Gymmen en knippen in gesloten musea en theaters

Protesten cultuursector In navolging van de theaters, die woensdag eenmalig de deuren openen als kapsalon of massagestudio, organiseren diverse musea De Museum Gym. Ze protesteren hiermee tegen de verlengde sluiting van de cultuursector.

Een lege Koninklijke Schouwburg in Den Haag. Theaters en musea zijn nog ten minste t/m 25 januari gesloten.
Een lege Koninklijke Schouwburg in Den Haag. Theaters en musea zijn nog ten minste t/m 25 januari gesloten. Foto Andreas Terlaak

Verschillende musea openen woensdag eenmalig hun deuren in protest tegen de verlengde sluiting van de cultuursector. Omdat de lockdownregels een reguliere opening niet toestaan, organiseren musea De Museum Gym, in een verwijzing naar de sportclubs die wel weer open mochten. Ze bieden (hersen)gymnastiek aan in de breedste zin van het woord, van yogaklassen en bootcamps tot graffitiworkshops. „Er was na de persconferentie van vrijdag grote behoefte aan een gebaar, bij musea én bezoekers, naast al het lobbyen en de serieuze gesprekken achter de schermen”, zegt Vera Carasso, sinds begin deze maand directeur van de Museumvereniging.

Hiermee sluiten de musea zich aan bij acties van de theaters: ruim veertig theaters in Nederland openen woensdagmiddag eenmalig de deuren als kapsalon, massagestudio of schoonheidsspecialist. Tijdens een behandeling krijgen toeschouwers een korte theater- of muziekvoorstelling te zien. Als theaters niet open mogen, bouwen we ze om tot iets wat wél open mag”, verklaart cabaretier en mede-initiatiefnemer Sanne Wallis de Vries.

De hardste schreeuwers

Het idee van Kapsalon Theater komt van Diederik Ebbinge (o.a. De luizenmoeder, Promenade). Toen vorige week duidelijk werd dat versoepelingen voor de cultuursector tot ten minste 25 januari uitblijven, besloot hij dat het tijd was voor actie. „Ik merkte dat als sectoren gingen muiten, zoals de winkeliers, ze daarna vrij snel open mochten. Zo werkt het blijkbaar in Den Haag: de hardste schreeuwers worden het eerst geholpen. Wij hebben ons als cultuursector lange tijd koest gehouden, misschien moeten wij het ook maar eens op die manier gaan proberen.”

Hij zocht contact met De Kleine Komedie in Amsterdam, dat zich meteen aan het plan committeerde. „Vervolgens zei Sanne Wallis de Vries: dit moeten we landelijk uitrollen.”

Lees ook dit interview met Fons Hof, directeur van Art Rotterdam: ‘Waar zijn de bewindslieden die zeggen dat kunst ons tot mens maakt?’

De actie is volstrekt veilig, benadrukt Ebbinge. Net als kapsalons ontvangen de deelnemende theaters per vijf vierkante meter maximaal één klant. „We volgen keurig alle regels die zijn gedicteerd aan de bestemming die we hebben gekozen. We vragen zelfs om QR-codes aan de deur. Wat wil je nog meer?”

Of ze wel genoeg beschikbare kappers konden vinden voor de actie? „Er zijn ook veel mensen van de kap- en grime-afdelingen van theaterinstellingen die al maanden geen werk hebben. Een grimeur die eigenlijk voor de musicalproductie Hij gelooft in mij zou werken, komt nu knippen in De Kleine Komedie.” Zelf staat hij daar woensdag de hele middag als spreekstalmeester op het podium, waar hij diverse cabaretiers en kleinkunstenaars ontvangt. Sanne Wallis de Vries treedt ondertussen in het tot kapsalon omgebouwde Rensentheater in Emmen op. „Ik neem mijn gitarist Wouter Planteijdt mee en ga lekker drie keer een half uur stand-uppen”, zegt ze. „Tussen de voorstellingen door wordt de boel gelucht, worden de haren opgeveegd en komt er weer vers publiek.”

