Debuterend minister Kuipers hoopt op ‘rustiger’ coronabeleid

Coronadebat Minister Ernst Kuipers van Volksgezondheid kreeg in zijn eerste debat met de Kamer het voordeel van de twijfel. De vraag was: wat gaat hij anders doen?

Minister Ernst Kuipers (rechts) naast premier Mark Rutte tijdens het coronadebat in de Tweede Kamer.
Minister Ernst Kuipers (rechts) naast premier Mark Rutte tijdens het coronadebat in de Tweede Kamer. Foto Bart Maat/ANP

Ernst Kuipers loopt richting Vak K en vraagt waar hij mag gaan zitten. Voor het eerst is hij donderdagochtend als minister van Volksgezondheid in de Tweede Kamer om het coronabeleid te verdedigen. Het is nu zíjn verantwoordelijkheid en dat lijkt hij te voelen.

Kuipers (D66) luistert aandachtig naar de inbreng en vragen van Kamerleden, terwijl hij veelvuldig friemelt aan zijn bril of pen. Als hij na uren luisteren even na zes uur ’s avonds eindelijk mag antwoorden begint hij slim met een compliment aan het parlement. „Vanuit mijn vorige functie heb ik veel debatten gevolgd en met bewondering gehoord hoe u de regering controleert.”

Van de meeste van de negentien fracties krijgt Kuipers in zijn eerste debat het voordeel van de twijfel. Zichtbaar ontspannen beantwoordt hij de vragen van de Kamer, en hij doet dat beduidend beknopter dan zijn voorganger Hugo de Jonge. PVV-Kamerlid Fleur Agema, die altijd fel oppositie voert, noemt hem „een arts met verstand van zaken”. Alleen Forum voor Democratie opent direct de aanval op Kuipers. „Dit is alleen de minister van gevaccineerde Nederlanders die alle maatregelen steunen”, zegt Kamerlid Gideon van Meijeren.

Kuipers hoort het ogenschijnlijk onbewogen aan. Hij kijkt verwonderd toe als het debat even daarvoor volledig uit de hand loopt en wordt geschorst als Van Meijeren Nederlanders oproept de coronaregels te negeren.

De Tweede Kamer wilde direct van Kuipers weten wat zijn precieze aanpak gaat zijn. PvdA-Kamerlid Attje Kuiken had eigenlijk maar een simpele vraag voor de nieuwe minister: „Wat gaat u anders doen?” Het antwoord van Kuipers in drie delen.

In een keer alle maatregelen loslaten vindt Kuipers onverstandig

De korte termijn

De horeca- en cultuursector willen weer open en burgemeesters roepen het nieuwe kabinet op af te stappen van het beleid van volledige sluitingen. Veel partijen in de Tweede Kamer sloten zich daar donderdag bij aan, inclusief de coalitiepartijen. CDA-woordvoerder Joba van den Berg noemde het „erg wrang” dat musea nog niet open mogen zijn en winkels wel. „De blik moet nu gericht worden op wat er wél kan, en onder welke voorwaarden.” VVD’er Judith Tielen zei dat „ondernemers klaar staan met protocollen en goede wil”.

Dit zijn de zeven hoofdpijndossiers voor de nieuwe minister van Volksgezondheid

Kuipers zei in het debat dat hij begrijpt dat „iedereen er helemaal klaar mee is”, maar dat het kabinet vorige week ook al „substantiële versoepelingen” heeft doorgevoerd. In een keer alle maatregelen loslaten – zoals JA21 met een verwijzing naar het Verenigd Koninkrijk vroeg – vindt Kuipers voor Nederland onverstandig. De minister wil na elke ronde van versoepelingen kijken of het aantal infecties niet té snel verder stijgt. Kuipers is wel hoopvol dat er ook voor horeca en cultuur volgende week al meer mogelijk wordt omdat de ziekenhuiscijfers zich gunstig blijven ontwikkelen.

De lange termijn

Kuipers zei sinds zijn aantreden al een paar keer dat de coronapandemie „een nieuwe fase” in gaat en dat Nederland écht beter met het virus moet leren leven. Hoe hij dat precies voor zich ziet, werd nog niet helemaal duidelijk. Kuipers wil bekijken welke maatregelen na de huidige Omikrongolf nodig blijven en wil „een voorspelbaarder en rustiger” coronabeleid. Over een langetermijnvisie wil hij met allerlei sectoren in gesprek om „zo snel mogelijk terug te gaan naar een zo normaal mogelijke situatie”.

In twee zaken wil Kuipers in ieder geval investeren om volgende oplevingen van het virus beter te beheersen: tijdige nieuwe boostercampagnes en een grotere zorgcapaciteit. De minister vindt een vierde prik „nu niet nodig”, maar heeft de Gezondheidsraad wel al gevraagd over een optimale timing na te denken. Kuipers kijken gaat ook kijken waar de zorgcapaciteit kan worden vergroot, maar hij waarschuwde de Kamer ook daarvan geen wonderen te verwachten. „Meer IC-bedden kan helpen, maar is niet de panacee voor het niet hoeven nemen van maatregelen.”

Hoe verder met de coronapas?

De discussie over 2G is het gevoeligste politieke dossier dat Kuipers op korte termijn op z’n bord krijgt. Het vorige kabinet diende eind vorig jaar een wet in die het mogelijk moet maken alleen nog gevaccineerde of genezen mensen toe te laten bij evenementen of in de horeca. Deze week verscheen een kritisch onderzoek in opdracht van Kuipers’ ministerie dat stelde dat een 2G-beleid met de vele besmettingen door de Omikronvariant nu een „zeer beperkt effect” op het reproductiegetal zou hebben.

Veel oppositiepartijen wilden van voorstanders VVD en D66 weten of zij 2G nu afschrijven. Dat willen ze nog niet. D66-woordvoerder Wieke Paulusma wil 2G niet per se direct invoeren, maar bij volgende golven kunnen inzetten.

Hoewel Kuipers nog niet zeker is van een Kamermeerderheid, wil ook hij het debat over 2G met de Kamer aan. „Het onderzoek laat zien dat de inzet wel degelijk een dempend effect kan hebben op de verspreiding van het virus.” Of en wanneer Kuipers 2G zou willen inzetten wil hij nog niet zeggen.