Jongvolwassenen twijfelen over booster: ‘Ik heb niet zo’n zin in een prikabonnement’

Boostercampagne Van de gevaccineerde vijftigminners twijfelt een groot deel over het halen van hun derde prik. Wat zijn hun bedenkingen?

Een grote priklocatie in Nijmegen. De vaccinatiesnelheid neemt af in Nederland. Afgelopen week werden ruim 1,1 miljoen boosterprikken gezet, de week ervoor nog bijna 1,9 miljoen.
Een grote priklocatie in Nijmegen. De vaccinatiesnelheid neemt af in Nederland. Afgelopen week werden ruim 1,1 miljoen boosterprikken gezet, de week ervoor nog bijna 1,9 miljoen. Foto Flip Franssen/ANP

‘Eerlijk gezegd ben ik blij dat ik deze kerstvakantie positief ben getest”, zegt de 19-jarige student Robin Custers. Ze is gevaccineerd tegen corona en ondervond „bijna geen klachten” van de besmetting. Maar belangrijker nog: „Nu kan ik mijn boosterprik met drie maanden uitstellen.” Tussen een coronabesmetting en booster moeten drie maanden zitten, anders werkt de booster minder goed.

Robin twijfelt of ze uiteindelijk die booster gaat halen. Ze liet zich in eerste instantie vaccineren vanwege „de maatschappelijk druk”, zegt ze, en omdat ze niet constant wilde nadenken over testen. „Daardoor kon niets meer spontaan. Maar de lichte dwang vanuit de maatschappij zorgt er ook voor dat ik me niet nóg een keer wil laten vaccineren.”

Ze is niet de enige gevaccineerde die aarzelt over de boosterprik. Uit een recente flitspeiling van het ministerie van Volksgezondheid blijkt dat 52 procent van de gevaccineerden tussen de 18 en 50 jaar positief is over een booster. 36 procent twijfelt, 12 procent is ronduit negatief. „En in het algemeen geldt: hoe jonger, hoe minder bereid”, zegt Vincent Buskens, hoogleraar sociologie aan de Universiteit Utrecht en lid van het expertteam vaccinatiebereidheid, dat meedenkt met de corona-gedragsunit van het RIVM.

De vaccinatiesnelheid neemt af. Afgelopen week werden ruim 1,1 miljoen boosterprikken gezet, een week ervoor nog bijna 1,9 miljoen. Terwijl er nog genoeg mensen te prikken zijn: 53 procent van de volwassenen heeft drie prikken gehad.

Niet continu prikken

Wat zijn de bezwaren tegen de booster? De kans dat je zwaar ziek wordt van een coronavariant is kleiner naarmate je jonger bent, zegt Buskens. „Dat persoonlijke belang zagen we al bij de eerste vaccinaties en speelt zeker mee bij de booster.” Nieuw is dat jonge mensen zeggen zich niet continu te willen laten prikken. Volgens de peiling is dat het belangrijkste bezwaar onder 18- tot 29-jarigen.

Ook door bellers naar de vaccinatietwijfeltelefoon wordt deze bedenking genoemd, zegt initiatiefnemer Robin Peeters, internist bij het Rotterdamse Erasmus MC. „Ons eerlijke antwoord is dan: we weten niet precies hoe vaak de booster nodig gaat zijn.” Eerder schreef oud-minister Hugo de Jonge aan de Tweede Kamer rekening te houden met twee extra boosterrondes in 2022 en een in 2023.

Ons eerlijke antwoord: we weten niet precies hoe vaak de booster nodig gaat zijn

Robin Peeters, internist

„Niemand verwacht dat we de komende tien jaar elke vier maanden een booster nodig hebben”, denkt Peeters. „Eén keer per jaar, misschien zelfs alleen voor kwetsbare groepen, is waarschijnlijker.”

Hij merkt dat veel jongvolwassenen de laatste tijd naar de twijfeltelefoon bellen, die mogen sinds kort een booster halen. Naarmate de boostercampagne vordert veranderen de vragen. „Jongere vrouwen willen bijvoorbeeld graag weten wat een vaccin doet met de vruchtbaarheid.” Daar kan hij ze over geruststellen: „Er zijn al miljoenen vrouwen gevaccineerd die vruchtbaar zijn en we zien op dat vlak geen enkele verandering ontstaan.”

Het is heel goed dat dergelijke vragen worden gesteld, vindt Andre Knottnerus, hoogleraar huisartsgeneeskunde en oud-voorzitter van de Gezondheidsraad. Minstens zo belangrijk is dat jonge mensen zo veel mogelijk betrokken worden bij het ontwikkelen van een langetermijnaanpak, zegt hij. „Hun ideeën kunnen niet gemist worden.”

Daarbij is het essentieel dat ze een vrije afweging kunnen maken – ook over het nemen van een vaccinatie – zonder dat ze de indruk hebben onder oneigenlijke druk te staan. „Dan denk ik dat ze hele verstandige beslissingen zullen nemen.”

Politieke druk

Intussen wordt de druk om de booster te nemen wel zo gevoeld, zegt hoogleraar Buskens: „De politieke druk wordt steeds groter.” De 2G-maatregel, waarbij je alleen toegang krijgt als je gevaccineerd of genezen bent, ligt nog steeds op tafel – ondanks toenemende kritiek. Ook zei De Jonge onlangs dat het boosteren wel snel gaat, maar dat een hogere opkomst nodig is. In een tv-spotje wordt binnenkort opgeroepen toch vooral de booster te nemen.

Lees ook: Met nieuw kritisch onderzoek lijkt politieke steun voor omstreden 2G nog verder weg

De maatschappelijke druk werkt averechts bij de 20-jarige Sem. Hij vreest negatieve reacties en wil zijn achternaam daarom niet in NRC. „Ik ben gevaccineerd en totaal niet tegen vaccinaties, maar wel tegen dwangbeleid”, legt hij uit. „Het gaat tegen mijn principes in dat je straks zonder booster misschien geen toegang meer krijgt tot bepaalde activiteiten. Te gek voor woorden.”

De beperkende maatregelen vallen hem zwaar; hij heeft het gevoel dat zijn dromen worden afgepakt. Daarom zou hij zich wél laten boosteren, zegt hij na enig nadenken, als hij zijn vrijheid ervoor terug zou krijgen. „Maar ja, dat gebeurt toch niet. Hooguit voor een paar weken.”

Student Alex (25), om dezelfde reden zonder achternaam, wil zich al langer alleen onder voorbehoud laten boosteren. „Ik heb niet zo’n zin in een prikabonnement bij de farmaceutische industrie. Maar als ik anders niet meer uit zou kunnen gaan, zou ik die extra prik wel nemen. Zo principieel ben ik nou ook weer niet.”

Zou hij voor zijn eigen gezondheid een boosterprik nemen? Daarover is hij stellig: „Nee. Nadat ik me liet vaccineren, kreeg ik corona, waar ik bijna niets van merkte. Dus ik denk dat ik genoeg antistoffen heb.” Vooral voor kwetsbaren of mensen met een medische indicatie is het vaccin een uitkomst, vindt hij.

Lees ook: Omikron: besmettelijk als mazelen, maar niet heel ziekmakend – voorlopig

Maar de eigen gezondheid is het belangrijkste argument dat Peeters meegeeft aan jonge mensen die twijfelen. „Als jongere heb je een lagere kans om ernstig ziek te worden. Maar ook hier geldt: onder de veertig zijn er wel degelijk mensen die geen andere ziektes hebben en wel met Covid in het ziekenhuis belanden. Een ander deel kan long covid krijgen. Langdurige klachten dus.”