Stedelijk Museum Alkmaar opent haar deuren op woensdag 19 januari eenmalig met De Museum Gym, waar bezoekers een workout kunnenn doen tussen de oude meesters. Foto Peter Sieben

Doorstroomlocaties

Volgens Vera Carasso van de Museumvereniging waren theaters en theatermakers voorbereid op een verlenging van de lockdown. „Maar wij dachten: als de Ikea en de Bijenkorf open kunnen, dan wij ook, als doorstroomlocaties. Er brak iets, toen dat niet gebeurde, het voelde als zeer onrechtvaardig.”

Ook de gym van de musea past binnen de coronaregels, benadrukt Carasso. „Sporten mag, kunstlessen mogen, en we volgen de coronaregels. Ik heb iedereen aangeraden vooraf even met de gemeente of de veiligheidsregio te overleggen, maar het zal in ieder geval een stuk veiliger zijn dan op zaterdag shoppen in een drukke winkelstraat.”

Wallis de Vries noemt het coronabeleid ten aanzien van theaters „ronduit gênant” en wil laten zien dat de sector zich er niet langer bij neerlegt. „Het is genoeg geweest. Tournees worden weer als harmonica’s in elkaar geschoven, en het is heel moeilijk om te communiceren dat theaterbezoek veilig is, als de premier en een minister voortdurend zeggen: doe maar even niet.”

Ebbinge: „Theater heeft de afgelopen twee jaar bewezen dat ze alles heel goed kunnen reguleren, er is vrijwel geen besmetting op theaterbezoek terug te voeren.”

Handhaving

De vraag is of gemeenten de regels, die opening niet toestaan, zullen handhaven. In Limburg lieten burgemeesters dit weekend weten bij uitzondering opening van horeca en musea één dag toe te staan. In Amsterdam zijn de kapsalon- en gymacties niet als demonstraties of acties aangemeld, laat woordvoerder Sebastiaan Meijer van burgemeester Femke Halsema weten. Het is nog niet bekend of er gehandhaafd wordt, daarvoor heeft de gemeente nog te weinig informatie. „We hebben natuurlijk al twee jaar te maken met creatieve overtredingen van de coronaregels, met bijvoorbeeld ‘demonstraties’ die eigenlijk evenementen of volle terrasjes zijn. Dit is niet anders.” Meijer benadrukt dat de situatie grondig wordt beoordeeld, omdat eventueel optreden juridisch houdbaar moet zijn. Overigens begint handhaven altijd met een waarschuwing en een serieus gesprek, zegt hij.

We willen met onze acties beslist niet de coronaregels aan onze laars lappen, zegt directeur van concertzaal De Doelen in Rotterdam, Janneke Staarink. Ook De Doelen functioneert woensdagmiddag als beautysalon. „Het is geen evenement onder het mom van een demonstratie.”

De reden dat De Doelen meedoet? „Het is niet te verteren dat we weer niet gelijk worden behandeld. We snappen dat er een volgorde is voor het openstellen, we zijn niet van gisteren. Maar als zelfs de musea niet open gaan terwijl winkels gewoon open mogen, dan is er onwil in het spel.”

Staarink heeft de actie maandag gemeld bij haar contactpersonen binnen de gemeente, de dienst Kunst en Cultuur. „Ik heb gezegd; als de burgemeester het verbiedt, zullen we daar naar handelen. Maar als er op de dag zelf gehandhaafd wordt, dan zou ik dat heel kinderachtig vinden. Dan sta je niet toe dat een sector die bewijsbaar steeds achteraan staat bij de maatregelen, voor zichzelf opkomt.”

Volgens Staarink zijn de acties van woensdag niet gericht tegen de nieuwe bewindspersonen. „We willen ze juist wind in de zeilen blazen. Als ze moeten vechten binnen het kabinet voor een sector die niet van zich laat horen, althans niet voor de bühne, dan is dat lastiger.”

Wallis de Vries vraagt zich overigens sterk af of de theaters bij het volgende weegmoment daadwerkelijk aan de beurt zijn. „Met alle versoepelingen lopen de besmettingen uiteraard weer op. Grote kans dat dus volgende week bij het weegmoment wordt besloten om de theaters toch nog maar even dicht te houden. Dat is de logica van de politiek.”