‘Modelburger’ Ali B valt van voetstuk na uitzending BOOS

Profiel Ali B ligt onder vuur nadat vrouwen hem in online programma BOOS beschuldigen van seksueel misbruik. Pijnlijk, want de artiest werd jarenlang juist op handen gedragen als aimabele bruggenbouwer en welbespraakte bestrijder van vooroordelen.

Portret van Ali B in 2021.
Portret van Ali B in 2021. Foto Andreas Terlaak

Nu staat artiest Ali B in de media te kijk als veronderstelde zedendeliquent, maar begin deze eeuw begon hij zijn carrière nog als hoop van de natie: de alom geliefde bruggenbouwer die de tegenstellingen tussen moslims en moslimhaters kon overbruggen; die aan sceptici liet zien dat er ook Marokkaans-Nederlandse jongens waren die wél deugden. Donderdagmiddag was de coach van The Voice onderwerp van het online programma BOOS, dat onderzoek deed naar seksueel wangedrag bij de talentenshow. Het OM meldde dat er twee aangiftes tegen Ali B zijn gedaan, omroep RTL heeft deze week de samenwerking met hem verbroken.

Lees ook: Aangifte van verkrachting tegen Ali B, Borsato beschuldigd van handtastelijkheden bij minderjarigen

De langste en meest indringende bijdrage in BOOS gaat donderdag over de rapper en Voice-coach. Tegen hem zijn de meest vergaande beschuldigingen gericht, van penetratie tegen de zin van de vrouwen. Zo is er een interview met een vrouw die tegen haar zin seks met hem had in zijn studio: „Acht jaar geleden deed ik mee aan The Voice en toen heeft Ali B mij… kan ik verkracht zeggen?” Ze zegt daarna aangifte te hebben gedaan. Diverse vrouwen verklaren dat Ali B beloofde hen beroemd te maken. Een vrouw zegt dat de rapper de hand in haar broek stak, en met zijn vingers bij haar naar binnen drong. Toen zij bezwaar maakte, maakte hij haar belachelijk en werd boos. Ook deze vrouw heeft aangifte gedaan.

Het OM geeft aan de aangiftes nog te bestuderen en wil tegenover NRC niet zeggen of verkrachting deel uitmaakt van de aangifte. Wel bevestigt het OM dat het in beide gevallen om aangifte van een zedenfeit gaat.

Ali B heeft de beschuldigingen na de uitzending ontkend . „Nooit heb ik enige seksuele relatie met een kandidaat gehad of gezocht”, zegt hij in een verklaring op Instagram.

Ambassadeur van de goede zaak

BOOS laat zo een hele andere Ali B zien dan de gebruikelijke. Ali B begint zijn loopbaan begin deze eeuw als rapper, maar al snel wordt dat een opstap naar tv-persoonlijkheid en ambassadeur van de goede zaak in den brede. Hij komt op in de tijd dat Nederland polariseert, na de moorden op politicus Pim Fortuyn en cineast Theo van Gogh, waarbij angst voor terrorisme, moslimhaat en boosheid jegens de Haagse elite een explosief mengsel vormen. In die geladen stemming komt de geestige, gemoedelijke, goedgebekte Ali B als geroepen. Hij brengt een boodschap van detente, verbroedering en open dialoog. In NRC zegt hij in 2003: „Etnisch onderscheid maken is de grootste vijand van integratie. Dat is wat de media doen. In mijn ogen moet je het gewoon hebben over criminelen en niet-criminelen. Afkomst is irrelevant.”

Als rapper en voormalige straatcrimineel heeft hij credits bij de jeugd, en door zijn aimabele voorkomen doet hij het ook goed bij de oudere, witte burgers. In hetzelfde NRC-interview zegt hij: „Het lijkt wel alsof ik een of andere informateur ben geworden tussen de straatjongeren aan de ene kant en de media aan de andere kant.” De grootste gave van Ali B is zijn communicatietalent, zegt Egbert Fransen, directeur van debatcentrum Pakhuis De Zwijger een jaar later in deze krant. „Hij praat net zo makkelijk met jongens van de straat als met hoofdcommissarissen van de politie.” Ali B luistert bijeenkomsten van de PvdA of SP op, treedt op in ziekenhuizen, is bomenambassadeur voor de Stichting Bomen Over Leven, en zet zich in voor Warchild, waarvoor hij met Marco Borsato zijn grootste hit ‘Wat zou je doen’ scoort – zijn doorbraak. In 2014 zegt hij in NRC: „De belangrijkste vorm van succes is dat je ertoe doet, dat je bijdraagt en nuttig bent in de maatschappij.”

