Bezoekers tijdens een persvoorbezichtiging van de tentoonstelling ‘Prospects – Mondriaan Fonds toont talent’, vast onderdeel van Art Rotterdam, in 2021.

Foto Koen van Weel/ ANP

Interview

Directeur Art Rotterdam: ‘Waar zijn de bewindslieden die zeggen dat kunst ons tot mens maakt?’

Fons Hof, directeur Art Rotterdam Kunstbeurs Art Rotterdam is van februari verplaatst naar mei. Directeur Fons Hof legt uit waarom de pandemie kunstbeurzen blijvend verandert.

Uitstellen, hij moest wel. Dat zegt Fons Hof, de directeur van Art Rotterdam. Direct na de persconferentie van premier Rutte en minister Kuipers maakte Hof vrijdagavond bekend dat de jaarlijkse kunstbeurs in de Van Nellefabriek drie maanden is verschoven, naar 19 tot en met 22 mei.

De weken daarvoor keek Hof ’s middags om vier uur steeds naar de nieuwe cijfers op het coronadashboard. Die boden weinig reden tot optimisme. Lang vóór de persconferentie van vrijdag maakte hij daarom een afspraak met de verhuurder van de Van Nellefabriek over een alternatieve datum. Sponsors en deelnemers aan de Rotterdam Art Week lichtte hij daarover in. Criterium voor uitstel, wisten alle betrokkenen, was de vraag of de beurs op de dag na de persconferentie geopend had mogen worden.

Hof: „Ik zat vrijdagavond best nog wel gespannen voor de televisie. Als het kabinet ook de regels voor de culturele sector had versoepeld, zou de beurs in februari zijn opengegaan.”

Fons Hof. Foto Florian Braakman

Ook de kunstwereld moet aan haar footprint denken. Dat eindeloze gereis over de wereld, daar kunnen we niet mee doorgaan

Rutte gaf de cultuursector vrijdag een beetje hoop. Misschien zou vanaf 25 januari weer meer mogelijk zijn. Daar kon hij niet op wachten, zegt Hof. „Langer uitstel van de beurs had zo veel stress gegeven. Galeriehouders moeten reizen boeken en kunstwerken vanuit het buitenland laten overkomen. En voor de opbouw zijn zeker zestig standbouwers nodig. Een maand voor de opening moet er echt duidelijkheid zijn.”

Zijn organisatie heeft relatief weinig geleden onder de pandemie. Met een team van tien medewerkers organiseert Hof jaarlijks twee regionale Europese beurzen: naast Art Rotterdam ook de fotografiebeurs Unseen. Sinds het uitbreken van de pandemie is alleen Unseen één keer niet doorgegaan. Vergelijk dat eens met de grote internationale kunst- en antiekbeurs Tefaf. Alle vijf geplande evenementen in Maastricht en New York zijn de afgelopen twee jaar afgelast.

Door de pandemie is de kunstmarkt veel digitaler geworden, zegt Hof. „Galeries, beurzen en veilinghuizen zijn zich bewust geworden van de noodzaak van een online strategie.” Art Rotterdam werkte daar al aan voor Covid-19 zich aandiende. De beurs lanceerde in september 2018 Gallery Viewer, een online platform voor Nederlandse galeriehouders. Het afgelopen jaar verdubbelde het aantal deelnemende galeries naar negentig, en het dagelijkse aantal bezoekers verdrievoudigde naar 1.500. Ruim 80 procent van de grote Nederlandse galeries en inmiddels ook ruim dertig Belgische galeries maken gebruik van het platform. Voor 197 euro per maand kunnen zij hun kunstaanbod op de site zetten.

Lees ook: Vooral jonge kunst bloeit overal in de stad tijdens Art Rotterdam

Steeds is met een zeker dédain over de sector gesproken. Alsof het over een hobby gaat in plaats van een serieuze economische bedrijfstak

Het platform genereert tevens deelnemers voor zijn beurzen, constateert Hof. De negentien Belgische galeries die zich dit jaar inschreven voor Art Rotterdam sloten zich allen eerst aan bij Gallery Viewer. Gebruiken op het galerieplatform waaien over naar de beurs. Wilden de nodige galeries aanvankelijk geen prijzen vermelden bij de online aangeboden kunstwerken, inmiddels doen bijna alle deelnemers dat zonder problemen.

Hof: „Een nieuwe generatie verzamelaars vond die discretie over vraagprijzen maar raar.” De meeste deelnemers op de site zijn op dat punt nu transparant, óók als de kunstwerken in kwestie tonnen moeten kosten. Hof belooft op de komende Art Rotterdam QR-codes bij het kunstaanbod, zodat bezoekers op hun telefoon kunnen aflezen wat een schilderij of tekening moet kosten.

De pandemie heeft blijvend effect op de grote internationale kunstbeurzen, verwacht Hof. Over Art Basel en Tefaf, de beurzen voor de allerduurste kunst in de wereld, maakt hij zich niet direct zorgen; die blijven superinternationaal. Maar beurzen als Frieze en Fiac worden regionaler, zegt Hof. „Grote Europese galeries zullen zich bijvoorbeeld afvragen of ze nog wel aan Frieze New York moeten deelnemen als er ook een Frieze in Londen is.”

Helemaal geen slechte ontwikkeling, vindt Hof. „Ook de kunstwereld moet aan haar footprint denken. Dat eindeloze gereis over de wereld, daar kunnen we niet mee doorgaan.”

Bezoekers tijdens een persvoorbezichtiging van de tentoonstelling Prospects – Mondriaan Fonds toont talent, vast onderdeel van Art Rotterdam, in 2021. Foto Koen van Weel/ ANP

Meer waardering

Zijn grootste zorg is of Art Rotterdam in mei wel kan doorgaan. Nieuw uitstel is onmogelijk; de agenda van de Van Nellefabriek zit tot en met de zomer vol. Maar Hof is optimistisch: „Wat betreft corona staan we er een stuk beter voor dan een jaar geleden.”

Wel hoopt hij op wat meer waardering voor de culturele sector vanuit de overheid. „Steeds is met een zeker dédain over de sector gesproken. Alsof het over een hobby gaat in plaats van een serieuze economische bedrijfstak. Die neerbuigendheid heeft voor veel frustratie gezorgd. Waar zijn de bewindslieden die zeggen dat kunst ons tot mens maakt, dat kunst zorgt voor innerlijke verdieping, dat we niet zonder kunst kunnen? Als Rutte dat eens hardop zegt, is er al veel gewonnen.”