereikte het squadron op de vliegbasis de Initial Operational Capability (IOC), waardoor een maximaal aantal van vier toestellen voor kortere tijd kan worden ingezet in het buitenland. De twee F-35’s die nu worden uitgezonden, zullen opereren vanaf vliegbasis Graf Ignatievo in Bulgarije en zullen samenwerken met de Bulgaarse luchtmacht.

pagina 14-15: Westerse sancties