Lees ook dit interview uit 2021: ‘Ik hoop dat feestende, Netflixende, blowende mensen in actie komen’

In die tijd krijgt hij ook de bijnaam ‘knuffelmarokkaan’ – een dubieus epitheton dat impliceert dat zijn afkomst belangrijker is dan zijn verdiensten, en dat hij als een soort veilige voorbeeld-Marokkaan dient, waarmee het witte publiek kan tonen dat ze heus niet racistisch zijn. Zelf zegt hij daarover: „Ja, daar was ik best boos over. Want ik kan heus wel wat. Maar in plaats van terug te vechten, mijn eerste instinct, besloot ik het mijn merk te maken. Ik ging overal mensen knuffelen. Tot ik zelfs alle voorpagina’s haalde met een omhelzing van koningin Beatrix.” (NRC, 2021)

Gokverslaafd

Dat Ali Bouali (Zaanstad, 16 oktober 1981) zou uitgroeien tot modelburger, staat niet meteen vast. Als kind van een tienermoeder en een afwezige vader, groeit hij op in Amsterdam-Oost en Almere. Voetballen, dealen, zakkenrollen, wiet roken en rappen op straat. Hij is gokverslaafd, steelt een paar schoenen uit de moskee, en komt tot inkeer op retraite in Marokko, dankzij de islam. Hij doet de vmbo-opleiding Brood en Banket, zijn ambitie is om de eerste Marokkaanse banketbakker van Almere te worden. Op school valt hij op door zijn grote mond, zijn vlijmscherpe en gevatte praatjes.

Tussen de lessen door, en in het Almeerse jongerencentrum Totum, zet hij die praatjes op rijm. Dat leidt begin deze eeuw tot een reeks hits: ‘Ik ben je zat’, ‘Leipe Mocro Flavour’, ‘Rampeneren’, ‘Wij houden van Oranje’.

Ali B wordt al snel veel meer dan alleen rapper. Hij is ondernemer, tv-maker, maakt geprezen cabaretshows, en is tafelheer in De Wereld Draait Door. Hij ontwikkelt zich het liefst zo breed mogelijk, zegt hij: „Ik vind het een grotere kick om nieuwe mensen voor me te winnen, dan om bevestiging te krijgen van mensen van wie ik dat al had. Alles wat ik niet ken, vind ik interessant.” (NRC 2014)

In zijn eigen, bekroonde tv-programma Met Ali B op volle toeren (2011-2020) treedt hij wederom op als bruggenbouwer, dit keer tussen straatcultuur en volkscultuur. Hij koppelt oude Nederlandstalige zangers aan nieuwe rappers om varianten op elkaars hits te maken. Zangeressen als Willeke Alberti, Lenny Kuhr en Margriet Eshuijs ontfermen zich moederlijk over de straatjongens „uit de negorij”. Zo wordt Ali B ook warm omarmd door het land, zeker nadat hij in DWDD in 2015, tijdens een lied over zijn kinderen, ‘Terwijl jullie nog bij me zijn’, in tranen uitbarst. De kijkers kiezen het als DWDD-moment van het jaar.

Zelfhulpboek

Met zijn vrouw Breghje Kommers heeft hij zijn eigen bedrijf, SPEC, dat het management doet van rappers als Ronnie Flex en Boef, en influencers als Famke Louise en Monica Geuze. SPEC krijgt in 2020 van de overheid 31.000 euro om via de artiesten het coronabeleid te propageren. Als daar weinig van terecht komt, en Famke Louise bovendien actie gaat voeren tégen het coronabeleid („Free the people!”), leidt de overeenkomst tot gefronste wenkbrauwen.

Sinds 2013 is Ali B coach van The Voice. Inmiddels is hij de beroemdste Marokkaanse Nederlander van het land. Hij treedt dat jaar ook op bij de inhuldiging van koning Willem-Alexander. In 2021 schrijft hij het zelfhulpboek: De Ali B-methode, waarin hij de lezers voorhoudt dat je kunt groeien door tegenwind. In een interview met NRC houdt hij Marokkaanse jongeren voor dat ze niet moeten blijven hangen in de slachtofferrol: „Een niet-Marokkaan die geen potentie ziet in een Marokkaan, vind ik minder erg dan een jonge Marokkaan die zijn of haar eigen potentie niet ziet.” En: „Als de verwachtingen van jou niet heel hoog zijn, kun je makkelijk boven verwachting presteren.”

Nog altijd is hij zich zeer bewust van zijn voorbeeldfunctie. In zijn cabaretshow Je Suis Ali (2016) zegt hij dat hij ervan baalt dat de veroordeelde freefighter Badr Hari zo’n boeman is. Daar heeft Ali B als Marokkaan last van. Maar hij vermoedt dat Badr Hari meer last heeft van hem, omdat hij „een soort standaard” is geworden. En een moreel ijkpunt wilde hij graag blijven.

Aanvulling/correctie (20 januari 2022): Dit artikel is aangevuld met de reactie van Ali B na de uitzending van BOOS. Ook is het begin van de tweede alinea van dit artikel herschreven, omdat in die passage twee verschillende vrouwen werden beschreven, waar dezelfde vrouw werd bedoeld.

Correctie (24 januari 2022): In een eerdere versie stond dat de moeder van Ali B wit is. Dat is niet zo.